Thế nhưng, lợi dụng nhu cầu chính đáng của người dân và những kẽ hở trong khâu xét duyệt, không ít đối tượng đã biến chính sách nhân văn này thành mảnh đất màu mỡ để trục lợi, thậm chí lừa đảo chiếm đoạt tài sản.
Thực tế cho thấy, khi nguồn cung nhà ở xã hội còn hạn chế trong khi nhu cầu mua ở các đô thị lớn không ngừng tăng, một số cá nhân, tổ chức đã lập công ty môi giới, tư vấn với những lời chào mời hấp dẫn như: “Suất ngoại giao”, “suất nội bộ”, “lo hồ sơ”, “giữ chỗ”, “làm nhanh thủ tục”. Các đối tượng tìm cách tiếp cận người có nhu cầu, ký hợp đồng dịch vụ hoặc nhận tiền đặt cọc rồi chiếm đoạt. Hành vi này không chỉ xâm phạm tài sản của người dân mà còn làm méo mó chủ trương hỗ trợ nhà ở cho người thu nhập thấp, ảnh hưởng trực tiếp đến chính sách an sinh xã hội.
Cơ quan An ninh điều tra, Công an tỉnh Phú Thọ vừa khởi tố 2 vụ án, 4 bị can do đã làm giả nhiều giấy tờ đăng ký mua nhà ở xã hội. Trước đó, qua nắm tình hình, Phòng An ninh kinh tế phát hiện dấu hiệu làm giả hồ sơ tại Khu nhà ở xã hội 11 tầng thuộc dự án Khu nhà ở đô thị, phường Vĩnh Phúc.
Vụ thứ nhất, Nguyễn Văn Hiếu, Giám đốc Công ty trách nhiệm hữu hạn Đầu tư HM Việt Nam làm giả nhiều tài liệu trong 2 bộ hồ sơ đăng ký mua nhà ở xã hội. Vụ thứ hai, Phạm Thị Thủy, nhân viên môi giới bất động sản cấu kết với Đàm Đình Mạnh, Giám đốc Công ty cổ phần xây dựng CTT và Nguyễn Thị Hương, kế toán Công ty cổ phần đầu tư xây dựng Duy Mạnh làm giả nhiều tài liệu trong 10 bộ hồ sơ.
Các giấy tờ bị làm giả gồm giấy xác nhận đối tượng hưởng chính sách nhà ở xã hội, giấy xác nhận điều kiện thu nhập và hợp đồng lao động tại doanh nghiệp trong khu công nghiệp.
Tại Bắc Ninh, đầu tháng 6/2026, Cơ quan Cảnh sát điều tra khởi tố 5 bị can về hành vi làm giả tài liệu của cơ quan, tổ chức để hợp thức hóa hồ sơ đăng ký mua nhà ở xã hội tại một số dự án trên địa bàn. Kết quả xác minh, từ tháng 10/2025, Phạm Văn Hưng cấu kết với Nguyễn Thị Bình và Nguyễn Bá Toản, Giám đốc Công ty trách nhiệm hữu hạn Thương mại dịch vụ và xây lắp Gia Phát làm giả 6 bộ hồ sơ cho khách hàng mua nhà ở xã hội tại dự án Ecohome Sông Thương. Mỗi hồ sơ Hưng thu lợi từ 1-5 triệu đồng.
Mới đây nhất, trung tuần tháng 9, Cơ quan Cảnh sát điều tra, Công an thành phố Hà Nội đã khởi tố Phạm Thị Mai, Phan Thùy Linh về hành vi “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”. Từ tháng 10/2025 đến tháng 7/2026, tại dự án CT3 Kim Chung, xã Thiên Lộc, hai đối tượng này dù không có mối quan hệ thân thiết nào với chủ đầu tư hay cơ quan chức năng, vẫn đưa thông tin gian dối về việc “chắc chắn 100% mua được căn hộ” để nhận tiền đặt cọc của người dân.
Tại họp báo thông tin tình hình, kết quả công tác công an 6 tháng đầu năm của Bộ Công an, Đại tá Phạm Mạnh Hùng, Phó Cục trưởng An ninh kinh tế (A04) cho biết: Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng trên. Trước hết là việc công khai, minh bạch thông tin về trình tự, thủ tục mua nhà ở xã hội ở một số nơi chưa đầy đủ, khiến người dân khó tiếp cận thông tin chính thống, phải tìm đến dịch vụ trung gian trái phép. Bên cạnh đó, quy trình xác minh, thẩm định đối tượng, điều kiện thu nhập, điều kiện cư trú ở một số khâu còn lỏng lẻo, thiếu kiểm tra, giám sát, tạo kẽ hở cho việc làm giả hồ sơ, hợp thức hóa điều kiện hoặc phát sinh tiêu cực trong quá trình xác nhận.
Một nguyên nhân khác là do sự chênh lệch lớn giữa giá nhà ở xã hội và nhà ở thương mại, khiến nhiều người sẵn sàng bỏ tiền qua môi giới để có được suất mua. Tình trạng môi giới, đầu cơ, thu gom suất mua nhà ở xã hội cũng diễn biến phức tạp trong khi công tác quản lý, phát hiện và xử lý vi phạm ở một số nơi chưa kịp thời.
Liên quan một số thông tin giả mạo về “suất ngoại giao”, “suất nội bộ” hoặc thu “phí đặt chỗ/phí chênh lệch” để được mua nhà ở xã hội trên mạng xã hội thời gian qua, Công an Hà Nội cũng đã đưa ra cảnh báo, khẳng định đó là những thông tin sai sự thật, tiềm ẩn nguy cơ lừa đảo, chiếm đoạt tài sản. Các dự án mua, thuê mua và thuê nhà ở xã hội trên địa bàn thành phố đều được Sở Xây dựng Hà Nội công khai trên website của sở. Những cá nhân, tổ chức rao bán thông tin giới thiệu “quan hệ với lãnh đạo” để lôi kéo, yêu cầu đóng nhiều khoản lệ phí với lời hứa “bao hồ sơ”, “chắc chắn trúng” đều là giả mạo.
Bộ Công an khuyến cáo người dân cảnh giác, không tin bất kỳ lời mời chào, quảng cáo nào về “suất ngoại giao/nội bộ” mà không công khai minh bạch. Tuyệt đối không chuyển tiền, đặt cọc cho bất kỳ cá nhân hay tổ chức trung gian không có chức năng, thẩm quyền mua bán nhà ở xã hội.
Để phòng tránh lừa đảo, Bộ Công an khuyến cáo người dân cảnh giác, không tin bất kỳ lời mời chào, quảng cáo nào về “suất ngoại giao/nội bộ” mà không công khai minh bạch. Tuyệt đối không chuyển tiền, đặt cọc cho bất kỳ cá nhân hay tổ chức trung gian không có chức năng, thẩm quyền mua bán nhà ở xã hội. Mọi hành vi vi phạm nhằm trục lợi chính sách đều sẽ bị xem xét, xử lý theo quy định của pháp luật. Khi có nghi ngờ về môi giới trái phép, lừa đảo, người dân cần liên hệ ngay với cơ quan công an để nhanh chóng xác minh, ngăn chặn và xử lý theo quy định của pháp luật.
Người có nhu cầu mua nhà ở xã hội cần tìm hiểu kỹ quy định về đối tượng, điều kiện được mua nhà; kiểm tra thông tin dự án qua Sở Xây dựng địa phương, website chính thức của chủ đầu tư hoặc liên hệ trực tiếp với chủ đầu tư. Việc mua, đăng ký, nộp hồ sơ cần thực hiện theo đúng quy trình, không thông qua các dịch vụ môi giới không có chức năng, thẩm quyền.
Bộ Công an cũng khuyến cáo người dân tuyệt đối không tiếp tay cho các hành vi làm giả giấy tờ, hợp thức hóa điều kiện thu nhập, cư trú hoặc các loại giấy xác nhận khác để hoàn thiện hồ sơ mua nhà ở xã hội. Khi phát hiện dấu hiệu lừa đảo, môi giới trái phép, nhận tiền để “chạy” hồ sơ, người dân cần nhanh chóng trình báo cơ quan công an nơi gần nhất để được tiếp nhận, xử lý theo quy định.
Nhà ở xã hội là chính sách mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc, là chỗ dựa cho hàng triệu người lao động. Việc trục lợi từ chính sách này là hành vi vi phạm pháp luật. Bên cạnh sự vào cuộc quyết liệt của cơ quan chức năng, mỗi người dân cần nâng cao cảnh giác, chủ động tìm hiểu thông tin chính thống để không trở thành nạn nhân của những chiêu trò trục lợi ngày càng tinh vi.
