Bên sau một bảng màu êm

Khoảng trống trên tranh của Lê Thiết Cương là điểm thu hút mắt nhìn của cá nhân người viết hơn cả, trong mỗi dịp thưởng lãm tranh của ông. Nó giúp làm cân bằng những chông chênh của dáng vẻ nhân vật, làm nhẹ lại những tâm tư đối thoại hay là độc thoại giữa nhân vật với nhau và với người xem.

Lê Thiết Cương: Chiều mùa đông”, bột màu, 50x74cm, 2004.
Lê Thiết Cương: Chiều mùa đông”, bột màu, 50x74cm, 2004.

1. Tưởng niệm một năm, ngày mất của họa sĩ Lê Thiết Cương (1962-2025), gia đình họa sĩ và Thăng Long Gallery tổ chức một triển lãm giới thiệu chọn lọc bộ sưu tập hội họa Lê Thiết Cương của Gallery, chất liệu bột màu trên toan, trong đó có những bức được ra đời từ hơn 20, 30 năm về trước. Triển lãm diễn ra tại số 41, phố Hàng Gai, Hoàn Kiếm, Hà Nội, từ ngày 17 đến 31/7.

162.jpg
"Lê Thiết Cương, Chuyện của Lan", bột màu, 50x74cm, 2005.

Tại triển lãm, người xem có dịp gặp lại bảng mà̀u êm ả, bàng bạc, gợi dư vị của những điều xưa cũ, những mơ hồ khó gọi tên nơi hồi ức. Ở đó, hiển hiện những dáng vẻ ôm chứa câu chuyện thân phận hơn là những khoảnh khắc an vui. Thinh lặng nhưng vọng nhiều dư âm về nỗi niềm đời người. Dáng nhân vật trên tranh của Lê Thiết Cương dễ nhận biết, như có mẫu số chung để phân định giới. Hai bờ vai xuôi xuống, như chẳng có vai, hoặc trông nhỏ hơn hẳn phần giữa thân người; đó là dáng nữ. Bờ vai hiện rõ, vuông vắn, là dáng nam. Dáng là để giúp định tính một đối thoại, một câu chuyện, một kết giao giữa các nhân vật. Nhưng điều đó có lẽ không phải là trung tâm của bức tranh. Có gì đó bâng khuâng tỏa ra từ không gian bức tranh, dường như họa sĩ muốn bày tỏ nhiều điều khác bên sau bảng màu êm ấy, nhưng ông tìm cách tiết chế lại, bằng gợi phác hình và nét, bằng những khoảng trống được thiết kế thật tự nhiên.

163.jpg
“Lê Thiết Cương, Hội thoại với sen”, bột màu, 50x74cm, 2005.

2. Không thể không tham chiếu hội họa của ông với con người xã hội và con người đời thực của ông, bởi có sự đối lập rất thú vị trên bề mặt của các trình hiện ấy. Nếu như hội họa của ông là những khoảng trống đắt giá thì con người xã hội của ông thật rộn ràng, đấy ắp các mối quan hệ với văn nghệ sĩ trí thức trên khắp đất nước, với rất nhiều dự án trưng bày, kết nối trong hoạt động xã hội hóa nghệ thuật, với đa dạng những “cái viết” của ông về nhà, về người, về Hà Nội, về nghệ thuật, sự sáng tạo, về nhân sinh giữa dòng chảy thế sự. Nếu hội họa của ông là bề mặt của bảng màu êm thì hiện diện của con người cá nhân ông là sắc màu tươi rói, xanh lá mạ, đỏ, vàng, là cái rổn rảng của giọng cười, là đôi khi đến chói gắt của lời nói… Tất cả bộc lộ sự đa chiều, nhiều con người trong một con người Lê Thiết Cương. Và để thấy, có lẽ, hôi họa giúp ông có thể đối thoại với ông nhiều nhất, ở đó có những khoảng trống, cởi mở và chấp nhận mọi vẻ, để những bâng khuâng, khó định hình, khó bày tỏ trong ông được dịp thở, tan ra và lại thành hư không.

164.jpg
'"Lê Thiết Cương, Đôi”, bột màu, 50x74cm, 2005.

Bởi vậy, cuộc đời và cá tính nghệ thuật của Lê Thiết Cương có sức hấp dẫn đặc biệt với bất kỳ ai có dịp tiếp xúc nhiều hơn một lần, với ông và sáng tác của ông. Điều đó được thể hiện qua hơn 350 trang sách, khổ 18x24cm, nhan đề “Nhớ Lê Thiết Cương”, tập hợp những nhận định nghệ thuật ở góc nhìn chuyên môn, cũng như nhiều hình ảnh, câu chuyện, ký ức, cảm xúc về ông của người thân trong đại gia đình, họ mạc, của đồng nghiệp và bạn hữu. Các trang viết trải theo thời gian, có khi từ gần 30 năm trước, có khi vừa mới hoàn thành riêng cho ấn phẩm này. Sự quy tụ đông đảo những cây viết trong lĩnh vực văn hóa nghệ thuật, phê bình mỹ thuật và báo chí trên khắp cả nước trong cuốn sách về một người lại cho thấy khoảng trống lớn, khó lấp đầy, khi người đó rời đi…

“Nhớ Lê Thiết Cương” được thực hiện cùng trong dịp tưởng niệm một năm, ngày mất của ông, dự kiến sẽ được giới thiệu trong thời gian diễn ra triển lãm.

Có thể bạn quan tâm

Việc phát triển hai bên bờ sông Hồng cần trả lời thấu đáo nhiều câu hỏi về sinh kế của người dân và việc bảo tồn, phát huy truyền thống lịch sử, văn hóa.

Không để làng cổ "bơ vơ" trong đô thị hiện đại

Hà Nội đang từng bước chuyển mình với các dự án quy hoạch hiện đại và đồng bộ. Song một đô thị đáng sống và phát triển bền vững là nơi không chỉ xây dựng hạ tầng mới, mà còn tạo điểm tựa cho giá trị văn hiến. Trong vận hội ấy, gìn giữ cấu trúc làng cổ chính là bước đi quan trọng để bảo tồn bản sắc lâu đời của mảnh đất Kinh kỳ.

Ông Lâm Tới diễn vai xã trưởng trong trích đoạn "Xã trưởng, mẹ Đốp" (vở "Quan Âm Thị Kính").

“Linh hoạt” lan tỏa chèo ở làng Gòi

Hình ảnh cây đa, bến nước, mái đình và thanh âm làn điệu chèo thiết tha từ lâu đã trở nên thân thuộc, gần gũi với nhiều thế hệ sinh ra và lớn lên ở làng quê Bắc Bộ. Để những chiếu chèo được ngân vang nơi sân đình hay trong các lễ hội, đó là cả quá trình dày công luyện tập, nỗ lực gìn giữ của những con người thầm lặng.

Không khí sôi nổi tại Trại hè Tam Ngữ Mùa 2.

Giữ tiếng H’Mông bằng cả tiếng Anh, tiếng Việt

Khép lại 8 ngày (31/5-7/6) dạy học tại Sà Phìn (Tuyên Quang), Trại hè Tam Ngữ Mùa 2 đã mang đến không gian học tập và giao lưu cho 50 học sinh địa phương thông qua mô hình giáo dục tam ngữ Việt - Anh - H'Mông. Dự án thúc đẩy giáo dục ba ngôn ngữ (Anh - Việt - H’Mông), trang bị cho học sinh vùng cao năng lực hội nhập toàn cầu đồng thời gìn giữ ngôn ngữ và bản sắc văn hóa H'Mông.

Cây đàn Tính trở thành người bạn tri kỷ của cựu chiến binh Sái Ngọc Luân.

Cựu chiến binh truyền lửa Then Bản Pìn

Gần đây, trong những chỉ đạo lớn của Đảng, Nhà nước về phát triển văn hóa, có những định hướng cần được quan tâm sâu hơn liên quan đến bồi đắp văn hóa cơ sở. Các văn bản như Nghị quyết 80-NQ/TW của Bộ Chính trị, Nghị quyết 28/2026/QH16 của Quốc hội, Nghị quyết số 30/NQ-CP của Chính phủ… đều có những nội dung về việc xây dựng, áp dụng các chính sách, cơ chế dành cho bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa địa phương; tạo điều kiện, hỗ trợ các cộng đồng tổ chức, duy trì và hưởng thụ các hoạt động văn hóa, văn nghệ; củng cố các thiết chế văn hóa và nêu cao trách nhiệm chính quyền cơ sở trong các công việc trên... Hiện ở nhiều địa phương đang có những nhân tố, mô hình hoạt động văn hóa, thực hành di sản, biểu diễn nghệ thuật một cách tự giác và hiệu quả, cần được hỗ trợ và lan tỏa để đóng góp nhiều hơn cho cộng đồng. Thời Nay xin giới thiệu một số mô hình trong số đó.

Kết nối vinh danh di sản

Cuối tuần qua, một sự kiện đáng chú ý là việc khai mạc triển lãm: “Di sản vàng son - Tinh hoa hội tụ” tại điện Long An - Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế (phường Phú Xuân, thành phố Huế). Triển lãm do Bảo tàng Cổ vật Cung đình Huế bắt tay cùng Hội Cổ vật TP Hồ Chí Minh tổ chức với hơn 100 hiện vật và bộ hiện vật thời đại nhà Nguyễn, thuộc 23 nhà sưu tập khác nhau với các loại hình và chất liệu đa dạng như: Đồ vàng, bạc, pháp lam, đồng tam khí, đồ dệt, gốm sứ và đồ gỗ…

Hai người cán bộ an ninh

Chúng tôi gặp nhau trong một sự tình cờ. Tôi ngồi với bạn. Anh Ngô Đức Lý cùng đồng đội ăn bữa cơm liên hoan tầng trên. Ở cùng một nơi. Gặp nhau, và dần trở thành thương mến.

Dự án phim ngắn tìm tài năng trẻ

Dự án phim ngắn tìm tài năng trẻ

Với chủ đề “Thắp sáng ước mơ - Định hình kiệt tác”, Dự án phim ngắn CJ năm 2026 tiếp tục hỗ trợ kinh phí làm phim lên đến 1,5 tỷ đồng cho năm cái tên xuất sắc nhất. Cuộc thi do CJ Cultural Foundation và CJ CGV Việt Nam tổ chức.

Những suy nghiệm nhân sinh

Những suy nghiệm nhân sinh

“Mưa ở Bình Dương & những truyện ngắn khác” là tập truyện ngắn của nhà văn Văn Giá, được NXB Hội Nhà văn ấn hành cuối năm 2025. Tập sách gồm 40 truyện ngắn xoay quanh chuyện sinh hoạt thường ngày, những thói hư tật xấu, những trăn trở và hoài nghi của con người giữa trần thế xô bồ và phồn tạp.

Tác phẩm tại triển lãm.

Câu hỏi từ Festival Mỹ thuật trẻ

Festival Mỹ thuật trẻ lần thứ 8 - 2026 đang diễn ra tại Hà Nội, mở ra không gian đối thoại nhiều sắc màu của nghệ thuật đương đại. Những bức sơn mài khổ lớn đứng cạnh tác phẩm điêu khắc bằng thép không gỉ và đá ong, tranh lụa hòa cùng sắp đặt đa phương tiện, công nghệ số và trí tuệ nhân tạo…

Đạo diễn Kristina Schippling (thứ ba từ phải sang) tại lễ công bố dự án phim.

Nỗ lực nắm bắt bản sắc Việt

“Beyond the Broken Bridge” (Tên tiếng Việt: Hành trình tìm nguồn cội) là dự án phim về hành trình định vị bản sắc, chữa lành tổn thương và tìm về nguồn cội của một người trẻ thuộc cộng đồng diaspora (người xa xứ). Để giúp độc giả hiểu rõ hơn về những nét giao thoa văn hóa của dự án điện ảnh đang được thực hiện này, chúng tôi đã có cuộc trò chuyện với nữ đạo diễn kiêm biên kịch người Đức - Kristina Schippling, đồng đạo diễn của phim.

Running Man Việt Nam khởi động mùa mới bằng trải nghiệm điện ảnh

Running Man Việt Nam khởi động mùa mới bằng trải nghiệm điện ảnh

Sau mùa ba tạo được sức lan tỏa mạnh mẽ, tối 11/7, chương trình truyền hình thực tế “Running Man Việt Nam” 2026 chính thức khởi động mùa mới bằng việc ra mắt phim điện ảnh đặc biệt mang tên “Chúa tể thời gian”. Đây là hoạt động mở màn trước khi chương trình lên sóng tập đầu vào ngày 24/7 tới trên HTV7. Sự kiện quy tụ dàn nghệ sĩ tham gia chương trình cùng hai khách mời.

Một cảnh trong MV “gái Nghệ”.

Chân thành kể câu chuyện văn hóa

Ca sĩ Hương Tràm (ảnh trên) đang trở lại đường đua âm nhạc với dự án “gái Nghệ” và live concert cá nhân “Phao cứu sinh” dự kiến diễn ra ngày 1/8 tại Hà Nội. Trong cuộc trò chuyện với Thời Nay, nữ ca sĩ chia sẻ quan điểm về việc đưa chất liệu văn hóa vào âm nhạc, cũng như hành trình chuẩn bị cho concert đánh dấu cột mốc mới trong sự nghiệp.

Học sinh Trường Pascal trải nghiệm làm tranh Đông Hồ tại Trung tâm bảo tồn tranh Đông Hồ, Bắc Ninh.

“Màu dân tộc” trong lớp học hôm nay

Trong dòng chảy của văn hóa dân tộc, các dòng tranh dân gian Việt Nam như Đông Hồ, Hàng Trống, Kim Hoàng hay Làng Sình… là sản phẩm nghệ thuật và di sản lưu giữ đời sống tinh thần của cộng đồng qua nhiều thế hệ. Khi khoảng cách giữa thế hệ trẻ và di sản ngày càng xa, việc đưa những giá trị văn hóa này trở lại gần với học sinh trở thành một yêu cầu cấp thiết của giáo dục.

Nhà văn, nhà báo Phương Huyền trong một chương trình giao lưu về sách với học sinh. Ảnh: NVCC

Đưa sách về trường

Không chỉ giao lưu, giới thiệu tác phẩm, khi về trường, mỗi tác giả còn mang theo nhiều câu chuyện thú vị hoặc những trò chơi tương tác với mong muốn truyền cảm hứng, tạo động lực để các em học sinh tự tìm đến sách, từng bước hình thành và duy trì thói quen đọc.

Các nghệ sĩ trong một chương trình giao lưu với học sinh.

Giữ xẩm bằng cách truyền cho lớp trẻ

Từ thực tiễn nhiều năm gắn bó với nghệ thuật hát xẩm, nghệ sĩ Mai Tuyết Hoa vừa bền bỉ giữ nghề, đồng thời còn kiên trì truyền dạy cho thế hệ trẻ. Thời gian gần đây, chị cùng các nghệ sĩ đã tích cực đưa xẩm vào nhiều trường học thông qua chuỗi hoạt động biểu diễn, trải nghiệm và giảng dạy, giúp loại hình nghệ thuật dân gian này đến gần hơn với học sinh.

Hằng năm, Liên hiệp các Hội VHNT Đà Nẵng tổ chức trại sáng tác văn học mỹ thuật thiếu nhi vào dịp hè cho học sinh trên địa bàn thành phố.

Giữ lửa sáng tạo cho trẻ trong thời AI

Ngày nay, trẻ em có rất nhiều lựa chọn để giải trí. Chỉ với một chiếc điện thoại hay máy tính bảng, các em có thể dành hàng giờ để xem video, lướt mạng xã hội hoặc chơi các trò chơi trực tuyến. Trong khi đó, những cuốn sách hay, những bài hát đẹp hay các tác phẩm nghệ thuật giàu ý nghĩa từng gắn bó với tuổi thơ của nhiều thế hệ lại dần ít được quan tâm hơn.

Lớn lên từ chính văn hóa Việt

Lớn lên từ chính văn hóa Việt

Giữa những kệ sách quản trị vốn đầy ắp mô hình phương Tây, những công thức thành công được nhập khẩu từ các tập đoàn toàn cầu, cuốn sách “Văn hóa quản trị chất Việt” (NXB Thế giới) của chuyên gia tư vấn quản trị và văn hóa doanh nghiệp Đỗ Thùy Dương lại đi theo một hướng khác: Trở về với căn tính Việt để tìm lời giải cho quản trị Việt.

Các em nhỏ dùng vòi tắm nước lá thuốc cho voi Y Khămsen tại nhà anh Y Vinh. Ảnh: Y VINH

Bảo tồn voi và cả văn hóa về voi

Công tác bảo tồn voi hoang dã và giảm thiểu xung đột giữa voi với người ở Đắk Lắk đã thành công bước đầu. Nhưng Đắk Lắk còn có nét “văn hóa voi” cần gìn giữ...

Hội tụ để vươn xa

Hội tụ để vươn xa

Tại Thủ đô vừa diễn ra những Liên hoan Âm nhạc Quốc tế Crescendo - Hà Nội 2026 (từ 1 - 5/7) thu hút hơn 70 thí sinh quốc tế đến từ 9 quốc gia và hơn 1.300 thí sinh trong nước.