Cần cơ chế đặc thù để phát huy thế mạnh của Vùng Thủ đô

Vùng Thủ đô với hạt nhân là Hà Nội được xác định là một trong những trung tâm kinh tế, chính trị, văn hóa và xã hội quan trọng nhất của cả nước, đóng vai trò đầu tàu dẫn dắt sự phát triển của vùng Ðồng bằng sông Hồng, vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ và lan tỏa ra cả nước. Ðể khẳng định vai trò này, Hà Nội cần có những bước đi đột phá, kết hợp với các yếu tố hỗ trợ cần thiết từ chính sách, hạ tầng và phối hợp vùng.
Hà Nội cần phát huy thế mạnh để khẳng định vị thế, vai trò đầu tư dẫn dắt của Vùng Thủ đô. (Ảnh Ðăng Quang)
Hà Nội cần phát huy thế mạnh để khẳng định vị thế, vai trò đầu tư dẫn dắt của Vùng Thủ đô. (Ảnh Ðăng Quang)

Với dân số hơn 8,5 triệu người, theo mục tiêu tăng trưởng mới được Hội đồng nhân dân thành phố Hà Nội thông qua, năm 2025, GRDP bình quân đầu người của thành phố Hà Nội đạt khoảng 175 triệu đồng. Cùng hệ thống hạ tầng giao thông, các khu công nghiệp và trung tâm đổi mới sáng tạo ngày càng phát triển, Hà Nội hội tụ đầy đủ điều kiện để trở thành động lực thúc đẩy kinh tế Vùng Thủ đô.

Tuy nhiên, Hà Nội vẫn chưa thật sự phát huy hết tiềm năng, vị thế của mình và còn nhiều trăn trở về cách thức tận dụng thế mạnh sẵn có. Ðể khẳng định vai trò dẫn dắt trong Vùng Thủ đô, Hà Nội cần có những bước đi đột phá, kết hợp với các yếu tố hỗ trợ cần thiết từ chính sách, hạ tầng và phối hợp vùng.

Luật Thủ đô năm 2024 đã khẳng định rõ "Thủ đô Hà Nội là trung tâm, động lực thúc đẩy liên kết, phát triển, là cực tăng trưởng của Vùng Thủ đô, vùng Ðồng bằng sông Hồng và cả nước". Quy hoạch Thủ đô Hà Nội thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 và Ðồ án Ðiều chỉnh Quy hoạch chung đến năm 2045, tầm nhìn 2065 càng củng cố định hướng này, với mục tiêu đưa Hà Nội trở thành thành phố "Văn hiến - Văn minh - Hiện đại", ngang tầm các thủ đô phát triển trong khu vực.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy tiềm năng và vị thế của Hà Nội chưa được phát huy. Tiến sĩ Trần Ðình Thiên, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam nhận định: "Hà Nội chưa tận dụng hiệu quả các cơ chế, chính sách đặc thù dành cho mình, vai trò dẫn dắt và kết nối vùng còn mờ nhạt, năng lực cạnh tranh trong khu vực và thế giới vẫn khiêm tốn".

Giai đoạn 2011-2020, tốc độ tăng trưởng kinh tế của Hà Nội đạt 6,83%/năm, cao hơn mức trung bình cả nước (5,9%), nhưng chưa tạo được sự bứt phá vượt trội so với các trung tâm kinh tế lớn như Thành phố Hồ Chí Minh. Các lĩnh vực như kinh tế số, công nghiệp công nghệ cao hay liên kết vùng vẫn chưa đạt được sự đồng bộ và hiệu quả như mong đợi.

Thực tế này đặt ra câu hỏi, Hà Nội cần làm gì để khẳng định vị thế đầu tàu và cần những yếu tố hỗ trợ nào để phát huy thế mạnh của Vùng Thủ đô?

Ðể phát huy vai trò dẫn dắt và tạo động lực cho Vùng Thủ đô, Hà Nội cần thực hiện đồng bộ các giải pháp mang tính đột phá, tập trung vào ba trụ cột chính: hạ tầng hiện đại, kinh tế sáng tạo và liên kết vùng. Nhiều chuyên gia đánh giá cao giải pháp đầu tư mạnh mẽ vào hạ tầng giao thông và công nghệ. Ðột phá về hạ tầng được chọn là ưu tiên số một để Hà Nội trở thành trung tâm kinh tế của khu vực.

Các dự án trọng điểm như đường vành đai 4, cầu Tứ Liên, tuyến đường sắt đô thị số 5 (Văn Cao - Hòa Lạc - Xuân Mai) được đẩy nhanh tiến độ sẽ tạo điều kiện, cơ hội để mở rộng không gian phát triển và kết nối với các tỉnh lân cận như Vĩnh Phúc, Bắc Ninh, Thái Nguyên. Ðồng thời, việc xây dựng hệ thống giao thông thông minh và phát triển hạ tầng số hiện đại sẽ tạo nền tảng cho kinh tế số và đô thị thông minh, giúp Hà Nội dẫn đầu trong ứng dụng công nghệ.

Tại Hội nghị phát triển khoa học, công nghệ ngày 11/2/2025, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã yêu cầu: Hà Nội phải đi đầu trong đột phá khoa học, công nghệ và chuyển đổi số, làm nền tảng để đạt tăng trưởng 8% năm 2025. Thành phố cần biến Khu công nghệ cao Hòa Lạc thành trung tâm nghiên cứu và sản xuất công nghệ cao, thu hút các tập đoàn lớn như Samsung, Intel với ưu đãi thuế đặc thù từ Luật Thủ đô 2024. Phát triển kinh tế số với mục tiêu đóng góp hơn 20 tỷ USD vào GRDP năm 2025, hỗ trợ doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo trong các lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo (AI), công nghệ tài chính (fintech) là hướng đi cần thiết để tạo động lực mới.

Kiến trúc sư Lê Hoàng Phương, Giám đốc Trung tâm Kiến trúc, Quy hoạch Hà Nội nhận định: "Hà Nội cần khắc phục hạn chế về liên kết vùng để tạo động lực tăng trưởng mới".

Thành phố cần xây dựng cơ chế điều phối Vùng Thủ đô, kết nối chặt chẽ với chín tỉnh lân cận (Phú Thọ, Vĩnh Phúc, Thái Nguyên, Bắc Giang, Bắc Ninh, Hưng Yên, Hải Dương, Hà Nam, Hòa Bình).

Các khu công nghiệp chuyên biệt tại Bắc Giang, Hải Dương hay vùng nông nghiệp công nghệ cao tại Hà Nam cần được liên kết với chuỗi cung ứng của Hà Nội, tạo hiệu ứng lan tỏa kinh tế; phát triển các đô thị vệ tinh như Hòa Lạc, Ðông Anh thành đô thị thông minh, đô thị sinh thái sẽ góp phần giảm tình trạng quá tải cho nội đô và mở rộng không gian phát triển.

Ðể Hà Nội khẳng định vị thế đầu tàu, cần sự hỗ trợ đồng bộ từ nhiều yếu tố như cơ chế, chính sách đặc thù từ Trung ương. Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội Trần Sỹ Thanh khẳng định: "Luật Thủ đô 2024 đã mở ra cơ hội lớn để Hà Nội chủ động trong quản lý và phát triển". Tuy nhiên, thành phố cần thêm các chính sách thí điểm về tài chính, đất đai và thu hút đầu tư nước ngoài, đồng thời, cần có sự hỗ trợ từ hoạt động, chỉ đạo của cơ quan điều phối Vùng Thủ đô, bảo đảm sự đồng bộ trong quy hoạch và phát triển giữa Hà Nội và các tỉnh lân cận.

Có thể bạn quan tâm

Bảo hiểm xã hội cơ sở Gia Lâm (Hà Nội) truyền thông chính sách bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế tại Phiên giao dịch việc làm cụm xã Gia Lâm-Phù Đổng-Thuận An-Bát Tràng năm 2026. (Ảnh: HSS)

Hà Nội xây dựng đơn vị học tập và điểm hỗ trợ kỹ năng số tại bảo hiểm xã hội cơ sở

Một trong những nội dung trọng tâm trong Tuần lễ hưởng ứng học tập suốt đời năm 2026 của Bảo hiểm xã hội Hà Nội là xây dựng mô hình “Đơn vị học tập” và “Điểm hỗ trợ kỹ năng số” tại bảo hiểm xã hội cơ sở. Theo đó, viên chức, người lao động trực tiếp hỗ trợ người dân thực hiện các giao dịch bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế điện tử.

Trung tâm đổi mới sáng tạo quốc gia (NIC) tại Khu công nghệ cao Hòa Lạc, Thành phố Hà Nội (Ảnh NIC)

Biến cơ chế đặc thù thành động lực tăng trưởng mới

Luật Thủ đô số 02/2026/QH16 có hiệu lực từ ngày 1/7/2026. Sau 3 tháng triển khai, Hà Nội đã nhanh chóng chuyển từ khung thể chế mới sang hành động cụ thể, xác định mục tiêu và từng bước biến các cơ chế, chính sách đặc thù thành nguồn lực thực chất tạo dư địa tăng trưởng, nâng cao chất lượng phục vụ người dân và doanh nghiệp.

Cán bộ Trung tâm Phục vụ hành chính công Thành phố Hà Nội hỗ trợ doanh nghiệp, hộ kinh doanh làm thủ tục.

Kết nối chính quyền, doanh nghiệp trên môi trường điện tử

Nhằm đổi mới phương thức trao đổi giữa chính quyền và doanh nghiệp, Hà Nội vận hành hệ thống chuyển nhận văn bản điện tử dùng chung, giúp “rõ người, rõ việc”, tiết kiệm thời gian, công sức cho doanh nghiệp. Đây là một giải pháp cụ thể trong cải cách hành chính, góp phần tạo thuận lợi cho hoạt động của doanh nghiệp.

Người dân xã Hát Môn đang khẩn trương thu hoạch lúa mùa để gieo trồng vụ đông.

Tăng tốc sản xuất vụ đông

Sau vụ mùa, thời gian dành cho sản xuất vụ đông không còn nhiều, nhất là tại những địa phương vừa trải qua ngập úng kéo dài, ảnh hưởng đến năng suất, chất lượng nông sản. Nông dân Hà Nội đang khẩn trương thu hoạch vụ mùa, vệ sinh đồng ruộng, làm đất để kịp thời gieo trồng vụ đông.

Phối cảnh Điện Kính Thiên sau khi được phục hồi.

Hình mẫu về hợp tác trong bảo tồn di sản

Điện Kính Thiên thuộc Khu trung tâm Hoàng thành Thăng Long (Hà Nội) được khởi công phục dựng ngày 29/9 là kết quả của quá trình nghiên cứu khoa học lâu dài, với sự hợp tác, hỗ trợ, giám sát chặt chẽ của UNESCO. 

Chủ động chăm sóc sức khỏe toàn dân

Chủ động chăm sóc sức khỏe toàn dân

Triển khai các nội dung của Luật Thủ đô số 02/2026/QH16 (gọi tắt là Luật Thủ đô 2026) về phát triển hệ thống y tế, an sinh xã hội, Hội đồng nhân dân thành phố Hà Nội đã ban hành nhiều Nghị quyết nhằm cụ thể hóa các quy định này. 

Người dân xã Suối Hai cùng nhau làm sạch đường làng ngõ xóm (Ảnh HỒNG LÊ)

Lan tỏa nếp sống xanh

Từ những buổi ra quân vệ sinh môi trường vào sáng thứ bảy hằng tuần, phong trào “Sáng-Xanh-Sạch-Đẹp” đang lan tỏa từ phố phường đến làng quê Hà Nội. Không chỉ làm sạch cảnh quan, những việc làm này còn góp phần hình thành ý thức tự giác, lối sống văn minh và trách nhiệm của mỗi người với môi trường sống chung.

Các chuyên gia đề xuất thương hiệu Hà Nội trong kỷ nguyên số vẫn cần lấy di sản là trung tâm, nhưng cần cách “kể chuyện” mới để phù hợp với truyền thông đương đại.

Xây dựng thương hiệu Hà Nội trong kỷ nguyên số

Hà Nội được định hướng trở thành đô thị kết nối toàn cầu, trung tâm văn hóa của châu lục và thế giới trong kỷ nguyên số. Trong bối cảnh đó, xây dựng thương hiệu Hà Nội phù hợp với thời kỳ mới là yêu cầu cấp thiết.

Công tác khai quật, lấy mẫu hài cốt liệt sĩ tại xã Quảng Bị.

Hoàn thành lấy mẫu hài cốt liệt sĩ

Sau gần hai tháng nỗ lực, đến ngày 23/9, Thành phố Hà Nội đã hoàn thành công tác khai quật, lấy mẫu hài cốt liệt sĩ chưa xác định được danh tính tại 230 nghĩa trang trên địa bàn, sớm hoàn thành kế hoạch đề ra.

Tăng tính thiết kế cho các sản phẩm thủ công mỹ nghệ

Khâu thiết kế sản phẩm vẫn là thách thức không nhỏ đối với các nghệ nhân, làng nghề và doanh nghiệp sản xuất hàng thủ công mỹ nghệ. Để cải thiện chất lượng, Hà Nội tổ chức các cuộc thi thiết kế mẫu mã, góp phần thúc đẩy nghệ nhân đổi mới, bám sát xu hướng công nghiệp văn hóa và nhu cầu thị trường.

Bí thư Thành ủy Hà Nội Trần Đức Thắng tặng quà học sinh có hoàn cảnh khó khăn tại Trường tiểu học Thiên Đức, xã Phù Đổng (Ảnh THÁI QUANG)

Cho những đêm hội trăng rằm thêm vui

Những ngày này, từ phố phường đến các miền quê Hà Nội, không khí Trung thu đang rộn ràng khắp nơi. Tiếng trống hội, tiếng múa lân hòa cùng sắc đèn ông sao... tạo nên một mùa trăng đầy sắc màu. Sự quan tâm, chăm lo của cấp ủy, chính quyền các cấp đã góp phần mang đến cho thiếu nhi những đêm hội trăng rằm vui tươi và ý nghĩa.

Trung tâm Văn hóa, nghệ thuật số 22 phố Hàng Buồm rực rỡ với những loại đèn Trung thu xưa được phục dựng.

Sức sống mới của Trung thu xưa

Ở Hà Nội, có một địa chỉ chất Trung thu xưa luôn “đậm đặc” nhất, đó là phố cổ Hà Nội. Những không gian văn hóa tại đây sinh động với đèn lồng, đèn ông sao, con giống dân gian, tiến sĩ giấy, ngựa giấy, đồ chơi linh vật xưa... Đặc biệt hơn, những nét đẹp Trung thu được hồi sinh cùng giới trẻ.

Học viên các cơ sở giáo dục nghề nghiệp của Hà Nội trình diễn mô hình nghiên cứu, ứng dụng.

Sắp xếp lại mạng lưới cơ sở giáo dục nghề nghiệp

Thực hiện chủ trương của Trung ương về sắp xếp, tổ chức lại mạng lưới các cơ sở giáo dục công lập theo hướng tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả, Thành phố Hà Nội đã rà soát, sắp xếp đồng bộ các cơ sở giáo dục nghề nghiệp nhằm giảm đầu mối, nâng cao chất lượng, hiệu quả đào tạo, đáp ứng nhu cầu nhân lực.

Lực lượng chức năng hướng dẫn người dân sử dụng thuốc phòng bệnh sau mưa lũ.

Tổng vệ sinh môi trường sau mưa lũ

Với phương châm lũ rút đến đâu dọn dẹp vệ sinh môi trường đến đó, các địa phương ở Hà Nội chịu ảnh hưởng mưa lũ đang tổng vệ sinh môi trường và triển khai các biện pháp phòng, chống dịch bệnh, bảo đảm sức khỏe người dân.

Đại diện các ban, ngành, đoàn thể và người dân tham gia diễu hành hưởng ứng Ngày Thế giới phòng, chống bệnh dại năm 2026 (28/9). (Ảnh MAI TRANG)

Chủ động phòng ngừa, kiểm soát bệnh dại tại cộng đồng

Ngày 24/9, tại xã Thạch Thất (thành phố Hà Nội), Sở Y tế Hà Nội phối hợp Ủy ban nhân dân xã Thạch Thất tổ chức mít- tinh hưởng ứng Ngày Thế giới phòng, chống bệnh dại năm 2026 (28/9) nhằm nâng cao nhận thức, trách nhiệm của các cấp, ngành và người dân trong chủ động phòng ngừa, kiểm soát bệnh dại tại cộng đồng.