Chuyện kể ở Nam Du

Khoảnh khắc ấy, mọi mệt mỏi vì sóng gió bỗng tan biến, nhường chỗ cho niềm háo hức xen lẫn tự hào: Chúng tôi đang đặt chân tới một cụm đảo tiền tiêu, nơi quân và dân ngày đêm canh giữ chủ quyền thiêng liêng của Tổ quốc.

Đảo tiền tiêu chào ngày mới

Quần đảo Nam Du thuộc Đặc khu Kiên Hải, tỉnh An Giang, cách bờ biển Rạch Giá hơn 100km về phía đông nam. Toàn quần đảo có 21 hòn đảo. Người dân nơi đây chủ yếu gắn bó với nghề đánh bắt, nuôi trồng thủy sản và dịch vụ du lịch.

Nhìn từ boong tàu, Nam Du đẹp như một bức họa thủy mặc. Những ngọn núi xanh rì trên Hòn Lớn phủ bóng xuống mặt biển, những bãi cát trắng mịn uốn lượn, làn nước xanh ngọc trong vắt như có thể nhìn thấu tận đáy. Du khách từng tới nơi đây vẫn kể với nhau rằng, Bãi Mến, Bãi Ngự, Hòn Mấu, Hòn Nồm… đều gợi nhớ đến cảnh quan vịnh Hạ Long ở miền bắc. Bởi vậy, Nam Du được mệnh danh là “Hạ Long của phương nam”.

Hòn Lớn là đảo trung tâm của quần đảo, hiện lên như một cột mốc thiên nhiên sừng sững, báo hiệu hải trình đã tới Nam Du. Tàu càng vào gần, hình dáng Hòn Lớn càng rõ: Triền núi trải dài, những mái nhà dân thấp thoáng dưới chân núi, bãi Ngự cong cong ôm lấy cầu cảng như vòng tay nồng ấm chào đón khách từ phương xa tới.

Khi tàu cập bến, nhịp sống nơi đảo tiền tiêu hiện ra rộn ràng với thuyền ngư dân neo san sát với muôn màu vỏ sơn, hàng quán nhỏ ven cảng tấp nập, những dãy xe máy xếp ngay ngắn sẵn sàng đưa du khách đi vòng quanh đảo. Trước Đồn Biên phòng Nam Du, lá cờ đỏ sao vàng cùng cờ búa liềm tung bay kiêu hãnh, rực rỡ giữa nền trời biển xanh trong.

Bước chân lên đảo, ngay gần cầu cảng An Sơn, một đài tưởng niệm được dựng lên để tưởng nhớ gần 500 ngư dân thiệt mạng trong bão số 5 năm 1997 (còn gọi là bão Linda), đã gây ảnh hưởng nặng nề tại các tỉnh miền nam, bao gồm cả khu vực An Sơn, Nam Du. Bão đã tàn phá nhà cửa, tàu thuyền và cơ sở hạ tầng, gây ra nhiều mất mát về người và tài sản, từng là nỗi ám ảnh của người dân nơi đây. Trong gió biển lồng lộng, chúng tôi đứng lặng trước bia đá, lắng nghe những câu chuyện mà người dân kể lại. Cơn bão quét qua trong đêm, hàng trăm tàu thuyền bị chìm hoặc hư hỏng, nhiều gia đình mãi mãi không tìm thấy người thân. Đau thương ấy trở thành ký ức khắc cốt, đồng thời nhắc nhở thế hệ hôm nay về sức mạnh của sự đoàn kết, kiên cường bám biển.

Theo đồng chí Lý Văn Quyến, Bí thư Đảng ủy tiểu khu An Sơn nơi chúng tôi đến thăm, quần đảo Nam Du hiện có gần 5.000 nhân khẩu với hơn 1.100 hộ dân, sinh sống trên 11 trong tổng số 21 hòn đảo. Trước đây, địa bàn được chia thành bốn xã, nay sắp xếp còn lại hai xã trực thuộc: An Sơn và Nam Du. Hệ thống giáo dục trên đảo hiện đã có đủ ba cấp học: Mầm non, tiểu học và trung học cơ sở.

Tuy nhiên, do điều kiện còn nhiều khó khăn, phần lớn học sinh bậc trung học cơ sở theo học dưới hình thức giáo dục thường xuyên; các thầy giáo, cô giáo đều từ đất liền ra đảo công tác dài ngày. Điện lưới quốc gia vẫn chưa vươn tới Nam Du, người dân chủ yếu sử dụng máy phát điện phục vụ sinh hoạt hằng ngày. Bù lại, tuyến tàu cao tốc kết nối Nam Du với Rạch Giá đã giúp hòn đảo gần hơn với đất liền, mở ra cơ hội phát triển du lịch, dịch vụ và thương mại.

Tình quân dân gắn bó máu thịt

Là một trong hơn 150 hòn đảo thuộc vùng biển tây nam của Tổ quốc, Nam Du không chỉ đẹp mà còn mang trọng trách đặc biệt về quốc phòng-an ninh. Trên đỉnh núi cao, Trạm radar 600 thuộc Trung đoàn 551, Vùng 5 Hải quân như “đôi mắt thần” canh giữ vùng biển tây nam của Tổ quốc. Nơi đây, mỗi tín hiệu từ radar là một niềm tin gửi về đất liền; mỗi lá cờ trên đảo là một mốc chủ quyền.

Con đường dẫn lên trạm quanh co và dốc đứng, hai bên phủ kín rừng xanh. Mùa khô, nắng như đổ lửa, nhưng ai nấy đều cố gắng vượt dốc để tới thăm cán bộ, chiến sĩ nơi đây. Đón chúng tôi là những gương mặt rám nắng, ánh mắt trong sáng và kiên định của những người lính trẻ. Trạm trưởng, Thiếu tá Đinh Quốc Chơn, chia sẻ: “Điều kiện trên đỉnh núi cao rất khắc nghiệt. Nước ngọt phải tiết kiệm từng giọt, rau xanh trước đây luôn thiếu thốn, gió thì triền miên. Nhưng nhờ sự quan tâm của Đảng, Nhà nước và sự tiếp sức từ đất liền, đời sống bộ đội từng bước được cải thiện rõ rệt”.

Quả thật, bước vào khu vườn tăng gia của trạm, chúng tôi không khỏi ngạc nhiên. Những luống rau xanh mướt vươn mình dưới mái che, một công trình trị giá 400 triệu đồng do Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh trao tặng. “Đây không chỉ là rau xanh, mà còn là tình cảm hậu phương gửi ra đảo”, một chiến sĩ phấn khởi kể khi chúng tôi tới thăm.

Hằng năm, quân và dân trên đảo Nam Du đều nhận được sự quan tâm của nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh và Quân chủng Hải quân. Trong chuyến đi này, đoàn đại biểu Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh đã mang đến Nam Du rất nhiều phần quà ý nghĩa như: Trang thiết bị phục vụ sinh hoạt, lá cờ Tổ quốc, bản đồ Việt Nam, máy lọc nước, ti-vi, nhu yếu phẩm, hạt giống… Không chỉ có vậy, đoàn còn đến thăm hỏi 12 hộ gia đình chính sách và tặng quà cho các em thiếu nhi trên đảo. Những món quà tuy giản dị nhưng đong đầy nghĩa tình, góp phần tiếp thêm sức mạnh cho quân và dân nơi đảo xa, giúp người dân yên tâm làm ăn, sinh sống, cùng các lực lượng giữ gìn biển đảo quê hương.

Bên cạnh Trạm radar 600, trên đảo còn có Đồn Biên phòng Nam Du, Trạm hải đăng Nam Du, Cảng vụ Hàng hải, trường tiểu học, trung học và mầm non An Sơn. Tất cả cùng chung tay với nhân dân xã đảo tạo thành thế trận liên hoàn, vừa phát triển kinh tế, vừa bảo vệ chủ quyền biển đảo.

Trong buổi làm việc tại đảo, Chuẩn Đô đốc Đỗ Văn Yên, Ủy viên Thường vụ, Phó Chính ủy Quân chủng Hải quân, Trưởng đoàn công tác, đã ân cần căn dặn cán bộ, chiến sĩ: “Chúc các đồng chí sức khỏe, đoàn kết và luôn hoàn thành tốt nhiệm vụ chính trị được giao”. Lời chúc ngắn gọn nhưng chứa đựng niềm tin và sự kỳ vọng, như tiếp thêm sức mạnh cho những người lính nơi đầu sóng ngọn gió.

Nhịp sống hòa cùng đất nước

Ở Nam Du, tình quân dân hiện hữu trong từng chi tiết nhỏ. Chúng tôi chứng kiến mọi người cùng hòa chung không khí của buổi gặp mặt, họ hân hoan chào đón đoàn công tác, không có khoảng cách hậu phương-tiền tuyến. Giữa tiếng sóng biển vỗ mạn tàu, những bài hát về biển đảo và đất nước được cất lên, hòa quyện tiếng cười của bộ đội, đoàn công tác và người dân trên đảo. Tôi chợt nhận ra, chính sự gắn bó keo sơn ấy đã làm nên sức mạnh giữ đảo, giữ biển.

Chúng tôi đi bộ ra chợ An Sơn, khu chợ nhỏ, trông như một chợ tự phát ở đất liền nhưng lại chẳng thiếu thứ gì: Hải sản, thịt, rau xanh, trái cây... Giá cả cũng không hề đắt, riêng hải sản thì vừa ngon vừa rẻ. Nghe nói đậu phụ ở đây do người dân tự làm, mà ngon lắm, nhà báo Hoàng Hà liền rủ tôi mua về tàu để nếm thử. Tôi cười trêu đồng nghiệp: “Đậu mơ Hà Nội cũng ngon đến thế này là cùng!”.

Để so sánh, tôi hỏi Duy Phương, người bạn thân từng đến Nam Du khi nơi đây còn gần như vắng bóng khách du lịch. Phương kể, Nam Du giờ khác xa ký ức của mười mấy năm trước, khi bạn lần đầu đặt chân tới đảo. “Trước đây ít khách du lịch lắm, bây giờ tấp nập và đông đúc hơn nhiều. Nam Du vẫn đẹp, như một cô gái đã biết trang điểm, nhưng tôi vẫn thích cảm xúc thuần khiết như trước hơn”, Phương chia sẻ.

Quả thật, những năm gần đây, Nam Du đón lượng lớn du khách đến tham quan, trải nghiệm. Cũng vì thế, hòn đảo không tránh khỏi những vấn đề như rác thải, tiếng ồn… Tuy nhiên, ẩm thực nơi đây vẫn giữ được sức hấp dẫn riêng - hải sản tươi ngon, phong phú và giá cả phải chăng. Ven cảng là dãy nhà hàng san sát, du khách có thể thoải mái lựa chọn món ăn yêu thích mà không phải lo về giá. Hệ thống lưu trú cũng đa dạng, từ homestay đến resort, với giá phòng dao động từ 1-3 triệu đồng mỗi đêm.

Ông Huỳnh Văn Lời, Phó Chủ tịch Đặc khu Kiên Hải cho biết: “Sau khi sáp nhập, Đặc khu Kiên Hải mới đi vào hoạt động được ba tháng nhưng bộ máy chính quyền đã nhanh chóng ổn định và vận hành thông suốt. Chính quyền đặc khu luôn nỗ lực bảo đảm việc giải quyết thủ tục hành chính cho người dân và doanh nghiệp ngày càng thuận lợi, hiệu quả hơn”.

Chiều muộn, tàu rời cầu cảng An Sơn, đưa chúng tôi tiếp tục hành trình đến những hòn đảo khác. Nhìn lại, Nam Du dần lùi xa trong ánh hoàng hôn, chỉ còn lá cờ đỏ sao vàng tung bay rực rỡ trên nền trời tím nhạt. Nam Du hôm nay không chỉ là điểm đến du lịch hấp dẫn, mà còn là biểu tượng của ý chí, của sức mạnh đại đoàn kết quân-dân. Sự hiện diện của cán bộ, chiến sĩ hải quân và biên phòng, tinh thần bám biển kiên cường của người dân, cùng sự tiếp sức từ hậu phương cả nước, tất cả hòa quyện, tạo nên bức tường thành vững chắc bảo vệ chủ quyền vùng biển, đảo tây nam của Tổ quốc.