Chuyển đổi số trong nông nghiệp là quá trình ứng dụng các công nghệ kỹ thuật số từ sản xuất, chế biến, phân phối, tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp, hay còn gọi là chuỗi giá trị. Qua phân tích dữ liệu, người nông dân sẽ có những quyết định đúng đắn hơn về cơ cấu cây trồng, vật nuôi phù hợp nhu cầu thị trường và kiểm soát được lượng cung-cầu, qua đó, hạn chế được tình trạng "chạy theo" thị trường, "mù mờ" cung-cầu trong nông nghiệp.
Với diện tích trồng và liên kết trồng khoảng 800ha mít ruột đỏ và vú sữa Hoàng Kim, Hợp tác xã Phước Thiện (xã Phước Thiện, huyện Bù Đốp) là một trong những đơn vị tiên phong của Bình Phước ứng dụng công nghệ cao vào trồng, chế biến sản phẩm, hướng đến chuỗi quy trình khép kín từ canh tác, thu hoạch, chế biến sau thu hoạch. Đây cũng là một trong hai mô hình thụ hưởng chương trình chuyển đổi số của tỉnh.
Đến nay, Hợp tác xã Phước Thiện được lắp đặt wifi, hệ thống tưới tự động bằng ứng dụng công nghệ internet vạn vật, camera giám sát cho 2ha mít ruột đỏ, 1ha vú sữa Hoàng Kim theo tiêu chuẩn hữu cơ. Đồng thời, thu thập dữ liệu phục vụ chăm sóc, truy xuất nguồn gốc; áp dụng chuyển đổi số trong quản lý điều hành hoạt động sản xuất, kinh doanh. Nhờ đó, ngoài các kênh bán sản phẩm truyền thống, hợp tác xã chủ động tìm kiếm thị trường qua các kênh thương mại điện tử.
Giới thiệu chúng tôi tham quan ứng dụng công nghệ tưới nhỏ giọt của Israel, tích hợp hệ thống châm phân tự động; ứng dụng cảm biến kiểm soát các yếu tố môi trường, nhiệt độ, ẩm độ, áp dụng công nghệ số,… Giám đốc Hợp tác xã Phước Thiện Nguyễn Viết Vị cho biết: Đây là bước tiến mới trong hành trình đưa tiến bộ khoa học-kỹ thuật tới gần với người dân. Các ứng dụng công nghệ giúp theo dõi thông số trong vườn như nhiệt độ, độ ẩm, điều chỉnh tưới nước, bón phân từ xa chỉ bằng điện thoại thông minh.
Đây là bước tiến mới trong hành trình đưa tiến bộ khoa học-kỹ thuật tới gần với người dân. Các ứng dụng công nghệ giúp theo dõi thông số trong vườn như nhiệt độ, độ ẩm, điều chỉnh tưới nước, bón phân từ xa chỉ bằng điện thoại thông minh.
Giám đốc Hợp tác xã Phước Thiện Nguyễn Viết Vị
Mô hình được triển khai thành công không chỉ hỗ trợ người sản xuất hạn chế rủi ro, quản lý tốt sâu bệnh hại, tiết kiệm chi phí, giúp nâng cao năng suất, hiệu quả kinh tế mà còn góp phần thúc đẩy chuyển đổi số ngành nông nghiệp. Mặc dù, chỉ chiếm 5% tổng diện tích mít toàn tỉnh nhưng nhờ hiệu quả công nghệ số mang lại, sản phẩm của Hợp tác xã Phước Thiện tạo được chỗ đứng riêng trên thị trường trong nước và nước ngoài.
Hợp tác xã hồ tiêu hữu cơ Lộc Quang (huyện Lộc Ninh) hiện có 29ha hồ tiêu. Niên vụ 2022-2023, hợp tác xã thu được 90 tấn hạt tiêu. Với ước mong đưa sản phẩm hạt tiêu hữu cơ Bình Phước ra thế giới, các thành viên hợp tác xã luôn trăn trở thay đổi phương thức sản xuất theo hướng bền vững, bảo vệ môi trường nhằm cho ra đời những sản phẩm chất lượng cao, khẳng định thương hiệu hồ tiêu Lộc Ninh trên thị trường.
Nhờ được hưởng lợi từ chương trình chuyển đổi số, năm 2022, Hợp tác xã hồ tiêu hữu cơ Lộc Quang được đầu tư máy tính, máy in, camera quan sát; hệ thống tưới, chăm sóc tự động bằng ứng dụng công nghệ internet vạn vật được lắp đặt cho 2ha hồ tiêu và hoa hồng chăm sóc theo hướng hữu cơ bền vững. Giám đốc Hợp tác xã hồ tiêu hữu cơ Lộc Quang Phạm Thanh Chung cho biết: Tiện lợi nhất khi ứng dụng công nghệ internet vạn vật là phần mềm vừa được cài trên máy tính, vừa cài trên điện thoại nên nông dân có thể ứng dụng tưới nước, tưới phân cho vườn cây mọi lúc, mọi nơi, chủ động chăm sóc từ dinh dưỡng đến độ ẩm. Mặt khác, nếu như canh tác hồ tiêu, cây ăn trái và nông sản khác theo hướng truyền thống thì hiệu quả rất thấp, lại tốn chi phí công tưới, thiếu lao động, làm gia tăng chi phí đầu vào…
Tiện lợi nhất khi ứng dụng công nghệ internet vạn vật là phần mềm vừa được cài trên máy tính, vừa cài trên điện thoại nên nông dân có thể ứng dụng tưới nước, tưới phân cho vườn cây mọi lúc, mọi nơi, chủ động chăm sóc từ dinh dưỡng đến độ ẩm. Mặt khác, nếu như canh tác hồ tiêu, cây ăn trái và nông sản khác theo hướng truyền thống thì hiệu quả rất thấp, lại tốn chi phí công tưới, thiếu lao động, làm gia tăng chi phí đầu vào…
Giám đốc Hợp tác xã hồ tiêu hữu cơ Lộc Quang Phạm Thanh Chung
Do đó, chúng tôi khắc phục hạn chế, để từng bước ứng dụng công nghệ số vào sản xuất, giảm được nhiều chi phí, không phụ thuộc vào nhân công lao động thuê từ bên ngoài, ước tính trung bình 1ha khi ứng dụng chuyển đổi số sẽ giảm chi phí 2-3 triệu đồng/tháng.
Bình Phước có 226 hợp tác xã đang hoạt động, trong đó có 196 hợp tác xã nông nghiệp. Đến nay, khoảng 28 hợp tác xã đã ứng dụng chuyển đổi số vào hoạt động sản xuất, kinh doanh, nhưng không toàn diện, chủ yếu sử dụng mã QR để truy xuất nguồn gốc sản phẩm. Do vậy, thành công trong ứng dụng công nghệ số vào sản xuất của Hợp tác xã Phước Thiện và Hợp tác xã hồ tiêu hữu cơ Lộc Quang sẽ được tỉnh nhân rộng.
Chuyển đổi số trong nông nghiệp đang được triển khai hiệu quả ở Bình Phước. Tuy nhiên, hạ tầng kỹ thuật và nguồn nhân lực thực hiện còn thiếu và chưa tương xứng với mục tiêu đề ra. Đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức của ngành nông nghiệp còn hạn chế trong việc tiếp cận các hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu của ngành.
Trong khi đó, tỉnh có địa bàn rộng; nhiều dân tộc, sinh sống chủ yếu bằng nghề nông, trình độ dân trí không đồng đều… nên việc tuyên truyền, triển khai chuyển đổi số trong nông dân gặp nhiều khó khăn. Nhận thức về chuyển đổi số của người dân và hợp tác xã, đặc biệt là ở vùng sâu, vùng xa còn hạn chế. Từ thực trạng này, Sở Thông tin và Truyền thông phối hợp các đơn vị liên quan tổ chức các hội thảo, hội nghị để tuyên truyền cho người dân, doanh nghiệp tiếp cận được quá trình chuyển đổi số của tỉnh, đồng thời, đẩy mạnh xây dựng các cơ sở dữ liệu cho ngành nông nghiệp để kết nối, chia sẻ với cơ sở dữ liệu quốc gia; đầu tư trang thiết bị, phần mềm chuyên ngành; triển khai các chương trình, dự án, chính sách về chuyển đổi số theo chỉ đạo của tỉnh.
Giám đốc Sở Thông tin và Truyền thông Bình Phước Nguyễn Minh Quang cho biết: Hiện nay, chúng tôi tập trung nguồn lực cùng doanh nghiệp cung cấp nền tảng số và chuyên gia trong lĩnh vực nông nghiệp, giúp người dân, hợp tác xã toàn ngành nông nghiệp tiếp cận chuyển đổi số, từ đó có bước phát triển đột phá trong xây dựng nông nghiệp số, thương mại điện tử, cấp mã vùng trồng, liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị…
Hiện nay, chúng tôi tập trung nguồn lực cùng doanh nghiệp cung cấp nền tảng số và chuyên gia trong lĩnh vực nông nghiệp, giúp người dân, hợp tác xã toàn ngành nông nghiệp tiếp cận chuyển đổi số, từ đó có bước phát triển đột phá trong xây dựng nông nghiệp số, thương mại điện tử, cấp mã vùng trồng, liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị…
Giám đốc Sở Thông tin và Truyền thông Bình Phước Nguyễn Minh Quang
Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Bình Phước Phạm Thụy Luân cho biết: Thời gian qua, chuyển đổi số trong ngành nông nghiệp đạt được những kết quả rất tích cực trên nhiều lĩnh vực, như: cấp mã vùng trồng phục vụ xuất khẩu (19 mã số cơ sở với diện tích hơn 1.997ha); hỗ trợ kết nối hình thành chuỗi liên kết sản xuất, tiêu thụ sản phẩm (84 hợp tác xã nông, lâm nghiệp tham gia sản xuất theo chuỗi giá trị); ứng dụng khoa học-công nghệ vào sản xuất (toàn tỉnh có 22 hợp tác xã ứng dụng công nghệ cao vào quy trình sản xuất theo tiêu chuẩn trong nước và nước ngoài, trong đó có 18 hợp tác xã nông nghiệp đạt các tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP, RA, Organic); nhiều sản phẩm nông sản được cấp chứng nhận OCOP 3 sao, 4 sao và hỗ trợ nhiều hộ nông dân đưa các sản phẩm nông nghiệp lên các sàn thương mại điện tử...
