Bảo hiểm xã hội tự nguyện ngày càng khẳng định vai trò là một chính sách an sinh quan trọng đối với khu vực lao động phi chính thức. Những năm gần đây, chính sách được hoàn thiện theo hướng mở rộng quyền lợi, tăng mức hỗ trợ và tạo thuận lợi hơn để người dân tham gia, thụ hưởng.
Tại Cần Thơ, cùng với sự vào cuộc của chính quyền địa phương, hệ thống bảo hiểm xã hội và đội ngũ tuyên truyền viên cơ sở, nhận thức của người dân về bảo hiểm xã hội tự nguyện từng bước được nâng lên. Qua đó, chính sách ngày càng đến gần hơn với nông dân, người buôn bán nhỏ, lao động tự do và những người không thuộc diện tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc.
Một trong những điểm đáng chú ý là Nhà nước có chính sách hỗ trợ tiền đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện hằng tháng theo tỷ lệ phần trăm trên mức đóng cơ bản, tùy từng nhóm đối tượng. Bà Lê Thị Tiến, ở xã Vị Thủy, thành phố Cần Thơ, là người mua bán nhỏ và bắt đầu tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện từ đầu năm 2026. Là lao động tự do, không có hợp đồng lao động ổn định, thu nhập phụ thuộc vào công việc hằng ngày, trước đây việc tích lũy cho tuổi già không phải là ưu tiên của bà. Tuy nhiên, khi nhận thức về an sinh xã hội thay đổi, bà Tiến lựa chọn tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện với mong muốn có nguồn thu nhập ổn định khi hết tuổi lao động.
Là người đưa mẹ từ khu vực Hậu Giang cũ đến khám bệnh tại Bệnh viện Trường đại học Y Dược Cần Thơ, ông Nguyễn Hùng Dũng cho biết, bản thân gia đình là lao động tự do, khi tình cờ được mời tham gia chương trình tư vấn tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện ông cảm thấy rất thiết thực. "Tôi trước đây chưa hiểu rõ các quy định mới. Sau khi được viên chức bảo hiểm xã hội tư vấn tận tình, tôi đã nắm rõ hơn quyền lợi của lao động tự do khi tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện. Việc không còn quá phụ thuộc vào thủ tục chuyển tuyến giúp người dân vùng sâu, vùng xa như chúng tôi thuận lợi hơn rất nhiều khi đi khám bệnh, nên tôi quyết định về vận động gia đình tham gia", ông Dũng chia sẻ.
Theo ông Dũng, chính sách mới thể hiện sự quan tâm của Nhà nước đối với người dân, đặc biệt là những người có hoàn cảnh khó khăn, góp phần giảm bớt gánh nặng về chi phí và thủ tục khi khám, chữa bệnh.
Theo quy định, khi đủ tuổi nghỉ hưu và có đủ thời gian đóng bảo hiểm xã hội, người tham gia sẽ được hưởng lương hưu hằng tháng. Đáng chú ý, Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 đã giảm thời gian đóng bảo hiểm xã hội tối thiểu để đủ điều kiện hưởng lương hưu từ 20 năm xuống còn 15 năm, qua đó tạo thêm cơ hội tiếp cận chính sách đối với những người tham gia muộn.
Người đang hưởng lương hưu được cấp thẻ bảo hiểm y tế, giúp giảm bớt gánh nặng chi phí khám, chữa bệnh khi tuổi cao. Bên cạnh đó, chính sách còn có chế độ tử tuất, mai táng theo quy định đối với người tham gia và thân nhân.
Một ưu điểm khác của bảo hiểm xã hội tự nguyện là người lao động có thể lựa chọn mức thu nhập làm căn cứ đóng phù hợp khả năng tài chính. Với đặc thù thu nhập không ổn định, lao động tự do cũng có thể chủ động thời gian đóng; khi gặp khó khăn có thể tạm dừng và tiếp tục tham gia, duy trì quá trình tích lũy cho tương lai.
Theo Bảo hiểm xã hội thành phố Cần Thơ, sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, khối lượng công việc của hệ thống bảo hiểm xã hội tăng đáng kể. Tuy nhiên, đây cũng là cơ hội để tiếp tục mở rộng diện bao phủ an sinh xã hội trên địa bàn.
Để phát triển người tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện, Bảo hiểm xã hội thành phố đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp; trong đó, đã tham mưu Ủy ban nhân dân thành phố giao chỉ tiêu phát triển người tham gia đến từng xã, phường, qua đó huy động sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị.
Cùng với đó, hệ thống bảo hiểm xã hội tiếp tục thực hiện phương châm “đi từng ngõ, gõ từng nhà”, tăng cường phối hợp giữa cơ quan bảo hiểm xã hội, chính quyền cơ sở và các tổ chức dịch vụ thu. Việc tiếp cận trực tiếp giúp người dân được giải thích cụ thể về quyền lợi, mức đóng và những vấn đề liên quan đến quá trình tham gia.
Đội ngũ nhân viên thu, giao dịch viên cơ sở cũng được xác định là lực lượng quan trọng để đưa chính sách vào cuộc sống. Bên cạnh nguồn lực từ ngân sách, Bảo hiểm xã hội thành phố hướng đến huy động sự chung tay của doanh nghiệp, tổ chức và các nhà hảo tâm để hỗ trợ, tặng sổ bảo hiểm xã hội cho người có hoàn cảnh khó khăn.
Đối với đồng bào dân tộc thiểu số, Bảo hiểm xã hội thành phố triển khai các giải pháp tuyên truyền phù hợp đặc điểm từng địa bàn. Theo đó, người dân tộc thiểu số tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện được Nhà nước hỗ trợ tới 30% mức đóng hằng tháng, tương đương khoảng 99.000 đồng/tháng.
Công tác tuyên truyền được “bản địa hóa” thông qua việc phối hợp các vị chức sắc, người có uy tín và các sư thầy tại chùa Nam tông Khmer. Các chương trình phát thanh, truyền hình bằng tiếng dân tộc cùng tài liệu tuyên truyền song ngữ Việt-Khmer được triển khai theo hướng ngắn gọn, dễ hiểu.
Với những giải pháp đồng bộ và quyết liệt, tin tưởng sẽ tiếp tục mở rộng diện bao phủ bảo hiểm xã hội tự nguyện, nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân và góp phần bảo đảm an sinh xã hội bền vững trên địa bàn thành phố Cần Thơ.
