Cần cơ chế đặc thù để phát huy thế mạnh của Vùng Thủ đô

Vùng Thủ đô với hạt nhân là Hà Nội được xác định là một trong những trung tâm kinh tế, chính trị, văn hóa và xã hội quan trọng nhất của cả nước, đóng vai trò đầu tàu dẫn dắt sự phát triển của vùng Ðồng bằng sông Hồng, vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ và lan tỏa ra cả nước. Ðể khẳng định vai trò này, Hà Nội cần có những bước đi đột phá, kết hợp với các yếu tố hỗ trợ cần thiết từ chính sách, hạ tầng và phối hợp vùng.
Hà Nội cần phát huy thế mạnh để khẳng định vị thế, vai trò đầu tư dẫn dắt của Vùng Thủ đô. (Ảnh Ðăng Quang)
Hà Nội cần phát huy thế mạnh để khẳng định vị thế, vai trò đầu tư dẫn dắt của Vùng Thủ đô. (Ảnh Ðăng Quang)

Với dân số hơn 8,5 triệu người, theo mục tiêu tăng trưởng mới được Hội đồng nhân dân thành phố Hà Nội thông qua, năm 2025, GRDP bình quân đầu người của thành phố Hà Nội đạt khoảng 175 triệu đồng. Cùng hệ thống hạ tầng giao thông, các khu công nghiệp và trung tâm đổi mới sáng tạo ngày càng phát triển, Hà Nội hội tụ đầy đủ điều kiện để trở thành động lực thúc đẩy kinh tế Vùng Thủ đô.

Tuy nhiên, Hà Nội vẫn chưa thật sự phát huy hết tiềm năng, vị thế của mình và còn nhiều trăn trở về cách thức tận dụng thế mạnh sẵn có. Ðể khẳng định vai trò dẫn dắt trong Vùng Thủ đô, Hà Nội cần có những bước đi đột phá, kết hợp với các yếu tố hỗ trợ cần thiết từ chính sách, hạ tầng và phối hợp vùng.

Luật Thủ đô năm 2024 đã khẳng định rõ "Thủ đô Hà Nội là trung tâm, động lực thúc đẩy liên kết, phát triển, là cực tăng trưởng của Vùng Thủ đô, vùng Ðồng bằng sông Hồng và cả nước". Quy hoạch Thủ đô Hà Nội thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 và Ðồ án Ðiều chỉnh Quy hoạch chung đến năm 2045, tầm nhìn 2065 càng củng cố định hướng này, với mục tiêu đưa Hà Nội trở thành thành phố "Văn hiến - Văn minh - Hiện đại", ngang tầm các thủ đô phát triển trong khu vực.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy tiềm năng và vị thế của Hà Nội chưa được phát huy. Tiến sĩ Trần Ðình Thiên, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam nhận định: "Hà Nội chưa tận dụng hiệu quả các cơ chế, chính sách đặc thù dành cho mình, vai trò dẫn dắt và kết nối vùng còn mờ nhạt, năng lực cạnh tranh trong khu vực và thế giới vẫn khiêm tốn".

Giai đoạn 2011-2020, tốc độ tăng trưởng kinh tế của Hà Nội đạt 6,83%/năm, cao hơn mức trung bình cả nước (5,9%), nhưng chưa tạo được sự bứt phá vượt trội so với các trung tâm kinh tế lớn như Thành phố Hồ Chí Minh. Các lĩnh vực như kinh tế số, công nghiệp công nghệ cao hay liên kết vùng vẫn chưa đạt được sự đồng bộ và hiệu quả như mong đợi.

Thực tế này đặt ra câu hỏi, Hà Nội cần làm gì để khẳng định vị thế đầu tàu và cần những yếu tố hỗ trợ nào để phát huy thế mạnh của Vùng Thủ đô?

Ðể phát huy vai trò dẫn dắt và tạo động lực cho Vùng Thủ đô, Hà Nội cần thực hiện đồng bộ các giải pháp mang tính đột phá, tập trung vào ba trụ cột chính: hạ tầng hiện đại, kinh tế sáng tạo và liên kết vùng. Nhiều chuyên gia đánh giá cao giải pháp đầu tư mạnh mẽ vào hạ tầng giao thông và công nghệ. Ðột phá về hạ tầng được chọn là ưu tiên số một để Hà Nội trở thành trung tâm kinh tế của khu vực.

Các dự án trọng điểm như đường vành đai 4, cầu Tứ Liên, tuyến đường sắt đô thị số 5 (Văn Cao - Hòa Lạc - Xuân Mai) được đẩy nhanh tiến độ sẽ tạo điều kiện, cơ hội để mở rộng không gian phát triển và kết nối với các tỉnh lân cận như Vĩnh Phúc, Bắc Ninh, Thái Nguyên. Ðồng thời, việc xây dựng hệ thống giao thông thông minh và phát triển hạ tầng số hiện đại sẽ tạo nền tảng cho kinh tế số và đô thị thông minh, giúp Hà Nội dẫn đầu trong ứng dụng công nghệ.

Tại Hội nghị phát triển khoa học, công nghệ ngày 11/2/2025, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã yêu cầu: Hà Nội phải đi đầu trong đột phá khoa học, công nghệ và chuyển đổi số, làm nền tảng để đạt tăng trưởng 8% năm 2025. Thành phố cần biến Khu công nghệ cao Hòa Lạc thành trung tâm nghiên cứu và sản xuất công nghệ cao, thu hút các tập đoàn lớn như Samsung, Intel với ưu đãi thuế đặc thù từ Luật Thủ đô 2024. Phát triển kinh tế số với mục tiêu đóng góp hơn 20 tỷ USD vào GRDP năm 2025, hỗ trợ doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo trong các lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo (AI), công nghệ tài chính (fintech) là hướng đi cần thiết để tạo động lực mới.

Kiến trúc sư Lê Hoàng Phương, Giám đốc Trung tâm Kiến trúc, Quy hoạch Hà Nội nhận định: "Hà Nội cần khắc phục hạn chế về liên kết vùng để tạo động lực tăng trưởng mới".

Thành phố cần xây dựng cơ chế điều phối Vùng Thủ đô, kết nối chặt chẽ với chín tỉnh lân cận (Phú Thọ, Vĩnh Phúc, Thái Nguyên, Bắc Giang, Bắc Ninh, Hưng Yên, Hải Dương, Hà Nam, Hòa Bình).

Các khu công nghiệp chuyên biệt tại Bắc Giang, Hải Dương hay vùng nông nghiệp công nghệ cao tại Hà Nam cần được liên kết với chuỗi cung ứng của Hà Nội, tạo hiệu ứng lan tỏa kinh tế; phát triển các đô thị vệ tinh như Hòa Lạc, Ðông Anh thành đô thị thông minh, đô thị sinh thái sẽ góp phần giảm tình trạng quá tải cho nội đô và mở rộng không gian phát triển.

Ðể Hà Nội khẳng định vị thế đầu tàu, cần sự hỗ trợ đồng bộ từ nhiều yếu tố như cơ chế, chính sách đặc thù từ Trung ương. Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội Trần Sỹ Thanh khẳng định: "Luật Thủ đô 2024 đã mở ra cơ hội lớn để Hà Nội chủ động trong quản lý và phát triển". Tuy nhiên, thành phố cần thêm các chính sách thí điểm về tài chính, đất đai và thu hút đầu tư nước ngoài, đồng thời, cần có sự hỗ trợ từ hoạt động, chỉ đạo của cơ quan điều phối Vùng Thủ đô, bảo đảm sự đồng bộ trong quy hoạch và phát triển giữa Hà Nội và các tỉnh lân cận.

Có thể bạn quan tâm

Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố Hà Nội Trương Việt Dũng (giữa) kiểm tra tiến độ dự án Khu công nghệ cao sinh học Hà Nội (Ảnh HỒNG THÁI)

Tăng tốc hai dự án khu công nghệ trọng điểm

Thành phố Hà Nội đang thực hiện nhiều giải pháp đổi mới sáng tạo, nâng cao chất lượng tăng trưởng. Trong đó, thành phố tập trung đẩy nhanh giải phóng mặt bằng để đưa hai khu công nghệ cao quan trọng sớm đi vào hoạt động.

Minh bạch bữa ăn học đường

Nhằm giải quyết điểm nghẽn về nguy cơ mất an toàn bữa ăn bán trú trong các cơ sở giáo dục, Thành phố Hà Nội đang đưa ra nhiều giải pháp đồng bộ từ phân định thẩm quyền, đầu tư cơ sở vật chất đến ứng dụng công nghệ giám sát để triển khai ngay khi bước vào năm học mới 2026-2027.

Tập đoàn MISA xây dựng Nền tảng AI tự vận hành 24/7.

Doanh nghiệp ứng dụng AI để bứt phá

Trong bối cảnh Hà Nội hướng tới mục tiêu tăng trưởng GRDP hai con số, trí tuệ nhân tạo (AI) đang trở thành công cụ có khả năng tạo sức bật trực tiếp cho doanh nghiệp. Tuy nhiên, câu chuyện không dừng ở “mua một sản phẩm AI” mà là bài toán về quản trị và ứng dụng công nghệ.

Khu nhà ở xã hội Đặng Xá, xã Thuận An, Hà Nội.

Tạo lập quỹ nhà ở phục vụ giải phóng mặt bằng

Từ ngày 1/8/2024 đến nay, Thành phố Hà Nội đã hình thành quỹ nhà ở phục vụ công tác giải phóng mặt bằng thông qua hai nguồn chủ yếu là quỹ nhà ở xã hội và quỹ nhà ở tái định cư, góp phần phục vụ các dự án thu hồi đất, các dự án đầu tư công trọng điểm, cải tạo chung cư cũ và chỉnh trang đô thị.

Hạ tầng giao thông tại Hà Nội sẽ được số hóa để nâng cao hiệu quả công tác quản lý (Ảnh PHẠM HÙNG)

Số hóa quản lý kết cấu hạ tầng giao thông

Hà Nội vừa chính thức vận hành hệ thống quản lý kết cấu hạ tầng giao thông của thành phố trên nền bản đồ số. Sự kiện này không chỉ đánh dấu bước chuyển từ quản lý sang quản trị dựa trên dữ liệu, mà còn tạo nền tảng để thành phố khai thác hiệu quả tài sản hạ tầng và nâng cao chất lượng quản lý đô thị.

Bí thư Đảng ủy xã Hát Môn trao tiền hỗ trợ người dân xây dựng nhà ở.

Mái ấm từ vòng tay cộng đồng

Với quyết tâm xóa nhà dột nát, giúp những hoàn cảnh khó khăn có ngôi nhà mới, an cư lạc nghiệp, xã Hát Môn (Hà Nội) triển khai chương trình xây dựng nhà vòng tay cộng đồng dành cho các đối tượng yếu thế, thể hiện tinh thần tương thân tương ái, lan tỏa những giá trị nhân văn trong cộng đồng.

Thường trực Đảng ủy xã Phú Nghĩa thường xuyên đi kiểm tra, đánh giá tiến độ giải phóng mặt bằng Quốc lộ 6 qua địa bàn xã.

Đẩy nhanh tiến độ Quốc lộ 6 bằng huy động sức mạnh lòng dân

Dự án cải tạo, nâng cấp Quốc lộ 6 đoạn Ba La-Xuân Mai qua địa bàn xã Phú Nghĩa (Hà Nội) đã hoàn thành công tác bàn giao mặt bằng đúng tiến độ nhờ những cách làm sáng tạo, linh hoạt, phát huy sức mạnh của cả hệ thống chính trị và tạo được sự đồng thuận sâu rộng trong nhân dân.

Đồng bào Mường ở Mỹ Đức giới thiệu nét đẹp văn hóa với khách du lịch.

Khai thác giá trị văn hóa Mường trong du lịch

Từ chỗ chính quyền, người dân luôn lo lắng về gìn giữ bản sắc văn hóa Mường, giờ đây, cộng đồng người Mường trên địa bàn xã Mỹ Đức đang khai thác những giá trị văn hóa bản địa để phát triển du lịch.

Lực lượng liên ngành kiểm tra hàng hóa có dấu hiệu xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Quyết liệt xử lý xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ

Sáu tháng đầu năm 2026, các lực lượng chức năng Hà Nội phát hiện, xử lý 1.610 vụ hàng giả, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Hàng vi phạm không còn nhỏ lẻ mà tổ chức theo chuỗi, len lỏi vào cả những nhóm thực phẩm tiêu dùng hằng ngày, đòi hỏi các ngành chức năng đấu tranh, ngăn chặn thường xuyên, liên tục.

Công nhân Công ty Thoát nước Hà Nội khắc phục úng ngập.

Hiệu quả từ các dự án chống ngập khẩn cấp

Những ngày qua, Thủ đô Hà Nội liên tiếp xảy ra các trận mưa cường độ lớn trong thời gian ngắn, gây ngập úng cục bộ một số khu vực; nhưng nhờ khai thác, vận hành hiệu quả các công trình, dự án chống ngập theo lệnh khẩn cấp, việc tiêu thoát nước nhanh chóng, hiệu quả hơn.

Tổ công tác thuộc UBND xã Thanh Trì hỗ trợ người dân cập nhật dữ liệu đất đai tại nhà (Ảnh THANH HỒNG)

Tăng tốc hoàn thành cơ sở dữ liệu đất đai

Với tổng diện tích đất tự nhiên gần 336.000 ha, tương đương hơn 4,19 triệu thửa đất, Hà Nội là một trong những địa phương có khối lượng công việc lớn nhất cả nước về cơ sở dữ liệu đất đai.

Giải phóng mặt bằng bàn giao cho đơn vị thi công đang được khẩn trương thực hiện tại phường Yên Nghĩa (Ảnh KHÁNH LÊ)

Cơ bản hoàn thành giải phóng mặt bằng dự án cải tạo Quốc lộ 6

Sau thời gian gặp nhiều khó khăn, đến nay dự án đầu tư xây dựng, cải tạo và nâng cấp Quốc lộ 6 đoạn Ba La-Xuân Mai đã cơ bản hoàn thành công tác giải phóng mặt bằng. Các xã, phường có dự án đi qua đã huy động cả hệ thống chính trị vào cuộc, vận động người dân đồng thuận bàn giao mặt bằng.

Khách trải nghiệm chằm nón tại gian hàng Hợp tác xã Mây tre nón lá Thu Hương, xã Thanh Oai.

Nâng cao sức cạnh tranh của hợp tác xã

Trong bối cảnh mới, khu vực kinh tế tập thể, hợp tác xã của Hà Nội đã có nhiều đổi mới, từng bước nâng cao vai trò trong nền kinh tế. Tuy nhiên, hoạt động của hợp tác xã vẫn còn nhiều khó khăn, bất cập. Ngoài những giải pháp hỗ trợ từ thành phố, khu vực này cần phát huy nội lực để đóng góp nhiều hơn cho kinh tế-xã hội Thủ đô.