Nâng cao hiệu quả xử lý vi phạm về bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp

Ngày 4/9, Bảo hiểm xã hội Việt Nam tổ chức hội nghị trực tuyến hướng dẫn xử lý vi phạm hành chính về bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm y tế.

Phát biểu khai mạc hội nghị, Phó Giám đốc Bảo hiểm xã hội Việt Nam Nguyễn Đức Hòa nhấn mạnh, cùng với quá trình hoàn thiện chính sách, pháp luật về bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm y tế và yêu cầu tăng cường hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, công tác kiểm tra, xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực này ngày càng giữ vai trò quan trọng.

Theo đồng chí Nguyễn Đức Hòa, công tác kiểm tra không chỉ nhằm phát hiện, chấn chỉnh và xử lý hành vi vi phạm mà quan trọng hơn là góp phần phòng ngừa vi phạm, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người tham gia, người thụ hưởng chính sách; đồng thời tăng cường kỷ luật, kỷ cương trong tổ chức thực hiện chính sách bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm y tế.

Thời gian gần đây, hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính có nhiều nội dung mới liên quan trực tiếp đến lĩnh vực bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm y tế. Trong đó, Nghị định số 283/2026/NĐ-CP ngày 15/7/2026 quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lao động, bảo hiểm xã hội, người Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng; Nghị định số 90/2026/NĐ-CP ngày 30/3/2026 quy định xử phạt vi phạm hành chính về y tế có những quy định mới cần được nghiên cứu, quán triệt và thống nhất trong quá trình tổ chức thực hiện.

Việc cập nhật, thống nhất cách hiểu và áp dụng các quy định mới có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong bối cảnh công tác kiểm tra ngày càng đòi hỏi cao hơn về tính chuyên nghiệp, chính xác và chặt chẽ.

Thực tiễn công tác kiểm tra tại các địa phương cho thấy, việc xác định hành vi vi phạm, lập biên bản vi phạm hành chính, xác định thẩm quyền xử phạt, áp dụng hình thức xử phạt, biện pháp khắc phục hậu quả và tổ chức thực hiện quyết định xử phạt vẫn còn những khó khăn, vướng mắc cần được tháo gỡ, thống nhất.

Chính vì vậy, hội nghị được tổ chức nhằm cập nhật kịp thời các quy định pháp luật mới, nâng cao kỹ năng nghiệp vụ, đồng thời thống nhất cách hiểu và cách áp dụng pháp luật trong toàn hệ thống Bảo hiểm xã hội Việt Nam.

Phó Giám đốc Nguyễn Đức Hòa đề nghị các đại biểu tập trung nghiên cứu những điểm mới trong quy định về xử phạt vi phạm hành chính; trao đổi các vấn đề phát sinh từ thực tiễn, nhất là những trường hợp còn có cách hiểu khác nhau, qua đó thống nhất phương pháp xử lý, bảo đảm việc áp dụng pháp luật nghiêm minh, chính xác và đồng bộ.

Tại hội nghị, các đại biểu được phổ biến những điểm mới của Nghị định số 283/2026/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lao động, bảo hiểm xã hội, người Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng và Nghị định số 90/2026/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế, nhất là các quy định liên quan bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm y tế. Đồng thời hướng dẫn kỹ năng phát hiện, nhận diện, xác định hành vi vi phạm; trình tự, thủ tục xử phạt; áp dụng các hình thức xử phạt và biện pháp khắc phục hậu quả,…

Từ yêu cầu thực tiễn, Phó Giám đốc Nguyễn Đức Hòa đề nghị trong 4 tháng cuối năm, cần tăng cường công tác kiểm tra, nhất là đối với các đơn vị chậm đóng, trốn đóng; thực hiện nghiêm các quy định. Cán bộ kiểm tra không chỉ “biết” mà phải hiểu và vận dụng đúng pháp luật vào từng vụ việc, xác định chính xác hành vi, đối tượng, căn cứ pháp lý, thẩm quyền, hình thức, mức xử phạt và biện pháp khắc phục hậu quả, bảo đảm đúng trình tự, thủ tục.

Cùng với xử phạt, cần chú trọng theo dõi việc chấp hành quyết định, bảo đảm đầy đủ các nghĩa vụ khắc phục hậu quả; chủ động nhận diện nguy cơ, dấu hiệu vi phạm và tăng cường phối hợp giữa bộ phận kiểm tra với các đơn vị nghiệp vụ về thu, giải quyết chế độ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế và các đơn vị liên quan, bảo đảm xử lý vụ việc trên cơ sở đầy đủ thông tin, chính xác, thống nhất.

Phó Giám đốc Nguyễn Đức Hòa yêu cầu bảo hiểm xã hội các tỉnh, thành phố thực hiện đầy đủ quy trình từ xác định hành vi, đối tượng, căn cứ pháp lý; lập biên bản, hoàn thiện hồ sơ đến xác định thẩm quyền, mức phạt, biện pháp khắc phục hậu quả, ban hành và giao quyết định, theo dõi việc chấp hành. Ít nhất mỗi quý một lần, các đơn vị tổ chức đánh giá kết quả kiểm tra, xử lý vi phạm hành chính; những vấn đề mới, chưa rõ hoặc có cách hiểu khác nhau phải kịp thời báo cáo Bảo hiểm xã hội Việt Nam, thông qua Ban Kiểm tra, để thống nhất hướng xử lý.

Ban Kiểm tra tiếp tục là đầu mối hướng dẫn địa phương thực hiện các quy định, tổng hợp khó khăn, vướng mắc từ địa phương, phối hợp các đơn vị nghiệp vụ tham mưu lãnh đạo Bảo hiểm xã hội Việt Nam chỉ đạo, hướng dẫn hoặc kiến nghị hoàn thiện cơ chế, chính sách, bảo đảm việc xử lý vi phạm đúng pháp luật, đúng thẩm quyền, đúng trình tự, thủ tục và thống nhất trong toàn hệ thống.

Phó Giám đốc Nguyễn Đức Hòa cũng đề nghị bảo hiểm xã hội các tỉnh, thành phố và bảo hiểm xã hội cơ sở tiếp tục quán triệt các quy định mới về xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm y tế; thực hiện đúng quy trình kiểm tra theo Thông tư số 126/2025/TT-BTC. Đội ngũ cán bộ cần thường xuyên cập nhật pháp luật, nâng cao kỹ năng, trao đổi kinh nghiệm; lãnh đạo các đơn vị quan tâm tạo điều kiện để đội ngũ làm công tác kiểm tra nâng cao năng lực thực thi nhiệm vụ.

Sau hội nghị, mỗi đại biểu cần trở thành “hạt nhân” triển khai tại đơn vị, đưa những nội dung được hướng dẫn vào thực tiễn. Qua đó, công tác kiểm tra, xử lý vi phạm không chỉ nhằm giải quyết từng vụ việc mà còn góp phần nâng cao hiệu lực quản lý, tăng cường kỷ luật, kỷ cương, bảo vệ quyền lợi chính đáng của người tham gia, người thụ hưởng và chủ động phòng ngừa vi phạm từ sớm, từ xa.