Bước tiến trên hành trình hội nhập

Khu vực tự do đi lại ở châu Âu (Schengen) vừa đón nhận tin vui vào dịp đầu năm mới, khi Romania và Bulgaria trở thành thành viên chính thức của khu vực từ ngày 1/1/2025.
Cửa kiểm soát biên giới tự động dành cho hành khách từ các nước không thuộc khối Schengen được lắp đặt tại sân bay quốc tế Henri Coanda ở Otopeni, Romania, ngày 28/3/2024. (Ảnh: AFP/TTXVN)
Cửa kiểm soát biên giới tự động dành cho hành khách từ các nước không thuộc khối Schengen được lắp đặt tại sân bay quốc tế Henri Coanda ở Otopeni, Romania, ngày 28/3/2024. (Ảnh: AFP/TTXVN)

Việc trở thành thành viên chính thức của khối Schengen đã khép lại chặng đường 14 năm nỗ lực hội nhập, vượt qua đầy rẫy chông gai của hai quốc gia thành viên Liên minh châu Âu (EU) là Romania và Bulgaria. Dù được Ủy ban châu Âu (EC) lần đầu tiên “bật đèn xanh” gia nhập khối Schengen vào năm 2011, hai quốc gia này đã vấp phải sự phản đối của nhiều quốc gia thành viên khối do chưa đáp ứng các tiêu chuẩn về quản lý đường biên giới bên ngoài, chống tội phạm xuyên biên giới…

Vào giai đoạn 2015-2016, cuộc khủng hoảng di cư nghiêm trọng tại Lục địa già, bắt nguồn từ xung đột ở Trung Đông, càng khiến hành trình gia nhập Schengen của hai quốc gia Đông Âu thêm sóng gió. Phải đến cuối tháng 3/2024, sau hàng loạt nỗ lực bền bỉ, Bulgaria và Romania mới gia nhập một phần khu vực Schengen rộng lớn, với việc đi lại bằng đường hàng không và đường biển không cần kiểm tra biên giới.

Song các biện pháp kiểm soát trên biên giới đất liền vẫn được duy trì, bởi Áo phản đối các nước này trở thành thành viên chính thức của khối Schengen. Đến cuối năm 2024, Áo mới đồng ý dỡ bỏ quyền phủ quyết lâu nay với hai quốc gia, tháo gỡ nút thắt cuối cùng trên hành trình hội nhập của Bulgaria, Romania và cũng mở ra một chương phát triển mới cho khu vực đi lại tự do châu Âu.

Trước thành tựu lớn lao này, Bulgaria và Romania đã tổ chức kỷ niệm ngày chính thức gia nhập hoàn toàn Schengen. Ngay vào thời khắc cả thế giới hân hoan đón chào năm mới 2025, các bộ trưởng nội vụ của Bulgaria và Romania đã cùng nhau nâng rào chắn biểu tượng trên Cầu Hữu nghị bắc qua sông Danube để đánh dấu thời khắc lịch sử của hai nước.

Trang Euronews nhận định, hình ảnh những hàng dài người xếp hàng tại 30 khu vực biên giới trên đất liền giữa Romania và Bulgaria sẽ sớm trở thành dĩ vãng, dù các cuộc kiểm tra ngẫu nhiên sẽ tiếp tục được thực hiện nhằm ngăn ngừa tội phạm.

Được coi là một trong những thành tựu đáng tự hào nhất của châu Âu, khu vực Schengen với đường biên giới mở không chỉ là biểu tượng về gắn kết các quốc gia thành viên, mà còn mang ý nghĩa quan trọng về kinh tế, giúp các nước hình thành những mối quan hệ đối tác thương mại gần gũi và thu hút khách du lịch. Được thành lập vào năm 1985, khối Schengen hiện gồm 25 trong số 27 quốc gia thành viên EU, cùng với Thụy Sĩ, Na Uy, Iceland và Liechtenstein.

Tuy nhiên, khi các biến động chính trị, xã hội xảy ra tại châu Âu, Hiệp ước Schengen, vốn xóa nhòa biên giới để người dân tự do đi lại giữa các nước thành viên, không ít lần lâm nguy. Điển hình là cuộc khủng hoảng di cư tồi tệ nhất kể từ sau Chiến tranh thế giới lần thứ hai xuất hiện vào năm 2015 đã khiến nhiều quốc gia châu Âu phải kiểm soát biên giới. Lo ngại về làn sóng tị nạn cũng từng là nguyên nhân chính khiến Bulgaria và Romania không nhận được sự chấp thuận gia nhập khối Schengen của một số nước thành viên.

Trở thành một phần của “đại gia đình” Schengen là dấu mốc quan trọng với Bulgaria và Romania, mà trước tiên là nâng cao vị thế quốc tế của hai nước này. Đây cũng là cú huých lớn cho nền kinh tế hai quốc gia Đông Âu, khi các cửa khẩu biên giới không còn đối mặt tình trạng chậm trễ kéo dài, giúp giảm đáng kể chi phí vận chuyển và cải thiện hoạt động thương mại. Theo ước tính, gia nhập khối Schengen sẽ thúc đẩy GDP của Romania và Bulgaria tăng lên ít nhất 1%.

Giới chính trị gia châu Âu coi việc Romania và Bulgaria chính thức gia nhập khối Schengen là “chiến thắng lớn” cho cả hai nước và châu Âu.

Có thể bạn quan tâm

Phương tiện bị phá hủy sau một cuộc không kích tại Nangarhar, Afghanistan. (Ảnh: THX/TTXVN)

Rủi ro ở Trung Á

Căng thẳng quân sự leo thang nhanh chóng giữa Afghanistan và Pakistan từ cuối tháng 2 vừa qua ngoài các vấn đề song phương, còn đặt khu vực Trung Á trước những rủi ro mới. Không chỉ ảnh hưởng an ninh khu vực, cuộc xung đột nguy cơ gây ra những biến động lớn về chính trị, kinh tế và an ninh quốc tế.

Những người di cư tại một Trung tâm tiếp nhận người di cư trên đảo Lampedusa, hòn đảo cực nam của Italia. (Ảnh: Xinhua)

“Đê chắn sóng” di cư

Kiểm soát dòng người di cư từ lâu đã là chủ đề nhạy cảm, gây nhiều tranh cãi trên chính trường và luôn giữ vị trí quan trọng trong các chiến dịch tranh cử tại châu Âu. 

Công nhân làm việc tại một nhà máy lọc dầu. (Ảnh: THX/TTXVN)

Hạ nhiệt cơn sốt dầu mỏ

Xung đột leo thang ở Trung Đông đẩy thị trường năng lượng toàn cầu vào giai đoạn bất ổn nghiêm trọng, giá dầu tăng không ngừng còn nguồn cung bị co hẹp. Trong bối cảnh đó, nhiều quốc gia gấp rút xả kho dự trữ chiến lược nhằm hạ nhiệt cơn sốt “vàng đen”.

(Ảnh minh họa: Xinhua)

Cánh cửa khó mở

Thượng viện Mỹ lại vừa tiến hành bỏ phiếu về dự luật ngân sách cho Bộ An ninh nội địa (DHS), nhưng kết quả cũng chẳng khác những lần trước. Sự phản đối của phe Dân chủ tại Thượng viện khiến đảng Cộng hòa khó lòng mở cánh cửa ngân sách để giúp DHS nối lại hoạt động sau ba tuần tê liệt vì cạn kiệt ngân khố.

Hiện trường một vụ tấn công nhà tù ở Abuja, Nigeria. (Ảnh: Xinhua)

ECOWAS và nhiệm vụ không dễ hoàn tất trong triển khai lực lượng dự bị khu vực

Cộng đồng Kinh tế các quốc gia Tây Phi (ECOWAS) vừa nhất trí huy động lực lượng dự bị khu vực, với kế hoạch triển khai đợt đầu khoảng 2.000 binh sĩ trong năm 2026. Quyết định không mấy dễ dàng và cũng khá tốn kém của ECOWAS được kỳ vọng sẽ giúp ngăn ngừa làn sóng bạo lực và xung đột lan rộng ở Lục địa đen.

Những ngôi nhà tại tỉnh Nangarhar, Afghanistan bị phá hủy sau cuộc không kích của Pakistan, ngày 22/2. (Ảnh: THX/TTXVN)

Bước ngoặt nguy hiểm

Những tháng đầu năm 2026, những đốm lửa căng thẳng âm ỉ giữa các nước bất ngờ bùng phát thành ngọn lửa xung đột, có nguy cơ lan rộng . Khi những “lằn ranh đỏ” căng thẳng liên tục bị vượt qua, các tính toán lợi ích chiến lược lấn át lòng tin và thế giới đối mặt nhiều cuộc khủng hoảng, giải pháp ngoại giao càng trở nên cấp bách.

Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) Ursula von der Leyen. (Ảnh: THX/TTXVN)

EU vừa phải nỗ lực cân bằng giữa tự do hóa thương mại, vừa phải bảo vệ lợi ích của người nông dân

Ủy ban châu Âu (EC) vừa quyết định triển khai tạm thời Hiệp định thương mại tự do (FTA) với Khối thị trường chung Nam Mỹ (MERCOSUR), bất chấp những thách thức pháp lý phải đối mặt. Động thái này cho thấy EU đang nỗ lực thực thi chiến lược đa dạng hóa đối tác, tăng cường tự chủ và củng cố chuỗi cung ứng.

Một bé gái đang lấy nước tại một trại người tị nạn nội địa (IDP) ở Mogadishu, thủ đô Somalia, năm 2017. (Ảnh: Xinhuanet)

Trách nhiệm nhân đạo

Liên minh châu Âu (EU) vừa công bố khoản viện trợ nhân đạo trị giá 63 triệu euro (hơn 74 triệu USD) cho Somalia. Gói tài chính dành cho những mảnh đời khốn khổ ở quốc gia Đông Phi nghèo đói thắp lên hy vọng cho người dân Somalia.

Tổng thống Mỹ Donald Trump trình bày Thông điệp liên bang tại Tòa nhà Quốc hội ở Washington DC., ngày 24/2/2026. (Ảnh: whitehouse.gov)

Củng cố niềm tin

Không đơn thuần là bản tổng hợp thành tích chèo lái đất nước trong hơn 1 năm qua, Thông điệp Liên bang năm 2026 mà Tổng thống Mỹ Donald Trump đưa ra được coi là chiến lược chính trị nhằm củng cố niềm tin của giới lãnh đạo và người dân vào các quyết sách của chính quyền, cũng như tái khẳng định các ưu tiên trong thời gian tới.

Cơ sở dự trữ khí đốt tự nhiên tại Zsana, Hungary. (Ảnh: THX/TTXVN)

Vết rạn và chiếc van ống dẫn dầu

Cuộc xung đột tại Ukraine đã bước sang năm thứ 5 và vẫn chưa thấy tia hy vọng nào để chấm dứt. Đại hội đồng Liên hợp quốc vừa thông qua nghị quyết kêu gọi ngừng bắn ngay lập tức và vô điều kiện, nhưng cuộc xung đột kéo dài này lại bộc lộ những vết rạn nứt ngay trong lòng châu Âu.

Các tay súng và người ủng hộ lực lượng Houthi tại Yemen tham gia một cuộc tuần hành vũ trang phản đối Israel ở huyện Arhab, phía bắc thủ đô Sanaa, Yemen, ngày 3/11/2025. (Ảnh: Tân Hoa xã)

Vòng xoáy bất ổn ở Yemen

Chính phủ mới của Yemen vừa tổ chức cuộc họp nội các đầu tiên tại Aden, dưới sự chủ trì của Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Ngoại giao Shayea Al-Zindani. Việc các bộ trưởng trở về nước đảm nhiệm công việc được xem là bước đi nhằm củng cố an ninh, khôi phục dịch vụ công và thúc đẩy ổn định kinh tế với sự hỗ trợ từ Saudi Arabia.

Các đại biểu chụp ảnh chung tại Hội nghị thượng đỉnh khẩn cấp Liên đoàn Arập (AL) và Tổ chức Hợp tác Hồi giáo (OIC) ở Doha, Qatar ngày 15/9/2025. Ảnh: AA/TTXVN

Tăng cường kết nối khu vực

Mới đây các Bộ trưởng Giao thông vận tải thuộc Tổ chức Hợp tác Hồi giáo (OIC) đã nhóm họp tại Thổ Nhĩ Kỳ để tìm biện pháp thúc đẩy hành lang đường sắt và đường bộ kết nối vùng Vịnh với châu Âu và châu Phi. Hội nghị đã phản ánh nỗ lực của OIC trong việc tăng cường kết nối khu vực, củng cố chuỗi cung ứng và logistics nhân đạo.

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky phát biểu tại Hội nghị An ninh Munich 2026. (Ảnh: TÂN HOA XÃ)

“Mỏ neo” cho hòa bình tại Ukraine

Đề xuất từ phía Kiev tại Hội nghị An ninh Munich đã làm nóng trở lại câu hỏi cốt lõi về tương lai an ninh của Ukraine và cấu trúc ổn định tại châu Âu. Yêu cầu được bảo đảm an ninh tối thiểu 20 năm trước khi ký hòa ước không chỉ phản ánh nỗi lo của Kiev, mà còn là phép thử đối với mức độ cam kết dài hạn của phương Tây.

Hội nghị An ninh Munich 2024 khai mạc tại khách sạn Bayerischer Hof. (Nguồn: Mạng xã hội X)

Bài toán tự chủ chiến lược

Hội nghị An ninh Munich 2026, diễn ra từ ngày 13 đến 15/2, được dự báo là bị phủ bóng bởi mây đen căng thẳng do những chia rẽ, rạn nứt sâu sắc trong mối quan hệ đồng minh xuyên Đại Tây Dương giữa Mỹ và châu Âu. 

Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi. (Ảnh: Xinhua)

Bức tranh hợp tác nhiều màu sắc

Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi vừa có chuyến thăm ngắn ngày tới Malaysia. Dù chỉ gói gọn trong hai ngày nhưng chuyến công du của nhà lãnh đạo quốc gia Nam Á được đánh giá là thành công hơn mong đợi, thổi luồng gió mới cho quan hệ Ấn Độ-Malaysia, đồng thời tô điểm thêm vào bức tranh hợp tác đa dạng và nhiều màu sắc của New Delhi.

Tổng thống Mỹ Donald Trump và Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi tại cuộc gặp ở Nhà Trắng, Washington, DC, ngày 13/2/2025. (Ảnh: XINHUA)

Phép thử từ thỏa thuận thương mại Ấn Độ-Mỹ

Thỏa thuận thương mại mới đạt được giữa Ấn Độ và Mỹ thoạt nhìn là một thỏa thuận “đôi bên cùng thắng”, giúp thúc đẩy quan hệ thương mại song phương. Thế nhưng, phía sau đó là những câu hỏi còn bỏ ngỏ, nhất là về mức độ cắt giảm nhập khẩu dầu từ Nga mà New Delhi sẽ thực hiện. 

Lực lượng an ninh Somalia được triển khai tại Thủ đô Mogadishu. Ảnh (tư liệu): THX/TTXVN

Điểm nóng trên “bản đồ an ninh” của Mỹ

Tư lệnh Bộ Chỉ huy châu Phi của Mỹ (AFRICOM), Tướng Michael Anderson lên tiếng cảnh báo về nguy cơ gia tăng các mối đe dọa từ hai nhóm khủng bố là tổ chức tự xưng Nhà nước Hồi giáo (IS) và Al-Qaeda, đặc biệt tại khu vực Sahel và Tây Phi.