Gần 2 tuần sau khi cập cảng những lô thiết bị đầu tiên, các đơn vị thi công đã rải số lượng ray khổ tiêu chuẩn 1.435mm đủ để lắp đặt gần 1km, từng bước hiện thực hóa mục tiêu kết nối Cảng Hàng không quốc tế Phú Quốc với Trung tâm Hội nghị và Triển lãm APEC. Dự kiến trong 6 tháng tới, toàn bộ chiều dài tuyến 17,59km (đường đôi) sẽ được hoàn tất lắp đặt hệ thống ray, đưa dự án vào nhóm công trình đường sắt đô thị có tốc độ triển khai nhanh nhất Việt Nam.
Rải 4.200 tấn thép ray trên công trường
Theo đại diện chủ đầu tư, mỗi thanh ray có chiều dài 25m, nặng khoảng 1,5 tấn, lần lượt được đưa vào vị trí, tiến hành cố định và lắp đặt hoàn thiện, ghép nối thành những đoạn ray đầu tiên của tuyến LRT. Khi toàn bộ 2.850 thanh ray, tổng trọng lượng hơn 4.200 tấn thép sẽ được lắp đặt, từng bước định hình một “dải lụa thép” chạy dọc nam đảo.
Để “dải lụa” ấy tiếp tục được nối dài mỗi ngày, riêng phía nhà thầu Việt Nam đã huy động gần 200 kỹ sư, công nhân, chia đồng thời thành nhiều mũi thi công. Nhịp làm việc ấy không gián đoạn ngay cả trong kỳ nghỉ Quốc khánh 2/9 vừa qua. Khi nhiều gia đình bước vào những ngày nghỉ lễ, những tổ lắp ray vẫn bám công trường, từng bước nối dài tuyến đường sắt đô thị đầu tiên của đảo ngọc.
Một trong những người được điều động tới Phú Quốc trong giai đoạn đó là ông Lê Quý Công, công nhân lắp ray. Với hơn 36 năm gắn bó với ngành đường sắt, ông là một trong những công nhân lành nghề được đơn vị tin tưởng lựa chọn khi dự án bước sang giai đoạn lắp đặt hệ thống ray. Việc huy động những người thợ giàu kinh nghiệm là yêu cầu cốt lõi, đặc biệt quan trọng bởi tuyến LRT Phú Quốc sử dụng khổ ray tiêu chuẩn 1.435mm và ray rãnh 60R2. Đây đều là các tiêu chuẩn quốc tế đã và đang được áp dụng tại đường sắt đô thị Việt Nam.
“Trước khi triển khai, anh em công nhân đều được hướng dẫn kỹ về quy trình, biện pháp thi công và những yêu cầu kỹ thuật riêng của loại ray này. Công việc tuy khó khăn nhưng đồng thời cũng là cơ hội để anh em công nhân lành nghề phát huy nền tảng tích lũy suốt hàng chục năm qua”, ông Lê Quý Công chia sẻ.
Theo ông Nguyễn Tất Đạt, Chỉ huy trưởng gói thầu cung cấp và lắp đặt đường ray (XL-03), một trong những ưu điểm nổi bật của ray rãnh 60R2 là khả năng tích hợp với cảnh quan đô thị. Sau khi hoàn thiện, phần mặt bằng giữa và chung quanh ray có thể được xử lý đồng mức, kết hợp phủ cỏ tại những khu vực phù hợp, giúp tuyến đường sắt trở nên hài hòa với mỹ quan đô thị.
Yếu tố này có ý nghĩa rất lớn với Phú Quốc, nơi tuyến tàu không chỉ phải đáp ứng nhu cầu vận tải mà còn là cảnh quan của một đô thị du lịch. Bên cạnh đó, ray 60R2 có mặt cắt lớn, khả năng chịu tải và độ ổn định cao. Cấu tạo ray kết hợp với hệ thống kết cấu đường cũng hỗ trợ giảm rung, giảm tiếng ồn và nâng cao sự êm ái khi tàu vận hành.
“Công trình được thiết kế theo các tiêu chuẩn quốc tế hiện đại. Đây cũng là cơ sở để hệ thống đáp ứng nhu cầu khai thác lâu dài sau khi hoàn thành nhiệm vụ phục vụ APEC 2027”, ông Nguyễn Tất Đạt nhấn mạnh.
“Căng sức” đua tiến độ
Tuyến LRT Phú Quốc được khởi công từ tháng 12/2025. Theo kế hoạch, đến tháng 2/2027, toàn bộ phần ray trên nền đường, cầu và hầm phải hoàn tất. Như vậy, nếu tính từ thời điểm chính thức lắp ray vào cuối tháng 8/2026, việc lắp đặt ray sẽ chỉ diễn ra trong vỏn vẹn 6 tháng. Tuy nhiên, thực tế cho thấy, việc đưa tuyến tàu điện từ bản vẽ ra thực địa không hề dễ dàng khi nhà thầu liên tục phải đối mặt với thử thách lớn về kỹ thuật và thiên nhiên khắc nghiệt.
Vài tháng nay, đảo ngọc liên tục có mưa lớn, gây ngập úng nghiêm trọng và cản trở việc thoát nước khi thi công nền đường. Tại phân đoạn hầm 1 và hầm 2, do lớp đất đá quá cứng, đơn vị thi công không thể đóng, ép cừ thép Larsen bảo vệ theo thiết kế ban đầu. Để bảo đảm tiến độ thi công cũng như tính khả thi, nhà thầu buộc phải chuyển hướng sang phương án đào mở, dẫn tới nguy cơ sạt lở ở hai bên vách hầm,…
Bất chấp rào cản, đường găng tiến độ của dự án LRT Phú Quốc vẫn được kiểm soát chặt chẽ với những cột mốc kỹ thuật rất cụ thể. Dự kiến tháng 10 tới, các nhà thầu sẽ lắp ray tại các đoạn đi trên cao và dưới hầm. Sau khi phần thô khép lại, giai đoạn từ tháng 1 đến 2/2027, dự án sẽ đón những đoàn tàu đầu tiên về đến Phú Quốc để lắp đặt thiết bị. Với lộ trình chặt chẽ, công trình dự kiến hoàn thiện cơ bản và chạy thử nghiệm hệ thống vào tháng 6/2027, trước khi chính thức khai thác thương mại vào tháng 8.
Ông Trần Anh Tuấn, Phó Tổng Giám đốc Tập đoàn Đường sắt Việt Nam, đại diện liên danh nhà thầu cung cấp và thi công lắp đặt hệ thống ray đánh giá, việc hoàn thành tuyến LRT dài 17,59km quy mô đường đôi, tương đương chiều dài gần 36km đường sắt đô thị, phải hoàn thành thi công trong khoảng 6 tháng là tốc độ “ấn tượng”. Thậm chí, nếu quá trình vận chuyển hệ thống ray từ đối tác cung cấp không bị ảnh hưởng bởi thời tiết, dự án còn có thể rút ngắn tiến độ hơn nữa.
Tuyến LRT Phú Quốc được đầu tư theo hình thức BOT với tổng mức đầu tư gần 9.000 tỷ đồng. Trong đó, vốn nhà nước chiếm 70%, 30% còn lại do nhà đầu tư tư nhân đóng góp. Dự án đặt mục tiêu hoàn thành chạy thử vào tháng 7/2027 và khai thác thương mại vào tháng 11/2027. Theo quy mô đầu tư xây dựng, tổng số đoàn tàu sẽ được đưa vào vận hành có thể lên đến 14 đoàn tàu cùng một lúc. Trong giai đoạn 1, tỉnh An Giang và Sun Group dự kiến đưa vào vận hành từ 6 đến 10 đoàn tàu, mỗi đoàn tàu có 3 toa, vận hành bằng năng lượng sạch.
Toàn tuyến có khả năng vận chuyển tối đa khoảng 4.500 hành khách/giờ trong tương lai. Khi hoàn thành, tuyến LRT sẽ rút ngắn thời gian di chuyển từ Cảng Hàng không quốc tế Phú Quốc tới Trung tâm Hội nghị và Triển lãm APEC cùng các khu nghỉ dưỡng, vui chơi giải trí tại nam đảo xuống còn khoảng 20 phút.
Theo kinh nghiệm của liên danh nhà thầu, tại Trung Quốc, một trong những quốc gia sở hữu mạng lưới đường sắt đô thị lớn nhất thế giới, các dự án có quy mô tương tự thường cần khoảng 3 năm để thi công, thậm chí có thể kéo dài tới 5 năm nếu có các hạng mục đi ngầm.
Đánh giá của các đơn vị liên quan, tiến độ chuyển biến mạnh mẽ của dự án LRT Phú Quốc được thúc đẩy nhờ sự chỉ đạo quyết liệt, xuyên suốt của Ủy ban nhân dân, Sở Xây dựng tỉnh An Giang và sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị. Phía sau nhịp thi công liên tục đó còn nhờ “hậu phương” tài chính vững chắc: Ngân hàng Thương mại cổ phần Quốc dân (NCB) tài trợ vốn cho các tổng thầu, nhà thầu, đồng thời cung cấp trọn gói bảo lãnh, L/C và bao thanh toán, giúp nhà thầu chủ động nguồn lực và bảo đảm tiến độ.
Tuyến tàu điện nhẹ LRT Phú Quốc là “mắt xích” cốt lõi trong chiến dịch đồng bộ hóa hạ tầng quy mô lớn chuẩn bị cho Hội nghị APEC 2027. Ngoài ra, các dự án giao thông huyết mạch như ĐT.975 và Đại lộ APEC cũng đang dồn lực thi công với mục tiêu cán đích trước ngày 30/4/2027. Sự kết hợp đồng bộ này sẽ tạo nên diện mạo giao thông xanh hết sức ấn tượng tại đảo ngọc, khẳng định vị thế và năng lực kiến tạo hạ tầng vượt trội của Việt Nam trước bạn bè quốc tế.