Chính sách phát triển khoa học công nghệ phải là đòn bẩy, tạo môi trường thông thoáng

Đại biểu Quốc hội cho rằng, chính sách nghiên cứu, phát triển khoa học công nghệ phải là đòn bẩy tạo môi trường thông thoáng. Nhà nước có thể giảm thuế, giúp đỡ, vinh danh những cá nhân, đơn vị muốn tham gia phát triển công nghệ chứ không nên làm thay.

Trao đổi với phóng viên bên hành lang Quốc hội, các đại biểu Quốc hội bày tỏ kỳ vọng Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Huỳnh Thành Đạt thẳng thắn nhìn nhận vấn đề, đánh giá khách quan về thực trạng nghiên cứu và ứng dụng khoa học và công nghệ tại Việt Nam, từ đó đề ra các giải pháp tháo gỡ vướng mắc cho lĩnh vực này trong thời gian tới.

Cần có chế độ đãi ngộ thỏa đáng để thu hút các nhà khoa học hàng đầu

Đại biểu Phạm Văn Hòa (đoàn Đồng Tháp) đánh giá, các nội dung chất vấn đặt ra cho Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ lần này rất trọng tâm, trọng điểm, được đại đa số đại biểu Quốc hội đồng tình. Người dân, nhà khoa học, doanh nghiệp cũng muốn làm sao để khoa học và công nghệ xứng đáng là quốc sách hàng đầu song song với giáo dục và đào tạo.

Theo đại biểu, lĩnh vực khoa học và công nghệ thời gian qua có sự phát triển và đầu tư đúng mức, tuy nhiên cũng còn những mặt hạn chế nhất định.

Cụ thể, đầu tư cho khoa học và công nghệ hiện nay dường như ưu tiên chủ yếu trong lĩnh vực nông nghiệp, công nghiệp nhẹ, viễn thông, y tế, trong khi các lĩnh vực khác cũng có đầu tư nhưng chưa nhiều. Bên cạnh đó, các sản phẩm khoa học công nghệ mang giá trị kinh tế cao do Việt Nam tạo ra còn hạn chế.

Đại biểu Phạm Văn Hòa trao đổi bên hành lang Quốc hội. (Ảnh: VĂN TOẢN)

Đại biểu Phạm Văn Hòa trao đổi bên hành lang Quốc hội. (Ảnh: VĂN TOẢN)

Chỉ ra nguyên nhân, đại biểu Hòa cho rằng số lượng các nhà khoa học hàng đầu, ngang tầm quốc tế của Việt Nam hiện chỉ đếm trên đầu ngón tay; đầu tư cho lĩnh vực khoa học và công nghệ, cả từ ngân sách và xã hội hóa, còn chưa thỏa đáng.

Các doanh nghiệp không quá mặn mà với việc rót tiền cho khoa học công nghệ để nâng cao chất lượng, hạ giá thành sản phẩm, tăng năng suất lao động, chủ yếu vẫn là những doanh nghiệp lớn có tiềm lực, còn những doanh nghiệp nhỏ và vừa thì hầu như không có.

Đại biểu cũng chỉ rõ, sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo hiện nay đang đặt ra một số bài toán lớn đối với Việt Nam, trong đó có vấn đề về nguồn nhân lực. Đại biểu nhấn mạnh cần phải tăng cường đầu tư ngân sách và thu hút xã hội hóa vào lĩnh vực khoa học & công nghệ, có chế độ đãi ngộ thỏa đáng để thu hút các nhà khoa học hàng đầu trong nước cũng như các nhà khoa học Việt Nam ở nước ngoài tham gia nghiên cứu, phát triển khoa học công nghệ nói chung, trí tuệ nhân tạo nói riêng.

Đồng thời, phải giáo dục, nâng cao nhận thức cho người dân, cán bộ quản lý về tầm quan trọng của trí tuệ nhân tạo, từ đó tạo sự chuyển biến trong phát triển khoa học công nghệ.

Để nắm bắt cơ hội và hạn chế rủi ro do trí tuệ nhân tạo mang lại, đại biểu Hòa cho rằng cần phải có sự điều chỉnh luật. Cùng với đó, những người tạo ra sản phẩm trí tuệ nhân tạo phải có quyền thương mại hóa và chế độ đãi ngộ hợp lý.

Đại biểu bày tỏ kỳ vọng, trong lần đầu trả lời chất vấn trước Quốc hội, Bộ trưởng Huỳnh Thành Đạt sẽ trả lời đúng, trúng, đạt yêu cầu các câu hỏi đại biểu Quốc hội nêu, đưa ra được những giải pháp hữu hiệu để thúc đẩy phát triển khoa học công nghệ trong nước như là quốc sách mà Đảng và Nhà nước đã xác định.

Chính sách phát triển khoa học công nghệ phải tạo môi trường thông thoáng

Chia sẻ bên hành lang nghị trường Quốc hội, đại biểu Phạm Khánh Phong Lan (đoàn TP Hồ Chí Minh) cho rằng việc đánh giá hiệu quả, tính ứng dụng trong thực tiễn của các đề tài nghiên cứu khoa học là một việc không hề dễ làm.

Đại biểu bày tỏ mong muốn Bộ Khoa học và Công nghệ thể hiện được vai trò của mình trong điều hành, điều phối hoạt động khoa học công nghệ, làm sao đưa các thành tựu khoa học công nghệ đi vào đời sống.

“Ai cũng hiểu lợi ích của khoa học công nghệ là để tăng năng suất lao động, tính hiệu quả thể hiện ở trong đó. Tuy nhiên, tác động trực tiếp thì khó, nhưng Bộ Khoa học và Công nghệ có thể tác động bằng chính sách để khoa học công nghệ phát triển”, đại biểu Lan nói.

Đại biểu Quốc hội Phạm Khánh Phong Lan.

Đại biểu Quốc hội Phạm Khánh Phong Lan.

Theo đại biểu, việc phát triển khoa học công nghệ của Việt Nam hiện nay đang được tiến hành một cách “không giống ai”. Trách nhiệm của Bộ Khoa học và Công nghệ là tổng kết, đánh giá và từ đó có những đề xuất tham mưu, nếu cần sẽ thay đổi cơ chế chính sách, vì hiện nay vẫn còn tình trạng bao cấp.

“Không một quốc gia nào mà lấy tiền ngân sách để chi trả cho các đề tài nghiên cứu khoa học, vì từ đây sẽ phát sinh rất nhiều thứ về cơ chế xin-cho, tiêu cực, hiệu quả đánh giá nếu có sự bắt tay nhau để cùng đạt mục tiêu, nhưng mục tiêu sau cùng thì lại không đạt được”, nữ đại biểu đoàn TP Hồ Chí Minh nêu quan điểm.

Thông tin thêm với phóng viên, đại biểu cho biết, đa số các nước phát triển đều xác định, việc nghiên cứu khoa học là việc của các doanh nghiệp, bản thân các doanh nghiệp phải thấy được lợi ích khi áp dụng khoa học công nghệ, các kỹ nghệ mới vào trong hoạt động sản xuất của mình.

Muốn như vậy, họ phải tự động liên kết với các nhà khoa học, các trung tâm nghiên cứu, các trường đại học, bản thân doanh nghiệp đổ tiền vào để nghiên cứu và sẽ có cách giám sát. Trong khi đó, Nhà nước sẽ hỗ trợ bằng việc áp dụng mức thuế ưu đãi, thậm chí là miễn thuế đối với toàn bộ khoản tiền mà doanh nghiệp rót vào các đề tài nghiên cứu khoa học.

Đại biểu Lan cho rằng Bộ Khoa học và Công nghệ phải rà soát lại để có những đề xuất thay đổi. “Có thể cách làm của chúng ta đúng ở giai đoạn nào đó, nhưng bây giờ đã đến lúc thay đổi để cạnh tranh được với nước ngoài”.

Đại biểu nhấn mạnh, chính sách nghiên cứu khoa học công nghệ phải là đòn bẩy tạo môi trường thông thoáng, có thể giảm thuế, giúp đỡ, vinh danh những cá nhân, đơn vị muốn tham gia phát triển công nghệ chứ không nên làm thay.

Có thể bạn quan tâm

Phối cảnh công trình biểu tượng bông lúa Cà Mau.

Giá trị văn hóa từ "Biểu tượng bông lúa" ở Cà Mau

Sự phát triển của một địa phương trong kỷ nguyên mới không chỉ được đong đếm một cách cơ học bằng những con đường rải nhựa, hay những cây cầu bê-tông nối nhịp đôi bờ. Tầm vóc và sức sống của một vùng đất còn được khắc họa đậm nét qua những biểu tượng văn hóa mang tầm nhìn chiến lược.

Đào tạo an ninh mạng tại CyRadar giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực phòng thủ.

Tăng năng lực phòng vệ của doanh nghiệp

Chuyển đổi số đang mở ra nhiều cơ hội tăng trưởng cho doanh nghiệp Việt Nam nhưng cũng kéo theo những rủi ro an ninh mạng phức tạp. Khi dữ liệu trở thành tài sản chiến lược, khả năng bảo vệ hệ thống và thông tin không còn là vấn đề kỹ thuật mà trở thành năng lực phòng vệ quan trọng đối với mỗi doanh nghiệp.

Hoạt động nghiên cứu tại Phòng Thí nghiệm trọng điểm Công nghệ Lọc, Hóa dầu (Viện Hóa học công nghiệp Việt Nam).

Đầu tư hạ tầng nghiên cứu cho công nghệ chiến lược

Phát triển hệ thống phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia là một trong những giải pháp để hiện thực hóa mục tiêu đột phá về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo theo Nghị quyết 57-NQ/TW. Thực trạng lạc hậu về công nghệ đặt ra yêu cầu cấp thiết phải tổ chức lại hạ tầng nghiên cứu theo hướng tập trung, đồng bộ và hiệu quả.

Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao Công an thành phố Đà Nẵng đấu tranh tội phạm trên không gian mạng. (Ảnh: Công Vinh)

Nâng cao ý thức làm chủ, bảo vệ không gian mạng

Tại Hội nghị Trung ương 2 khóa XIV, Tổng Bí thư Tô Lâm tiếp tục khẳng định chủ trương của Đảng về bảo đảm quốc phòng, an ninh, đối ngoại, hội nhập quốc tế trong giai đoạn mới, khi nhấn mạnh yêu cầu: Tự chủ chiến lược, có năng lực kiểm soát rủi ro, có thể chế vững, có trật tự xã hội ổn định, có sự hội nhập quốc tế sâu rộng...

UAV được thử nghiệm phun thuốc cho cây cà-phê tại xã Mường Ảng, tỉnh Điện Biên.

Cơ chế sandbox đã sang giai đoạn triển khai thực tế

Bộ Khoa học và Công nghệ cho biết, bên cạnh chuẩn bị cấp phép mô hình thử nghiệm có kiểm soát đầu tiên về phát triển kinh tế tầm thấp, ứng dụng phương tiện bay không người lái (UAV) tại tỉnh Điện Biên, một số địa phương, doanh nghiệp cũng bày tỏ quan tâm đến việc triển khai thử nghiệm mô hình sandbox.

Định vị vị thế Việt Nam trên bản đồ sở hữu trí tuệ toàn cầu

Định vị vị thế Việt Nam trên bản đồ sở hữu trí tuệ toàn cầu

Trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế, sở hữu trí tuệ ngày càng khẳng định vai trò là một trụ cột quan trọng của nền kinh tế tri thức. Những năm qua, Việt Nam đã chủ động hoàn thiện thể chế, từng bước xây dựng hệ thống sở hữu trí tuệ tương thích với chuẩn mực quốc tế và đạt được nhiều kết quả tích cực.

Bảo đảm pháp lý khi chuyển chất xám trí tuệ thành dòng vốn trên thị trường

Bảo đảm pháp lý khi chuyển chất xám trí tuệ thành dòng vốn trên thị trường

Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi 2025 được thông qua cho thấy những vấn đề pháp lý sở hữu trí tuệ đã được điều chỉnh gần và sát thực tiễn hiện nay. Trong đó, việc định giá tài sản sở hữu trí tuệ làm tài sản bảo đảm đang là nội dung thu hút sự quan tâm của đông đảo dư luận, nhất là với giới khởi nghiệp liên quan đổi mới sáng tạo.