Chuyển đổi năng lượng: Vấn đề cấp bách toàn cầu

Chuyển đổi từ năng lượng hóa thạch sang năng lượng xanh là xu thế tất yếu, trong bối cảnh thế giới không còn nhiều thời gian cho cuộc chiến chống biến đổi khí hậu. Chuyển đổi năng lượng là một trong những chủ đề “nóng” được tập trung thảo luận tại Hội nghị lần thứ 27 Các bên tham gia Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu (COP27) và đây là lĩnh vực nhận được rất nhiều sự quan tâm.
Một nhà máy điện mặt trời với các hệ thống quang điện gần Mainburg, phía tây bắc thành phố Munich, Đức, ngày 20/10/2021. (Ảnh: Reuters)
Một nhà máy điện mặt trời với các hệ thống quang điện gần Mainburg, phía tây bắc thành phố Munich, Đức, ngày 20/10/2021. (Ảnh: Reuters)

COP27 được coi là diễn đàn toàn cầu duy nhất mà tất cả quốc gia tham gia cùng thống nhất về các giải pháp cho cuộc khủng hoảng khí hậu. Hội nghị này là niềm hy vọng trước mức độ khẩn cấp của cuộc khủng hoảng khí hậu hiện nay. Đối với nhiều người, khủng hoảng khí hậu không phải xảy ra ở tương lai mà là thực tế đang diễn ra. Trong bối cảnh đó, Đức, vốn đi đầu trong nỗ lực chuyển đổi xanh của châu Âu, đang vận động để sớm chấm dứt kỷ nguyên nhiên liệu hóa thạch và đẩy nhanh tiến độ giảm phát thải.

Theo Bộ trưởng Ngoại giao Đức Annalena Baerbock, các nước cần sẵn sàng hợp tác ứng phó với cuộc khủng hoảng như cùng nhau giảm khí thải nhà kính và giải quyết các vấn đề tài chính. Bà cảnh báo, nếu không đẩy nhanh quá trình chuyển sang năng lượng tái tạo, thế giới sẽ khó có thể đạt được mục tiêu hạn chế sự nóng lên của trái đất ở mức 1,5 độ C so với thời kỳ tiền công nghiệp mà các nước đã cam kết trong Thỏa thuận Paris năm 2015 về biến đổi khí hậu.

Nhà vận động chống biến đổi khí hậu của Liên hợp quốc tại COP27, Mahmoud Mohieldin nhận định rằng, việc chuyển đổi sang lĩnh vực năng lượng xanh và bền vững là cần thiết không chỉ để đạt được tăng trưởng kinh tế mà còn nâng cao các khía cạnh quan trọng như y tế và giáo dục trong cuộc sống của người dân. Tuy nhiên, các cam kết tài chính dành cho chuyển đổi năng lượng vẫn còn khiêm tốn. Tại phiên họp mang tên "Những người thay đổi cuộc chơi thúc đẩy quá trình chuyển đổi năng lượng toàn cầu", ông Mohieldin nói rằng, thực tế là lĩnh vực chuyển đổi năng lượng chiếm tỷ trọng lớn nhất trong tài chính khí hậu.

Nếu không tính Trung Quốc, các nước đang phát triển cần khoảng 1.000 tỷ USD hằng năm để tài trợ cho quá trình chuyển đổi ngành năng lượng và cung cấp khả năng tiếp cận năng lượng cho 600 triệu người châu Phi. Khoản chi này lớn gấp 10 lần số tiền cam kết tại Copenhagen nhằm tài trợ cho hành động khí hậu tại các nước đang phát triển, tuy nhiên hiện nay mới chỉ có 7 trong số 23 quốc gia phát triển đã hoàn thành cam kết của mình. 80% đầu tư vào lĩnh vực năng lượng trong năm ngoái là dành cho năng lượng tái tạo, tuy nhiên, đóng góp của lĩnh vực này vào sản xuất năng lượng toàn cầu không vượt quá 5%.

Để hỗ trợ các nước đang phát triển đẩy nhanh quá trình chuyển đổi từ năng lượng hóa thạch sang năng lượng sạch, Đặc phái viên khí hậu của Mỹ, ông John Kery đã tuyên bố thiết lập một kế hoạch đền bù carbon. Kế hoạch Tăng tốc chuyển đổi năng lượng (ETA) của Mỹ dự định tài trợ cho các dự án năng lượng tái tạo và tăng tốc chuyển đổi sang sử dụng năng lượng sạch tại các nước đang phát triển. Theo đó, Chính phủ Mỹ sẽ phát triển chương trình cùng Quỹ Bezos Earth và Quỹ Rockefeller, với sự đóng góp từ các lĩnh vực công và tư, dự kiến được thực hiện đến hết năm 2030 và có khả năng gia hạn tới năm 2035.

Mục đích của chương trình là vận hành thị trường carbon để triển khai vốn đẩy nhanh tốc độ chuyển đổi sang năng lượng sạch, đóng cửa các nhà máy nhiệt điện chạy bằng than và xây dựng các nhà máy năng lượng tái tạo. Trong khi đó, Ngân hàng Phát triển liên Mỹ (IDB) cũng cho biết, đã ký thỏa thuận hợp tác với Quỹ Khí hậu xanh (GCF) nhằm thúc đẩy hơn nữa quá trình chuyển đổi xanh tại Mỹ Latin và Caribe. IDB sẽ phân bổ 450 triệu USD dưới hình thức cho vay ưu đãi cho Chile, Colombia, Costa Rica, Cộng hòa Dominicana, Jamaica, Panama, Paraguay và Uruguay.

Các khoản cho vay này sẽ được giải ngân thông qua các dự án do GCF triển khai. Tại châu Á, Indonesia mới đây cũng nhận được thông báo từ Mỹ, Nhật Bản, Ngân hàng Thế giới (WB), Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) và Quỹ Đầu tư Khí hậu về khoản đầu tư 20 tỷ USD cho quá trình chuyển đổi năng lượng nhằm đạt mục tiêu phát thải ròng bằng 0 tại quốc gia Đông Nam Á này.

Chuyển đổi năng lượng trở thành vấn đề cấp bách toàn cầu và COP27 đang nỗ lực thúc đẩy mạnh mẽ các cam kết và hành động của thế giới trong lĩnh vực quan trọng này. Năng lượng truyền thống đang dần phải nhường chỗ cho năng lượng tái tạo, song để đạt được các mục tiêu đưa phát thải ròng về mức 0 là thách thức không nhỏ. Thế giới cần hơn bao giờ hết sự đoàn kết, thúc đẩy hợp tác và nhiều hơn cam kết từ các nhà tài trợ trong lĩnh vực chuyển đổi năng lượng.

Có thể bạn quan tâm

Những người di cư tại một Trung tâm tiếp nhận người di cư trên đảo Lampedusa, hòn đảo cực nam của Italia. (Ảnh: Xinhua)

“Đê chắn sóng” di cư

Kiểm soát dòng người di cư từ lâu đã là chủ đề nhạy cảm, gây nhiều tranh cãi trên chính trường và luôn giữ vị trí quan trọng trong các chiến dịch tranh cử tại châu Âu. 

Công nhân làm việc tại một nhà máy lọc dầu. (Ảnh: THX/TTXVN)

Hạ nhiệt cơn sốt dầu mỏ

Xung đột leo thang ở Trung Đông đẩy thị trường năng lượng toàn cầu vào giai đoạn bất ổn nghiêm trọng, giá dầu tăng không ngừng còn nguồn cung bị co hẹp. Trong bối cảnh đó, nhiều quốc gia gấp rút xả kho dự trữ chiến lược nhằm hạ nhiệt cơn sốt “vàng đen”.

(Ảnh minh họa: Xinhua)

Cánh cửa khó mở

Thượng viện Mỹ lại vừa tiến hành bỏ phiếu về dự luật ngân sách cho Bộ An ninh nội địa (DHS), nhưng kết quả cũng chẳng khác những lần trước. Sự phản đối của phe Dân chủ tại Thượng viện khiến đảng Cộng hòa khó lòng mở cánh cửa ngân sách để giúp DHS nối lại hoạt động sau ba tuần tê liệt vì cạn kiệt ngân khố.

Hiện trường một vụ tấn công nhà tù ở Abuja, Nigeria. (Ảnh: Xinhua)

ECOWAS và nhiệm vụ không dễ hoàn tất trong triển khai lực lượng dự bị khu vực

Cộng đồng Kinh tế các quốc gia Tây Phi (ECOWAS) vừa nhất trí huy động lực lượng dự bị khu vực, với kế hoạch triển khai đợt đầu khoảng 2.000 binh sĩ trong năm 2026. Quyết định không mấy dễ dàng và cũng khá tốn kém của ECOWAS được kỳ vọng sẽ giúp ngăn ngừa làn sóng bạo lực và xung đột lan rộng ở Lục địa đen.

Những ngôi nhà tại tỉnh Nangarhar, Afghanistan bị phá hủy sau cuộc không kích của Pakistan, ngày 22/2. (Ảnh: THX/TTXVN)

Bước ngoặt nguy hiểm

Những tháng đầu năm 2026, những đốm lửa căng thẳng âm ỉ giữa các nước bất ngờ bùng phát thành ngọn lửa xung đột, có nguy cơ lan rộng . Khi những “lằn ranh đỏ” căng thẳng liên tục bị vượt qua, các tính toán lợi ích chiến lược lấn át lòng tin và thế giới đối mặt nhiều cuộc khủng hoảng, giải pháp ngoại giao càng trở nên cấp bách.

Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) Ursula von der Leyen. (Ảnh: THX/TTXVN)

EU vừa phải nỗ lực cân bằng giữa tự do hóa thương mại, vừa phải bảo vệ lợi ích của người nông dân

Ủy ban châu Âu (EC) vừa quyết định triển khai tạm thời Hiệp định thương mại tự do (FTA) với Khối thị trường chung Nam Mỹ (MERCOSUR), bất chấp những thách thức pháp lý phải đối mặt. Động thái này cho thấy EU đang nỗ lực thực thi chiến lược đa dạng hóa đối tác, tăng cường tự chủ và củng cố chuỗi cung ứng.

Một bé gái đang lấy nước tại một trại người tị nạn nội địa (IDP) ở Mogadishu, thủ đô Somalia, năm 2017. (Ảnh: Xinhuanet)

Trách nhiệm nhân đạo

Liên minh châu Âu (EU) vừa công bố khoản viện trợ nhân đạo trị giá 63 triệu euro (hơn 74 triệu USD) cho Somalia. Gói tài chính dành cho những mảnh đời khốn khổ ở quốc gia Đông Phi nghèo đói thắp lên hy vọng cho người dân Somalia.

Tổng thống Mỹ Donald Trump trình bày Thông điệp liên bang tại Tòa nhà Quốc hội ở Washington DC., ngày 24/2/2026. (Ảnh: whitehouse.gov)

Củng cố niềm tin

Không đơn thuần là bản tổng hợp thành tích chèo lái đất nước trong hơn 1 năm qua, Thông điệp Liên bang năm 2026 mà Tổng thống Mỹ Donald Trump đưa ra được coi là chiến lược chính trị nhằm củng cố niềm tin của giới lãnh đạo và người dân vào các quyết sách của chính quyền, cũng như tái khẳng định các ưu tiên trong thời gian tới.

Cơ sở dự trữ khí đốt tự nhiên tại Zsana, Hungary. (Ảnh: THX/TTXVN)

Vết rạn và chiếc van ống dẫn dầu

Cuộc xung đột tại Ukraine đã bước sang năm thứ 5 và vẫn chưa thấy tia hy vọng nào để chấm dứt. Đại hội đồng Liên hợp quốc vừa thông qua nghị quyết kêu gọi ngừng bắn ngay lập tức và vô điều kiện, nhưng cuộc xung đột kéo dài này lại bộc lộ những vết rạn nứt ngay trong lòng châu Âu.

Các tay súng và người ủng hộ lực lượng Houthi tại Yemen tham gia một cuộc tuần hành vũ trang phản đối Israel ở huyện Arhab, phía bắc thủ đô Sanaa, Yemen, ngày 3/11/2025. (Ảnh: Tân Hoa xã)

Vòng xoáy bất ổn ở Yemen

Chính phủ mới của Yemen vừa tổ chức cuộc họp nội các đầu tiên tại Aden, dưới sự chủ trì của Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Ngoại giao Shayea Al-Zindani. Việc các bộ trưởng trở về nước đảm nhiệm công việc được xem là bước đi nhằm củng cố an ninh, khôi phục dịch vụ công và thúc đẩy ổn định kinh tế với sự hỗ trợ từ Saudi Arabia.

Các đại biểu chụp ảnh chung tại Hội nghị thượng đỉnh khẩn cấp Liên đoàn Arập (AL) và Tổ chức Hợp tác Hồi giáo (OIC) ở Doha, Qatar ngày 15/9/2025. Ảnh: AA/TTXVN

Tăng cường kết nối khu vực

Mới đây các Bộ trưởng Giao thông vận tải thuộc Tổ chức Hợp tác Hồi giáo (OIC) đã nhóm họp tại Thổ Nhĩ Kỳ để tìm biện pháp thúc đẩy hành lang đường sắt và đường bộ kết nối vùng Vịnh với châu Âu và châu Phi. Hội nghị đã phản ánh nỗ lực của OIC trong việc tăng cường kết nối khu vực, củng cố chuỗi cung ứng và logistics nhân đạo.

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky phát biểu tại Hội nghị An ninh Munich 2026. (Ảnh: TÂN HOA XÃ)

“Mỏ neo” cho hòa bình tại Ukraine

Đề xuất từ phía Kiev tại Hội nghị An ninh Munich đã làm nóng trở lại câu hỏi cốt lõi về tương lai an ninh của Ukraine và cấu trúc ổn định tại châu Âu. Yêu cầu được bảo đảm an ninh tối thiểu 20 năm trước khi ký hòa ước không chỉ phản ánh nỗi lo của Kiev, mà còn là phép thử đối với mức độ cam kết dài hạn của phương Tây.

Hội nghị An ninh Munich 2024 khai mạc tại khách sạn Bayerischer Hof. (Nguồn: Mạng xã hội X)

Bài toán tự chủ chiến lược

Hội nghị An ninh Munich 2026, diễn ra từ ngày 13 đến 15/2, được dự báo là bị phủ bóng bởi mây đen căng thẳng do những chia rẽ, rạn nứt sâu sắc trong mối quan hệ đồng minh xuyên Đại Tây Dương giữa Mỹ và châu Âu. 

Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi. (Ảnh: Xinhua)

Bức tranh hợp tác nhiều màu sắc

Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi vừa có chuyến thăm ngắn ngày tới Malaysia. Dù chỉ gói gọn trong hai ngày nhưng chuyến công du của nhà lãnh đạo quốc gia Nam Á được đánh giá là thành công hơn mong đợi, thổi luồng gió mới cho quan hệ Ấn Độ-Malaysia, đồng thời tô điểm thêm vào bức tranh hợp tác đa dạng và nhiều màu sắc của New Delhi.

Tổng thống Mỹ Donald Trump và Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi tại cuộc gặp ở Nhà Trắng, Washington, DC, ngày 13/2/2025. (Ảnh: XINHUA)

Phép thử từ thỏa thuận thương mại Ấn Độ-Mỹ

Thỏa thuận thương mại mới đạt được giữa Ấn Độ và Mỹ thoạt nhìn là một thỏa thuận “đôi bên cùng thắng”, giúp thúc đẩy quan hệ thương mại song phương. Thế nhưng, phía sau đó là những câu hỏi còn bỏ ngỏ, nhất là về mức độ cắt giảm nhập khẩu dầu từ Nga mà New Delhi sẽ thực hiện. 

Lực lượng an ninh Somalia được triển khai tại Thủ đô Mogadishu. Ảnh (tư liệu): THX/TTXVN

Điểm nóng trên “bản đồ an ninh” của Mỹ

Tư lệnh Bộ Chỉ huy châu Phi của Mỹ (AFRICOM), Tướng Michael Anderson lên tiếng cảnh báo về nguy cơ gia tăng các mối đe dọa từ hai nhóm khủng bố là tổ chức tự xưng Nhà nước Hồi giáo (IS) và Al-Qaeda, đặc biệt tại khu vực Sahel và Tây Phi.