“Bộ não số” cho đô thị thông minh

Thủ đô Hà Nội đang từng bước chuyển đổi, đầu tư hạ tầng công nghệ, tích cực chuyển đổi tư duy quản trị đô thị và quản lý quy hoạch, nâng cao chất lượng sống của người dân.

Nhiều cuộc tọa đàm được tổ chức, nhằm đóng góp ý kiến cho chuyển đổi số quy hoạch đô thị tại Hà Nội. (Ảnh DIÊN KHÁNH)
Nhiều cuộc tọa đàm được tổ chức, nhằm đóng góp ý kiến cho chuyển đổi số quy hoạch đô thị tại Hà Nội. (Ảnh DIÊN KHÁNH)

Còn nhiều thách thức từ thực tiễn

Cuối tháng 1/2026, Hội đồng nhân dân thành phố Hà Nội thông qua Nghị quyết về Đề án Đô thị Hà Nội thông minh đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Trong đó, mục tiêu quy hoạch đô thị thông minh đến năm 2030 là 100% quy hoạch chi tiết được số hóa 3D, tích hợp lên hệ thống GIS (thông tin địa lý) thống nhất… Quan điểm xuyên suốt của thành phố là xây dựng Hà Nội trở thành một đô thị thông minh tầm cỡ châu Á - Thái Bình Dương, có năng lực tương đương các đô thị tiên phong trong các lĩnh vực dữ liệu đô thị, trí tuệ nhân tạo, giao thông thông minh, an ninh đô thị, quản lý môi trường và năng lực điều hành dựa trên phân tích dữ liệu…

Không chỉ dừng ở việc tổ chức không gian, quy hoạch đô thị thông minh của Hà Nội đến năm 2030 tầm nhìn đến năm 2045 còn bảo đảm tích hợp yếu tố: hạ tầng số, dữ liệu đô thị và khả năng vận hành thông minh. Các dự án hạ tầng giao thông, không gian cảnh quan, khu đô thị mới, khu công nghiệp và các khu chức năng trọng điểm của thành phố phải được quy hoạch theo hướng “thông minh ngay từ đầu”, sẵn sàng cho việc kết nối, giám sát, khai thác dữ liệu và điều hành tập trung trong suốt vòng đời dự án.

Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội sẽ tổng hợp và đề xuất giải pháp tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc, “điểm nghẽn” trong quá trình triển khai thực tế; nghiên cứu xây dựng cơ chế, chính sách phù hợp theo quy định của Luật Thủ đô và quy định khác của pháp luật có liên quan thuộc thẩm quyền ban hành của Hội đồng nhân dân thành phố để bảo đảm việc thực hiện Đề án được thuận lợi, hiệu quả.

Theo lãnh đạo Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội, Đề án sẽ là cơ sở quan trọng để cụ thể hóa các chủ trương, định hướng lớn của Đảng và Nhà nước về phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; tạo cơ sở pháp lý cho việc xây dựng, phát triển thành phố Hà Nội trở thành đô thị thông minh, văn hiến - văn minh - hiện đại - hạnh phúc. Cùng đó, sẽ từng bước triển khai, đưa Quy hoạch Tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm vào cuộc sống.

Thực tế hiện nay, hầu hết các thông tin dữ liệu quản lý đất đai vẫn đang sử dụng trên tài liệu giấy, chồng chéo về pháp lý và quy hoạch dẫn đến thiếu sót trong quản lý, tình trạng xây dựng không phép, sai phép, lấn chiếm đất công, sử dụng đất sai mục đích diễn ra tại nhiều nơi, chưa được xử lý triệt để. PGS, TS Nguyễn Trúc Anh (Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam) chia sẻ: Việc xây dựng một cơ sở dữ liệu tổng hợp, tích hợp đa ngành (đất đai, quy hoạch, giao thông, môi trường...) sẽ tạo ra “bộ não số”. Bộ não này sẽ giúp việc mô phỏng, phân tích kịch bản phát triển đô thị; đưa ra dự báo tác động của một đồ án quy hoạch lên hệ thống giao thông, môi trường, xã hội trước khi phê duyệt, giúp đưa ra những quyết sách khoa học và chính xác hơn.

Nền tảng củng cố niềm tin

Theo nhiều chuyên gia, từ 20 năm qua, Hà Nội đã chủ trương ứng dụng công nghệ thông tin trong các nghiệp vụ quản lý nhà nước, hạ tầng công nghệ và chất lượng nguồn nhân lực được nâng cấp, nhưng trong thực tế vẫn còn nhiều thách thức cần khắc phục. Chuyển đổi số trở thành nhu cầu cấp thiết, bao gồm cả tư duy quản trị, là cơ hội để mỗi xã, phường nâng cao hiệu quả quản lý quy hoạch, đất đai, xây dựng… Tuy nhiên, sự phân tán về dữ liệu, thiếu tương thích giữa các cơ quan là một trong những trở ngại lớn nhất. Bên cạnh đó, việc áp dụng GIS trong quy hoạch còn thiếu hướng dẫn kỹ thuật cụ thể, gây khó khăn trong thực hiện. Việc vận hành GIS đòi hỏi đội ngũ chuyên gia am hiểu cả quy hoạch đô thị và công nghệ thông tin, trong khi các trường đại học hiện nay chưa đào tạo đủ chuyên gia kết hợp giữa hai lĩnh vực này.

KTS Trần Huy Ánh, Ủy viên thường vụ Hội Kiến trúc sư Hà Nội, kiến nghị: Thủ đô Hà Nội phải chủ động đào tạo và thu hút nhân tài. Ngoài ra, cần học hỏi kinh nghiệm của nhiều nước trên thế giới, mua lại dữ liệu do các doanh nghiệp công nghệ tư nhân thực hiện. Thành phố nên mua dữ liệu số quản lý đất đai và quy hoạch, điều này vừa bảo đảm tiến độ, lại có tính ứng dụng cao. Hệ thống dữ liệu số sẽ giúp rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục hành chính, giảm thiểu sai sót, đặc biệt minh bạch hóa thông tin quy hoạch, yếu tố nền tảng để củng cố niềm tin của người dân, doanh nghiệp ■

Lộ trình xây dựng hệ thống dữ liệu số của Hà Nội:

• Giai đoạn 2025-2026: Hoàn tất số hóa toàn bộ hồ sơ quy hoạch phân khu, quy hoạch sử dụng đất, quy hoạch hạ tầng kỹ thuật cấp thành phố.

• Giai đoạn 2027-2030: Mở rộng mô hình hóa dữ liệu thông tin công trình (BIM) cho các công trình công cộng, tuyến đường, hạ tầng kỹ thuật chủ chốt.

• Giai đoạn 2030-2035: Triển khai nền tảng tra cứu dữ liệu mở toàn thành phố, kết nối quy hoạch với dữ liệu dân cư, giao thông, môi trường trên nền GIS - BIM - AI.

Có thể bạn quan tâm

Trung tâm dữ liệu DayOne tại Bang Johor (Malaysia) hoạt động với công suất 478 MW.

Chấp nhận trả giá trước hay sau?

Câu chuyện về nguồn cung năng lượng tại hai nước láng giềng Đông Nam Á của Việt Nam là Thái Lan và Malaysia có thể gợi lên nhiều điểm đáng lưu tâm.

Đọc sâu và thấu hiểu là một thách thức với giới trẻ ngày nay. Ảnh: THÀNH ĐẠT

Ươm mầm văn hóa đọc trong thời đại số

Công nghệ số đang làm thay đổi căn bản cách con người tiếp cận tri thức. Chỉ với một thiết bị kết nối internet, mỗi cá nhân đều có thể tìm kiếm gần như mọi thông tin cần thiết trong vài giây.

Các không gian đọc cộng đồng cần được quan tâm đầu tư thành những điểm hẹn văn hóa. Ảnh: TRANG PHI

Con đường đầu tư cho tương lai

Hình ảnh người ngồi đọc sách ở các địa điểm công cộng ngày càng trở nên hiếm gặp, song sẽ là phiến diện nếu cho rằng người Việt đang quay lưng với sách. Thực tế cho thấy nhu cầu đọc vẫn tồn tại dưới nhiều dạng thức. Mối bận tâm về văn hóa đọc, do đó, không phải là cộng đồng “có đọc hay không”, mà là chúng ta nên “đọc gì, đọc như thế nào và dành bao nhiêu thời gian cho việc đọc sâu”.

PGS, TS Nguyễn Văn Tùng

Từ phong trào đến tiêu chí đánh giá chất lượng giáo dục

Nhà trường có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc hình thành văn hóa đọc, bởi đây là môi trường giáo dục nền tảng, nơi hình thành thói quen, nhân cách và phương pháp học tập của mỗi con người. PGS, TS Nguyễn Văn Tùng, thành viên Hội đồng thành viên, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam chia sẻ với Nhân Dân cuối tuần về các giải pháp phát triển văn hóa đọc cho học sinh.

TS Nguyễn Mạnh Hùng (người ngồi bên trái) trò chuyện với kỹ sư Lê Thanh Hải. Ảnh: Tuyết Minh

Một cánh cửa mới

Từ trước đến nay, khi nói đến văn hóa đọc, chúng ta thường nghĩ đến việc đọc sách. Điều đó hoàn toàn đúng. Nhưng nếu nhìn rộng hơn, đọc không chỉ là đọc chữ. Đọc còn là đọc con người, đọc cuộc đời, đọc thiên nhiên, đọc xã hội và cuối cùng là đọc chính mình.

Diễn giả Nguyễn Quốc Vương trong một lần chia sẻ về văn hóa đọc với các em học sinh. Ảnh: NVCC

Như mạch nước kiên trì lan tỏa

Năm nay đánh dấu 10 năm tôi theo đuổi con đường khuyến đọc. Trong 10 năm đó, tất cả công việc của tôi đều tập trung vào hoạt động khuyến đọc bao gồm viết, đọc, nói (diễn thuyết). Và thật sự, con đường này vẫn vô cùng gian nan.

Không ít bạn trẻ lướt mạng thay vì đọc sâu. Ảnh: VĂN HỌC

Dừng lại, suy ngẫm và chuyển hóa

Khi sự chú ý liên tục bị phân tán bởi các luồng thông tin ngắn, phản hồi tức thời, việc dành thời gian cho một cuốn sách, ý tưởng hay quá trình suy tư ngày càng trở nên khó khăn.

Mục tiêu không chỉ là sản xuất nhiều gạo hơn mà là sản xuất gạo chất lượng cao hơn, giảm phát thải hơn. Trong ảnh: Cánh đồng lúa chất lượng cao ở xã Gia Hòa, thành phố Cần Thơ. Ảnh: Phương Bằng

Nông nghiệp với ngã rẽ chuyển đổi tư duy

Biến đổi khí hậu cùng với các yêu cầu mới của thị trường toàn cầu về giảm phát thải khí nhà kính, sản xuất xanh và phát triển bền vững đang trở thành những tiêu chuẩn bắt buộc, để nông nghiệp vùng Đồng bằng sông Cửu Long phải chuyển đổi tư duy sản xuất, tập trung vào chất lượng, hiệu quả và khả năng thích ứng.

Châu thổ Cửu Long.

Kiến tạo động lực tăng trưởng bền vững

Trước câu hỏi, đâu là mô hình tăng trưởng phù hợp để vừa phát huy những lợi thế sẵn có vừa giữ gìn bản sắc văn hóa sông nước vùng châu thổ Cửu Long? Nhân Dân cuối tuần đã ghi lại những ý kiến trao đổi của lãnh đạo các địa phương.

Hàng loạt công trình hạ tầng giao thông trọng điểm quốc gia được đầu tư xây dựng, góp phần kiến tạo động lực để vùng Đồng bằng sông Cửu Long cất cánh. Trong ảnh: Thi công cao tốc trục ngang Châu Đốc - Trần Đề. Ảnh: Phương Bằng

Vận hội vươn mình trước làn sóng đầu tư

Sau nhiều thập niên là “vùng trũng” về hạ tầng giao thông và thu hút đầu tư, Đồng bằng sông Cửu Long đang đứng trước vận hội mới. Những tuyến cao tốc, trục dọc, đường ngang, đường vành đai ven biển, ven biên giới, nhiều cầu lớn vượt sông dần nên hình hài... góp phần vào việc thu hẹp khoảng cách kinh tế một cách nhanh chóng và tạo đà tăng trưởng mạnh mẽ.

Phát triển du lịch trải nghiệm: Hướng đến mục tiêu kép

Phát triển du lịch trải nghiệm: Hướng đến mục tiêu kép

Du lịch trải nghiệm (Experiential travel) hay còn có cái tên khác là du lịch hòa nhập (Immersive travel) đã và đang hiện diện ngày càng rõ ràng hơn trong nhiều loại hình sản phẩm khác nhau ở Việt Nam, với một điểm chung: Yếu tố trải nghiệm luôn được ưu tiên ở vị trí số một.

Du khách trải nghiệm làm rối nước tại thôn Bàn Thạch (tên nôm là thôn Rạch), phường Hồng Quang, tỉnh Ninh Bình. Ảnh: LƯƠNG VĂN PHƯƠNG

Thước đo mới cho giá trị điểm đến

Là một xu hướng mới tại Việt Nam, đặc biệt từ sau đại dịch Covid-19, du lịch trải nghiệm khuyến khích du khách tối đa hóa các giá trị nhận lại từ điểm đến bằng cách hòa mình kết nối và trở thành một phần của đời sống, văn hóa địa phương, thay vì chỉ đóng vai trò quan sát, nhìn ngắm hời hợt.

Du khách học cách làm món đồ uống độc đáo cà-phê trứng của Hà Nội. (Nguồn ảnh: Dine With Locals)

Cách để “bán” câu chuyện cuộc sống

Truyền thống lịch sử lâu đời cùng địa lý đa dạng và nền văn hóa giàu bản sắc là nền tảng, điểm tựa để Việt Nam phát triển du lịch bền vững với phong phú yếu tố trải nghiệm. Chung quanh chủ đề này, Nhân Dân cuối tuần ghi nhận ý kiến của một số chuyên gia và người trực tiếp làm công tác quản lý, vận hành dịch vụ/ mô hình du lịch trải nghiệm ở Việt Nam.

Khách du lịch tham gia các hoạt động trải nghiệm trong tour Về làng học thêu tay. Ảnh: DÃ LIÊN

Tạo sức hút và năng lực cạnh tranh mới

Mô hình trải nghiệm làng nghề ở Hà Nội đã có từ lâu, như ở làng gốm Bát Tràng, song phần lớn đều dừng ở mức đơn giản, nặng tính “cưỡi ngựa xem hoa”, hoặc như một gia vị cho hoạt động tham quan. Thời gian gần đây, nhiều làng nghề đã đổi mới cách làm, từ đó tạo nên sức hút và năng lực cạnh tranh mới.

Trước mắt anh Phương Nam, Côn Đảo mở ra biết bao nhịp sống xanh, nguyên sơ, trong trẻo. Ảnh: MINH LÊ

Những “điểm chạm” nguyên sơ, trong trẻo

Côn Đảo lâu nay thường được nhắc đến như một vùng đất chứa đựng ký ức lịch sử bi tráng của dân tộc, với hệ thống nhà tù của thực dân và đế quốc cùng những trang sử đấu tranh của các chiến sĩ cách mạng. Nhưng đối với nhiều du khách, sau những “điểm chạm” vào thiên nhiên ở nơi này, Côn Đảo còn là biết bao nhịp xanh, nguyên sơ, trong trẻo.

Bên cạnh gia đình luôn là khoảng thời gian chất lượng để vun trồng một thế hệ hạnh phúc. Ảnh: UNICEF Việt Nam

Hôm nay, tôi đã lắng nghe con mình chưa?

Trong nhiều cuộc tiếp xúc với phụ huynh, rất nhiều cha mẹ chia sẻ với tôi một nguyện vọng rất thật: “Mong con được hạnh phúc”. Song, khi được hỏi: “Hạnh phúc là gì?”, nhiều người lại ngập ngừng.

Bà Nguyễn Phạm Duy Trang.

An toàn là nền móng của hạnh phúc!

Mùa hè không chỉ là khoảng thời gian nghỉ ngơi, vui chơi của trẻ em, mà còn là thời điểm đặt ra nhiều nỗi lo về an toàn, sức khỏe tinh thần và môi trường phát triển của các em trong bối cảnh xã hội hiện đại.

Ước mơ trở thành phi hành gia của bạn Nguyễn Lê Hà Vy, lớp 5B, Trường tiểu học Phúc Tân.

Ðiều chúng em mong muốn!

Trong guồng quay hối hả của cuộc sống hiện đại, nhiều khi những mong mỏi của trẻ em chưa được lắng nghe, chưa được thấu cảm trọn vẹn. Cần lắm những diễn đàn, những kênh kết nối để trẻ em được cất tiếng nói.

Ảnh sử dụng đồ hoạ AI.

Agentic AI - Cơ hội không chia đều cho tất cả

Năm 2026, Agentic AI nổi lên như hiện tượng công nghệ định hình lại cách thế giới làm việc. Bài toán đặt ra cho Việt Nam không còn là "có nên ứng dụng", mà phải "làm thế nào để bắt kịp và làm chủ" trong bối cảnh công nghệ đang tái định nghĩa năng suất, lao động và lợi thế cạnh tranh.