Bảo tồn không gian văn hóa làng biển độc đáo

Nằm ở vùng cửa biển Đường Hoa, đình Cái Tó là di tích văn hóa tâm linh, lịch sử của xã Đường Hoa, thành phố Quảng Ninh. Nơi đây thờ Anh hùng dân tộc Ngô Quyền và các vị thành hoàng là những bậc tiền nhân có công với nước, với dân được nhân dân tôn kính.

Nghi thức Lễ rước nước từ cửa sông về đình Cái Tó trong lễ hội hằng năm ở xã Đường Hoa, thành phố Quảng Ninh.
Nghi thức Lễ rước nước từ cửa sông về đình Cái Tó trong lễ hội hằng năm ở xã Đường Hoa, thành phố Quảng Ninh.

Theo ông Hoàng Văn Lộc, thuộc Ban quản lý di tích xã Đường Hoa, đình Cái Tó thường gọi là đình Tó, nằm ở thôn Cái Tó, xã Đường Hoa. Tên đình gắn với vùng đất có vụng biển lớn, nước sâu, kín gió, thuận lợi cho thuyền bè ra khơi, cập bến, tránh gió. Trước năm 1945, Cái Tó thuộc tổng Đầm Hà, châu Hà Cối, tỉnh Hải Ninh. Đình Tó từ lâu đã gắn bó với đời sống cư dân trên dải đất ven biển Đông Bắc.

Trải qua nhiều biến động, đình Cái Tó nhiều lần được di chuyển qua các vị trí khác nhau. Từ ngôi đình nhỏ bằng cột gỗ, tranh tre, nứa, lá, đến năm 2012, đình Cái Tó được xây dựng lại khang trang tại vị trí hiện nay, trong khuôn viên rộng hơn 7.500 m².

Ngôi đình chính rộng hơn 200 m², mang kiến trúc đình làng truyền thống, kết cấu hình chữ Đinh, gồm tiền đường và hậu cung. Mái lợp ngói mũi hài, bờ nóc đắp hổ phù, hai góc mái có hình rồng, bốn đầu đao uốn cong hình mây xoắn. Những chi tiết ấy tạo nên vẻ trang nghiêm, đồng thời thể hiện sự trân trọng của người dân với nơi thờ tự chung.

Bí thư thôn Tiến Tới Trần Thị Kiệm cho biết: “Mong muốn của nhân dân trong xã là đình Cái Tó sớm được công nhận là di tích cấp thành phố và tiếp tục được hoàn thiện các hạng mục như trong Đề án bảo tồn để di tích thật sự là điểm đến trải nghiệm văn hóa, lịch sử đặc sắc cho Nhân dân và du khách thập phương”.

Hằng năm, lễ hội Đình Cái Tó được tổ chức từ ngày 14 đến ngày 16 tháng Giêng, là dịp để nhân dân và du khách về dâng hương, báo ân, cầu quốc thái dân an...

Mở đầu lễ hội là nghi lễ rước nước từ cửa sông về đình Cái Tó, nghi thức tâm linh mang đậm bản sắc văn hóa truyền thống của ngư dân, thể hiện ước vọng cầu cho mưa thuận gió hòa, sóng yên biển lặng, mùa màng bội thu, đời sống nhân dân ấm no, hạnh phúc.

Tiếp đó là các nghi lễ truyền thống như dâng hương, tế cỗ, lễ cáo trạng, hát nhà tơ, hát múa cửa đình...được tổ chức trang nghiêm, đúng nghi thức. Cùng với phần lễ là các hoạt động văn hóa, thể thao và trò chơi dân gian được tổ chức, thu hút đông đảo người dân, du khách đến với lễ hội.

Trưởng phòng Văn hóa-Xã hội xã Đường Hoa Bùi Văn Chãi cho hay: “Lễ hội là hoạt động văn hóa tâm linh đặc sắc của cư dân làng biển nơi đây. Nhằm phát huy giá trị độc đáo của lễ hội đình Cái Tó, xã Đường Hoa đã xây dựng đề án bảo tồn di tích, đồng thời phối hợp với Bảo tàng - Thư viện Quảng Ninh xây dựng hồ sơ đề nghị xếp hạng di tích cấp thành phố”.

Lễ hội đình Cái Tó mang đậm giá trị văn hóa tín ngưỡng của cư dân vùng biển, thể hiện đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” của dân tộc. Thông qua việc tổ chức lễ hội hằng năm đã khẳng định quyết tâm bảo tồn, gìn giữ và phát huy các giá trị văn hóa, lịch sử của di tích đình Cái Tó của xã Đường Hoa.

Đây được coi là nguồn lực tinh thần quan trọng, không chỉ đáp ứng nhu cầu sinh hoạt tín ngưỡng của đông đảo người dân mà còn góp phần xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân, tạo không khí vui tươi, phấn khởi, động viên Nhân dân hăng hái thi đua lao động sản xuất, xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp, văn minh.

Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Đường Hoa Trần Đức Dũng chia sẻ: “Lễ hội là hình thức sinh hoạt văn hóa tinh thần mang đậm truyền thống tốt đẹp của dân tộc. Địa phương đang tích cực triển khai Đề án bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống gắn với phát triển du lịch bền vững giai đoạn 2025-2030. Trong đó, đình Cái Tó và không gian làng biển được quan tâm bảo tồn, phục dựng, từng bước đầu tư, đưa vào kết nối du lịch”.

Nhằm phát huy những giá trị văn hóa, lịch sử của đình Cái Tó, xã Đường Hoa đang thực hiện kết nối lễ hội đình Cái Tó với các điểm, khu du lịch trên địa bàn nhằm hình thành chuỗi du lịch văn hóa - lịch sử - sinh thái độc đáo, trong đó, đình Cái Tó được xác định là điểm nhấn quan trọng của không gian du lịch làng biển.

Có thể bạn quan tâm

Sản phẩm của làng nghề tương Bần, phường Mỹ Hào, tỉnh Hưng Yên.

Giá trị thương hiệu tương Bần

Làng nghề tương Bần thuộc phường Mỹ Hào, tỉnh Hưng Yên có truyền thống lâu đời tại vùng đồng bằng Bắc Bộ. Trải qua hàng trăm năm hình thành và phát triển, nghề làm tương tạo ra sản phẩm ẩm thực đặc sắc, đồng thời lưu giữ những giá trị văn hóa dân gian và bản sắc cộng đồng bền vững.

Toàn cảnh vùng trồng hoa Mỹ Tân, phường Thiên Trường, tỉnh Ninh Bình.

Người dân tất bật vào mùa hoa cao điểm

Những ngày đầu tháng 11, trên những cánh đồng hoa Mỹ Tân, phường Thiên Trường, tỉnh Ninh Bình, đông đảo nông dân đang khẩn trương làm đất, xuống giống, chăm sóc, điều tiết sinh trưởng, chuẩn bị nguồn hàng phục vụ thị trường cuối năm và Tết Nguyên đán Đinh Mùi.

Đội tuyển Pháo đất xã Vĩnh Lại tham gia thi đấu tại Liên hoan Pháo đất thành phố Hải Phòng năm 2026.

Pháo đất - Nét đẹp văn hóa Hải Phòng

Giữa nhịp sống hiện đại, tiếng pháo đất vẫn vang lên trên những sân đình, sân nhà văn hóa ở xã Vĩnh Lại (Hải Phòng). Trò chơi dân gian độc đáo với những màn tranh tài sôi nổi được người dân gìn giữ qua nhiều thế hệ, trở thành nét đẹp văn hóa và niềm tự hào của quê hương.

Toàn cảnh Khu di tích lịch sử, văn hóa và danh lam thắng cảnh núi Cao Ba Lanh, xã Hoành Mô.

Bảo tồn và phát huy giá trị lịch sử, văn hóa Di tích Cao Ba Lanh

Sừng sững trên dải biên cương đông bắc Tổ quốc, núi Cao Ba Lanh được ví như “nóc nhà” vùng Đông Bắc, là danh thắng tiêu biểu của thành phố Quảng Ninh, tọa lạc sát đường biên giới Việt Nam-Trung Quốc. Mang vẻ đẹp hùng vĩ của thiên nhiên, nơi đây còn gắn liền với chiều dài lịch sử đấu tranh bảo vệ chủ quyền lãnh thổ.

Lễ hội Côn Sơn-Kiếp Bạc vang vọng hào khí Đông A.

Côn Sơn-Kiếp Bạc: Nơi vang vọng hào khí Đông A

Mỗi độ thu sang, Khu di tích quốc gia đặc biệt Côn Sơn-Kiếp Bạc lại vào mùa chính hội, đón dòng người hành hương từ bốn phương tìm về. Những nghi lễ đặc sắc tại đền Kiếp Bạc kết nối quá khứ với hiện tại, góp phần làm nên chiều sâu văn hóa của vùng đất thiêng gắn với hào khí Đông A.

Những làn điệu xẩm vang lên trên các sân khấu ở Ninh Bình.

Nghệ thuật hát xẩm trong đời sống đương đại

Ninh Bình là một trong những cái nôi của nghệ thuật hát xẩm, trong đó xã Yên Từ là vùng đất gắn bó sâu đậm với cuộc đời và sự nghiệp của cố nghệ nhân Hà Thị Cầu - người đã dành trọn cuộc đời gìn giữ, thực hành, trao truyền nghệ thuật xẩm.

Trong bối cảnh nhiều nghề truyền thống đứng trước nguy cơ mai một, việc các gia đình ở Đình Tổ tiếp tục gắn bó với nghề có ý nghĩa quan trọng.

Gìn giữ hương vị quê Kinh Bắc

Từ những nguyên liệu dân dã như đỗ tương, ngô và nếp cái hoa vàng, người dân Đình Tổ, phường Trí Quả, thành phố Bắc Ninh, đã tạo nên thứ tương có màu vàng nâu, vị mặn dịu, ngọt tự nhiên với hương thơm đặc trưng.

Hội thi giã bánh giầy tại Lễ hội truyền thống đền Cao.

Huyền tích năm đức thánh họ Vương

Trong không gian văn hóa đặc sắc, quần thể di tích đền Cao ở phường Lê Đại Hành (Hải Phòng) là nơi lưu giữ những huyền tích về năm đức thánh họ Vương gắn với cuộc chiến chống quân Tống xâm lược thời Vua Lê Đại Hành. Hơn một nghìn năm qua, quần thể di tích này vẫn là điểm tựa tinh thần của cộng đồng cư dân địa phương.

Lễ hội truyền thống đền thờ Nữ tướng Lê Chân

Lễ hội truyền thống đền thờ Nữ tướng Lê Chân

Nữ tướng Lê Chân là vị tướng xuất sắc của Hai Bà Trưng, tên tuổi của nữ tướng gắn liền với nhiều địa danh lịch sử vùng căn cứ địa Lạt Sơn, phường Lý Thường Kiệt, tỉnh Ninh Bình. Nơi nữ tướng lập căn cứ chống lại nhà Đông Hán xâm lược, đồng thời, đây cũng là nơi nữ tướng hy sinh.

Đoàn rước tại lễ hội Cấp thủy cầu ngư đền Hưng Long.

Độc đáo lễ hội Cấp thủy cầu ngư miền biển

Cấp thủy cầu ngư là nghi thức quan trọng trong lễ hội đền Hưng Long (xã Đông Tiền Hải, tỉnh Hưng Yên), mang đậm dấu ấn văn hóa của cư dân miền biển. Hằng năm có đến hàng nghìn người tham dự lễ hội truyền thống này, gửi gắm ước vọng mưa thuận, gió hòa, làm ăn thuận lợi.

Đoàn rước kiệu Thánh tại khai mạc lễ hội đền Lảnh Giang năm 2026.

Gìn giữ giá trị di tích đền Lảnh Giang

Khu di tích lịch sử-văn hóa đền Lảnh Giang thuộc tổ dân phố Yên Lạc, phường Duy Tân, tỉnh Ninh Bình; là quần thể di tích có giá trị lịch sử-văn hóa-kiến trúc nghệ thuật lâu đời.

Cổng làng Nôm.

Vẻ đẹp làng Nôm

Trong quá trình phát triển và đô thị hóa, làng Nôm, xã Đại Đồng, tỉnh Hưng Yên vẫn giữ gần như nguyên vẹn cấu trúc của một làng Việt cổ.

Lễ hội Khỏi Kêm mang đậm bản sắc văn hóa độc đáo của người Dao xã Đường Hoa, tỉnh Quảng Ninh.

Độc đáo lễ mở cửa rừng của người Dao

Vào dịp đầu năm, người Dao Thanh Y và người Dao Thanh Phán ở Quảng Ninh có tục lệ làm lễ Khỏi Kêm - lễ cúng rừng (Khỏi là khai, là mở; Kêm là cây, là rừng). Đây là nghi lễ truyền thống mang đậm bản sắc văn hóa của người Dao địa phương, gắn bó mật thiết với đời sống sản xuất và tín ngưỡng cộng đồng.

Hoạt động tại Lễ hội đền Tống Trân, tỉnh Hưng Yên.

Đền Tống Trân, điểm đến tâm linh và văn hóa đặc sắc

Đền Tống Trân từ lâu đã trở thành điểm đến tâm linh và văn hóa đặc sắc gắn liền với tên tuổi và sự nghiệp Lưỡng quốc Trạng nguyên Tống Trân, một bậc hiền tài kiệt xuất của đất nước với trí tuệ, nhân cách và đạo đức cao đẹp.

Nghi lễ rước nước tại Lễ hội chùa Nhẫm Dương.

Chùa Nhẫm Dương - nơi giữ gìn những giá trị di sản đặc sắc

Trong mạch nguồn văn hóa vùng Đồng bằng Bắc Bộ, lễ hội truyền thống tại chùa Nhẫm Dương (phường Nhị Chiểu, thành phố Hải Phòng) là sinh hoạt tín ngưỡng dân gian, và là dịp để cộng đồng tìm hiểu về cội nguồn văn hóa, tri ân tiền nhân và giữ gìn những giá trị di sản đặc sắc của dân tộc.

Bánh hú thường xuyên xuất hiện trong các liên hoan ẩm thực tại địa phương.

Dẻo thơm bánh hú Song An

Bánh hú (hay còn gọi là bánh khúc) là món bánh đặc sản dân dã, nổi tiếng tại một số địa phương phía nam tỉnh Hưng Yên, trong đó được biết đến nhiều nhất là tại Song An (phường Vũ Phúc).

Độc đáo những phiên chợ Âm Dương vùng Kinh Bắc

Độc đáo những phiên chợ Âm Dương vùng Kinh Bắc

Những phiên chợ Âm Dương chỉ họp duy nhất một phiên trong năm vào dịp Tết, bắt đầu từ đêm mồng 4 và kết thúc rạng sáng mồng 5 tháng Giêng, là nét văn hóa đặc sắc của vùng quê Bắc Ninh-Kinh Bắc. Chính trong không gian huyền bí ấy, tinh thần cộng đồng được củng cố, vun đắp, tạo nên một mạch nối văn hóa lắng sâu, bền bỉ...

Một số tranh khắc vị La Hán trên vách động Liên Hoa, chùa Phong Phú, tỉnh Ninh Bình.

Gìn giữ, phát huy giá trị Bảo vật quốc gia

Được công nhận là Bảo vật quốc gia đầu năm 2026, 18 tranh khắc trên vách núi đá (ma nhai) 18 vị La Hán tại động Liên Hoa, chùa Phong Phú, phường Tây Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình là hiện vật gốc, độc bản, mang giá trị đặc biệt về lịch sử, văn hóa, nghệ thuật của dân tộc.

Phường rối nước Thanh Hải biểu diễn tại Trung tâm Văn hóa Xứ Đông.

Phát huy giá trị nghệ thuật rối nước

Mỗi khi tiếng trống hội vang lên, chú Tễu lại xuất hiện với nụ cười hóm hỉnh, mở đầu cho những câu chuyện dân gian quen thuộc. Những con rối gỗ chuyển động kỳ ảo trên mặt nước không chỉ tái hiện quá khứ mà còn khẳng định sức sống của một di sản văn hóa trong đời sống hôm nay, lặng lẽ, bền bỉ nhưng đầy sức lan tỏa.

Bộ Thánh tượng được đánh giá có niên đại cổ và đẹp nhất trong các bộ đầu rối ở miền bắc.

Giữ gìn giá trị nghệ thuật hát rối chầu Thánh - Ổi lỗi

Mỗi độ xuân về, khi tiếng trống hội vang lên trong không gian linh thiêng của Chùa Đại Bi (xã Nam Trực, tỉnh Ninh Bình), cũng là lúc đánh thức một loại hình nghệ thuật dân gian đặc sắc: Hát rối chầu Thánh, còn được gọi với tên cổ là Ổi lỗi.

Một góc thôn Bắc Hoa.

Về Bắc Hoa nghe câu hát sloong hao

Trên bản đồ du lịch tỉnh Bắc Ninh, thôn Bắc Hoa, xã Tân Sơn, là một điểm đến mới đầy ấn tượng với du khách. Những nếp nhà trình tường mái ngói âm dương nhuốm màu thời gian, điệu hát sloong hao mộc mạc vang lên giữa núi rừng mang đậm nét đẹp văn hóa của đồng bào dân tộc Nùng trong thôn.

Tượng Kim Cương tại chùa Long Đọi Sơn, tỉnh Ninh Bình.

Độc đáo chùa Long Đọi Sơn

Nằm trên đỉnh núi Đọi, thuộc phường Tiên Sơn, tỉnh Ninh Bình, bộ tượng Kim Cương tại chùa Long Đọi Sơn là một di sản đặc biệt quý hiếm, hội tụ đầy đủ các giá trị nổi bật về lịch sử, văn hóa, tôn giáo và mỹ thuật thời kỳ nhà Lý.

Người dân nhiều địa phương về chợ Viềng mua bán cây cảnh dịp đầu năm.

Nét đẹp chợ Viềng

Đêm mồng 7 rạng sáng mồng 8 tháng Giêng năm Bính Ngọ 2026, giữa làn sương xuân bảng lảng phủ trên những cánh đồng ven đường, khu vực chợ Viềng thuộc hai xã Vụ Bản và Hiển Khánh, tỉnh Ninh Bình lại sáng rực ánh đèn. Dòng người từ khắp các vùng miền đổ về, tạo nên nhịp chuyển động rộn ràng trong không khí đầu xuân.

Các thầy mo thực hiện nghi lễ cúng Tổ Bàn Vương theo phong tục cổ truyền tại Miếu Bàn Vương.

Lễ hội Bàn Vương của đồng bào Dao

Từ bao đời nay, Lễ hội Bàn Vương ở xã Ba Chẽ (Quảng Ninh) là nghi lễ tín ngưỡng thiêng liêng, cũng là dịp để cộng đồng người Dao tưởng nhớ và tôn vinh Tổ tiên Bàn Vương, người đã có công khai thiên lập địa, che chở đồng bào Dao sinh sống, lao động và phát triển.

Hiện còn khoảng 10 hộ dân khu vực cầu Báng vẫn giữ nghề làm bánh chưng truyền thống.

Tết về nhớ bánh chưng cầu Báng

Không biết từ bao giờ, những chiếc bánh chưng ở khu vực Tân Bình (phường Thái Bình, tỉnh Hưng Yên) mang tên gọi thân thuộc bánh chưng cầu Báng. Trước kia, có đến trăm hộ dân nơi đây làm nghề gói bánh chưng. Theo thời gian, dù đã có sự mai một, nhưng vẫn còn đó những gian bếp đỏ lửa, những cư dân địa phương yêu và giữ nghề.

Những niêu cá kho Nhân Hậu chuẩn bị hoàn thành.

Làng cá kho Nhân Hậu vào vụ Tết

Làng cá kho Nhân Hậu, xã Nam Lý, tỉnh Ninh Bình (thuộc thôn Nhân Hậu, xã Hòa Hậu, huyện Lý Nhân, tỉnh Hà Nam cũ) từ lâu được nhiều người tiêu dùng biết đến bởi hương vị thơm ngon, đậm đà của món cá kho nơi đây.