Phát biểu ý kiến tại cuộc họp báo chung với Tổng thống Phần Lan Alexander Stubb tại Nhà Trắng hôm 9/10, Tổng thống Trump cho rằng cần xem xét nghiêm túc việc Tây Ban Nha không thực hiện cam kết tăng chi tiêu quân sự. Theo ông Trump, Tây Ban Nha là “nước chậm chân” trong số 32 thành viên của NATO và quốc gia này “không có lý do chính đáng” để trì hoãn việc nâng ngân sách quốc phòng. Ông Trump nói: “Họ không có lý do để làm vậy, nhưng không sao cả. Thẳng thắn mà nói, có lẽ nên loại họ khỏi NATO”.
Từ lâu, Tổng thống Trump đã kêu gọi tất cả các thành viên NATO cam kết chi tiêu quốc phòng tương đương ít nhất 5% GDP. Mục tiêu là để “củng cố năng lực quân sự” của liên minh. Đòi hỏi của Mỹ cũng nhằm cân bằng trách nhiệm đóng góp ngân sách cho NATO giữa Mỹ và các thành viên châu Âu.
Tuyên bố mới nhất được Tổng thống Mỹ đưa ra ngay trước thềm cuộc họp của NATO ngày 15/10 tới, trong đó đại sứ các nước thành viên sẽ thảo luận tiến độ thực hiện cam kết chi tiêu quân sự và Mỹ dự kiến thúc đẩy việc thực hiện cam kết nâng ngân sách quốc phòng nhanh hơn. Trong khi đó, Lầu Năm góc cũng đang tiến hành đánh giá lại việc triển khai lực lượng quân sự Mỹ trên phạm vi toàn cầu. Tại họp báo, Tổng thống Trump khẳng định ông không có kế hoạch rút quân đội Mỹ khỏi châu Âu, song để ngỏ khả năng điều chuyển một số đơn vị nhằm tối ưu hóa bố trí lực lượng.
Điều thúc đẩy ông Trump “gợi ý” loại Tây Ban Nha khỏi NATO xuất phát từ mối bất hòa giữa Mỹ và Tây Ban Nha suốt nhiều tháng qua sau khi Tây Ban Nha kiên quyết từ chối lời kêu gọi của Tổng thống Mỹ về tăng ngân sách quốc phòng cho NATO. Tại Hội nghị thượng đỉnh NATO hồi tháng 5/2025, dưới sức ép của Mỹ, các nước thành viên NATO đã nhất trí mục tiêu các nước thành viên nâng mức chi tiêu quốc phòng lên 5% GDP vào năm 2035. Trong đó, 3,5% dành cho các nhu cầu quân sự cốt lõi, bao gồm nhân sự và vũ khí; 1,5% cho chi tiêu liên quan đến quốc phòng, chẳng hạn phát triển cơ sở hạ tầng quân sự.
Tuy nhiên, nỗ lực của ông Trump nhằm tăng chi tiêu quốc phòng cho NATO đã bị Tây Ban Nha phản đối mạnh mẽ, khi Tây Ban Nha là thành viên duy nhất từ chối cam kết theo “chuẩn mực” Mỹ đề xuất. Thủ tướng Tây Ban Nha Pedro Sanchez công khai bác bỏ, yêu cầu Tây Ban Nha được miễn trừ thực hiện mục tiêu và sẽ chỉ tăng ngân sách quốc phòng lên mức 2,1% GDP.
Theo Thủ tướng Sanchez, Tây Ban Nha phải đối mặt với những mối đe dọa khác so với các nước châu Âu. Và kế hoạch nâng mạnh chi tiêu quốc phòng không phù hợp với mô hình phúc lợi xã hội và tầm nhìn quốc tế của Tây Ban Nha.
Theo số liệu của NATO, Tây Ban Nha là một trong những thành viên có mức chi tiêu quốc phòng thấp nhất trong liên minh. Tây Ban Nha cho biết, nước này hiện dành chi tiêu cho quốc phòng ở mức 2% GDP. Tuy nhiên, NATO cho rằng, con số này thậm chí chưa đạt 1,2% vào năm 2023. Trong khi đó, Thủ tướng Sanchez khẳng định, Tây Ban Nha chỉ cần đầu tư khoảng 2,1% GDP là đủ đáp ứng các cam kết về quốc phòng.
Ý tưởng “trục xuất” Tây Ban Nha không phải là đề xuất gây tranh cãi đầu tiên của Tổng thống Trump liên quan yêu cầu các nước thành viên NATO nâng mức chi tiêu quốc phòng. Trong nhiệm kỳ đầu tiên tại Nhà Trắng, ông Trump từng có bình luận tương tự, khi tuyên bố rút lại sự bảo vệ của NATO đối với các quốc gia mà Mỹ đánh giá là “chi tiêu quá ít cho quốc phòng”. Khi đó, Na Uy và Iceland đã được ông Trump gọi tên.
