Bảo đảm nước sạch theo tiêu chí thủy lợi: Nhiệm vụ trọng tâm trong xây dựng nông thôn mới

Trong xây dựng nông thôn mới, tiêu chí thủy lợi, nước sạch giữ vai trò then chốt, trực tiếp nâng cao chất lượng cuộc sống và bảo đảm an sinh cho người dân. Tuy nhiên, sau nhiều năm triển khai, hàng nghìn công trình cấp nước tập trung ở nhiều địa phương đang xuống cấp, thiếu nguồn lực đầu tư, gặp khó khăn trong quản lý, vận hành.

Công trình thủy lợi, nơi cung cấp nguồn nước sạch cho sản xuất và sinh hoạt của người dân.
Công trình thủy lợi, nơi cung cấp nguồn nước sạch cho sản xuất và sinh hoạt của người dân.

Hoàn thiện quản lý để nâng cao hiệu quả công trình cấp nước

Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Lương Văn Anh, Phó Cục trưởng Cục Quản lý và Xây dựng công trình thủy lợi (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), hiện nay cả nước có khoảng 18.000 công trình cấp nước tập trung, cung cấp nước sạch cho 55% dân số nông thôn. Tuy nhiên, khoảng 6.000 công trình (30%) có quy mô nhỏ, công nghệ đơn giản và chủ yếu do Ủy ban nhân dân xã hoặc cộng đồng quản lý nên không được bố trí vốn duy tu, bảo dưỡng, dẫn tới xuống cấp, hư hỏng.

z7270518837835-0228754a9c4cb889576a559317fde27a.jpg
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Lương Văn Anh, Phó Cục trưởng Cục Quản lý và Xây dựng công trình thủy lợi (Bộ Nông nghiệp và Môi trường)

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Lương Văn Anh nhấn mạnh: “Muốn nâng cao hiệu quả cấp nước nông thôn, cần hoàn thiện chức năng quản lý nhà nước từ Trung ương đến địa phương, đồng thời ổn định mô hình đơn vị sự nghiệp theo hướng tinh gọn, phù hợp từng vùng.”

Theo đó, tại khu vực thuận lợi, các đơn vị sự nghiệp sẽ trực tiếp quản lý và vận hành công trình; còn ở vùng núi, vùng khó khăn, Nhà nước sẽ đặt hàng hoặc giao kế hoạch cho các đơn vị sự nghiệp triển khai, đồng thời có chính sách hỗ trợ vận hành đối với công trình giao cho cộng đồng quản lý.

Song song, Cục đang đẩy mạnh rà soát và hoàn thiện hệ thống quy định pháp luật, tiêu chuẩn, quy chuẩn, định mức kinh tế kỹ thuật liên quan cấp nước nông thôn. Những chính sách đặc thù hỗ trợ vùng khó khăn, vùng khan hiếm nước, miền núi, hải đảo cũng đang được xây dựng để bảo đảm người dân tiếp cận nước sạch với chi phí hợp lý.

“Chúng tôi nghiên cứu cơ chế tín dụng để thu hút doanh nghiệp đầu tư; đồng thời có lộ trình tính đúng, tính đủ giá nước nông thôn, nhưng vẫn bảo đảm chính sách hỗ trợ hộ nghèo,” ông cho biết.

Chất lượng nước sạch, yêu cầu then chốt cần giám sát chặt

Trong bối cảnh nhiều nguồn nước suy giảm, ô nhiễm và biến đổi khí hậu tác động ngày càng rõ nét, đảm bảo chất lượng nước sạch đạt chuẩn trở thành nhiệm vụ trọng yếu.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Lương Văn Anh khẳng định: “Chất lượng nước là yêu cầu bắt buộc. Mọi giải pháp về kỹ thuật, quản lý và vận hành đều phải hướng tới mục tiêu bảo đảm nước cung cấp đạt quy chuẩn theo quy định.”

Để duy trì chất lượng nước, Cục đã chỉ đạo các địa phương triển khai các nhiệm vụ theo Chiến lược Quốc gia cấp nước và vệ sinh nông thôn đến năm 2030; tăng cường đào tạo cán bộ kỹ thuật cho các công trình quy mô nhỏ; ứng dụng công nghệ giám sát chất lượng nước; xây dựng cơ sở dữ liệu, phần mềm quản lý vận hành mạng lưới cấp nước; và hướng dẫn lựa chọn công nghệ phù hợp từng vùng miền.

Việc duy trì chương trình tập huấn hằng năm cho các đơn vị cấp nước, đặc biệt tại vùng sâu, vùng xa, là giải pháp giúp nâng cao năng lực vận hành và bảo đảm công trình hoạt động bền vững.

Nhiều khó khăn đòi hỏi cơ chế đặc thù cho giai đoạn 2026-2030

Trong quá trình thực hiện tiêu chí thủy lợi và nước sạch, nhiều địa phương gặp không ít thách thức. Phó Giáo sư, Tiến sĩ Lương Văn Anh chỉ rõ 6 nhóm khó khăn nổi bật:

Thứ nhất, nguồn vốn đầu tư từ ngân sách trung ương cho công trình thủy lợi và nước sạch rất thấp so với nhu cầu, trong khi việc lồng ghép các nguồn vốn khác lại khó khăn do khác biệt cơ chế.

Thứ hai, hầu hết công trình ở miền núi, vùng sâu, vùng xa đã đầu tư từ lâu năm, nhiều hạng mục hư hỏng nặng vì chịu ảnh hưởng của thiên tai.

Thứ ba, suất đầu tư tại vùng khó khăn rất cao, lợi nhuận thấp khiến việc thu hút doanh nghiệp đầu tư hay huy động đóng góp của người dân gặp nhiều hạn chế.

Thứ tư, quy định về quản lý và quyết toán kinh phí bảo trì công trình còn thiếu cụ thể, khiến địa phương lúng túng.

Thứ năm, một số nơi chưa quan tâm đúng mức đến việc đánh giá tiêu chí thủy lợi, nước sạch; số liệu báo cáo còn chậm, thiếu chính xác.

Thứ sáu, năng lực quản lý, vận hành công trình thủy lợi nhỏ và cấp nước nông thôn còn hạn chế, đặc biệt với mô hình cộng đồng quản lý nhưng không có kinh phí đào tạo.

Để tháo gỡ các vướng mắc trên, Cục Quản lý và Xây dựng công trình thủy lợi đã phối hợp Văn phòng Chương trình Mục tiêu quốc gia xây dựng báo cáo tổng kết giai đoạn 2021-2025 và đề xuất định hướng giai đoạn 2026-2030.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Lương Văn Anh cho biết: “Chúng tôi đề xuất ưu tiên bố trí nguồn vốn đầu tư cho công trình thủy lợi và cấp nước nông thôn; đồng thời hoàn thiện cơ chế, chính sách và hướng dẫn thực hiện tiêu chí thủy lợi - nước sạch phù hợp thực tiễn địa phương.”

Việc lồng ghép cả ba chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững, phát triển vùng dân tộc thiểu số và miền núi sẽ giúp huy động hiệu quả các nguồn lực, tránh dàn trải, trùng lặp.

Nước sạch không chỉ là nhu cầu thiết yếu của người dân mà còn là nền tảng cho phát triển sản xuất, bảo vệ sức khỏe cộng đồng và nâng cao chất lượng đời sống nông thôn. Những giải pháp về quản lý, đầu tư, hoàn thiện thể chế và áp dụng công nghệ hiện đại mà Cục Quản lý và Xây dựng công trình thủy lợi đang triển khai sẽ góp phần quan trọng nâng cao hiệu quả cấp nước nông thôn, hướng tới mục tiêu mọi người dân được tiếp cận nước sạch bền vững.

Phó giáo sư, Tiến sĩ Lương Văn Anh khẳng định: “Cục sẽ tiếp tục phối hợp các bộ, ngành và địa phương triển khai đồng bộ các giải pháp; bảo đảm tiêu chí thủy lợi và nước sạch không chỉ hoàn thành theo kế hoạch mà thực sự đi vào cuộc sống, nâng cao chất lượng nông thôn mới”.

Có thể bạn quan tâm

Người dân thôn Cống Khê tự nguyện hiến đất và bỏ nhiều công sức để mở rộng đường giao thông.

Lan tỏa phong trào hiến đất làm đường ở Hải Phòng

Phong trào hiến đất làm đường, xây dựng nông thôn mới đang lan tỏa mạnh mẽ tại nhiều địa phương ở thành phố Hải Phòng. Những con đường rộng rãi, khang trang góp phần mở ra không gian phát triển, là minh chứng cho sức mạnh đồng thuận và vai trò chủ thể của nhân dân.

Khu du lịch sinh thái Đồng Mẩn vào mùa vải chín.

Điểm sáng du lịch xanh

Điểm chung của các mô hình du lịch xanh ở Hải Phòng là lấy bảo tồn làm nền tảng phát triển. Thay vì chạy theo các công trình quy mô lớn, các địa phương chú trọng khai thác giá trị của thiên nhiên, nông nghiệp, văn hóa và cộng đồng. Người dân trực tiếp tham gia quản lý, vận hành, bảo vệ tài nguyên du lịch và được hưởng lợi.

Nông dân xã Hoàng Hoa Thám, tỉnh Hưng Yên vay vốn tín dụng chính sách giải quyết việc làm đầu tư chăm sóc vườn nhãn theo quy trình VietGAP.

Hiệu quả từ dòng vốn tín dụng chính sách

Những năm qua, Ngân hàng Chính sách xã hội Chi nhánh tỉnh Hưng Yên (Ngân hàng Chính sách) đã chủ động tham mưu cho các cấp ủy, chính quyền và tổ chức chính trị-xã hội huy động, đưa dòng vốn tín dụng chính sách đến đúng đối tượng thụ hưởng.

Xã Hà Bắc triển khai mô hình “Thứ năm hành chính-Nhận kết quả ngay” tại Trung tâm Phục vụ hành chính công.

Xây dựng nông thôn mới ở Hà Bắc

Sau nhiều năm thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, xã Hà Bắc (Hải Phòng) đã có bước chuyển mình mạnh mẽ. Hạ tầng được đầu tư đồng bộ, kinh tế phát triển, đời sống nhân dân không ngừng nâng cao, tạo nền tảng để địa phương tiếp tục hướng tới mục tiêu xây dựng nông thôn mới kiểu mẫu.

Cánh đồng lúa bên dòng sông Ngô Đồng tại Khu du lịch Tam Cốc-Bích Động (Ảnh SỞ DU LỊCH NINH BÌNH)

Nơi cây lúa 'biết' làm du lịch

Mỗi độ tháng Sáu về, khi nắng đầu hạ bắt đầu hong vàng những triền núi đá vôi ở Tam Cốc, cũng là lúc dòng Ngô Đồng bước vào mùa đẹp nhất trong năm.

Ứng dụng khoa học-kỹ thuật trong trồng cây vải trứng đặc sản

Những năm qua, tỉnh Hưng Yên đã phát huy tiềm năng, giá trị cây trồng đặc sản địa phương trong chuyển đổi cơ cấu cây trồng gắn với thị trường, mang lại thu nhập cao cho nông dân. Tuy nhiên, việc ứng dụng khoa học-kỹ thuật nhằm nâng cao năng suất, chất lượng nông sản đang là vấn đề đặt ra cho nhiều nông hộ.

Người dân xã Thái Hòa xây dựng cảnh quan, đường làng xanh, sạch, đẹp.

Thái Hòa xây dựng nông thôn thông minh, văn minh

Xã Thái Hòa (tỉnh Phú Thọ) đưa phong trào xây dựng nông thôn mới vào chiều sâu thông qua việc ưu tiên đầu tư hạ tầng thiết yếu, chăm lo đời sống văn hóa, tinh thần cho người dân và thúc đẩy kinh tế hộ gia đình.

Các đơn vị đang đẩy nhanh tiến độ thi công trạm bơm Nhâm Tràng.

Ninh Bình đồng bộ hệ thống trạm bơm đáp ứng nhu cầu tưới tiêu

Sở hữu mạng lưới đê điều đồ sộ với tổng chiều dài 1.218 km, lớn nhất cả nước nhưng tỉnh Ninh Bình là khu vực chịu tác động trực tiếp của nhiều hình thái thời tiết dị thường. Để chủ động phòng, chống tác động của thiên tai, tỉnh đang tập trung dồn lực đầu tư cho 26 công trình, dự án trọng điểm.

Đền thờ Khúc Thừa Dụ ở thôn Cúc Bồ.

Xây dựng nông thôn mới dựa trên bản sắc văn hóa

Thôn Cúc Bồ, xã Khúc Thừa Dụ (Hải Phòng) đang chuyển mình mạnh mẽ cùng diện mạo khang trang. Từ phát triển hạ tầng, giữ gìn làng nghề truyền thống đến mở hướng đi mới bằng du lịch cộng đồng, Cúc Bồ cho thấy cách làm nông thôn mới dựa trên sức dân, bản sắc văn hóa và tư duy phát triển bền vững.

Cán bộ Trung tâm Phục vụ hành chính công phường Mỹ Hào, tỉnh Hưng Yên phục vụ người dân và doanh nghiệp đến thực hiện các thủ tục.

Động lực phát triển mới ở Mỹ Hào

Phường Mỹ Hào, tỉnh Hưng Yên đẩy mạnh cải cách hành chính gắn với chuyển đổi số, góp phần nâng cao chất lượng phục vụ nhân dân, doanh nghiệp, tạo động lực thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội, từng bước hình thành nền hành chính hiện đại, minh bạch, hiệu quả.

Nuôi gà đẻ trứng mang lại thu nhập cao cho nông dân xã Lương Bằng, tỉnh Hưng Yên.

Lương Bằng hỗ trợ nông dân phát triển kinh tế hộ

Xã Lương Bằng, tỉnh Hưng Yên đang khuyến khích, hỗ trợ nông dân đẩy mạnh chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi gắn với ứng dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất. Qua đây, địa phương kỳ vọng hình thành và nhân rộng nhiều mô hình kinh tế hiệu quả, nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống người dân.

Một góc xã vùng cao Kỳ Thượng.

Đổi thay ở xã vùng cao Kỳ Thượng

Sau khi sáp nhập 3 xã miền núi (Kỳ Thượng, Đạp Thanh và Thanh Lâm), Kỳ Thượng trở thành một trong những xã vùng cao có diện tích lớn của Quảng Ninh.

Nuôi gà Đông Tảo ngày càng mang lại giá trị kinh tế cao cho người chăn nuôi.

Nâng tầm chất lượng gà Đông Tảo

Dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026 vừa qua, tại xã Hoàn Long (tỉnh Hưng Yên) - nơi lưu giữ giống gà Đông Tảo quý hiếm, các hộ chăn nuôi đã đáp ứng tốt nhu cầu của người tiêu dùng. Nhiều con gà có cặp chân khủng, hình dáng đẹp giá bạc triệu được khách hàng đặt mua từ rất sớm.

Hải quan cửa khẩu quốc tế Móng Cái giám sát hàng hoá xuất nhập khẩu trên hệ thống camera thông minh

Hiệu quả mô hình hải quan thông minh ở cửa khẩu Móng Cái

Nhằm thúc đẩy hoạt động xuất, nhập khẩu, thương mại biên giới, Hải quan cửa khẩu quốc tế Móng Cái (Chi cục Hải quan khu vực VIII) đã nỗ lực triển khai thực hiện mô hình hải quan hiện đại, thông minh, trong đó tập trung đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính và chuyển đổi số.

Mô hình nuôi gà bản Đầm Hà của gia đình anh Tuyền ở xã Quảng Tân đã mang lại giá trị kinh tế cao.

Liên kết để nâng cao chất lượng sản phẩm

Kinh tế nông nghiệp nông thôn Quảng Ninh những năm gần đây có sự phát triển mạnh mẽ, đặc biệt là nông nghiệp công nghệ cao; chương trình OCOP và các mô hình liên kết sản xuất đã tạo ra những sản phẩm tiêu biểu, góp phần thúc đẩy giá trị gia tăng và khẳng định vị thế nông sản của Quảng Ninh trên thị trường trong nước và khu vực.

Đại diện chính quyền xã Triệu Việt Vương, tỉnh Hưng Yên trao giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho người dân.

Tháo gỡ điểm nghẽn về đất đai

Sau khi mô hình chính quyền địa phương hai cấp chính thức đi vào hoạt động, xã Triệu Việt Vương, tỉnh Hưng Yên đã xác định rõ nhiệm vụ trọng tâm là rà soát, tháo gỡ các vướng mắc tồn tại nhiều năm, đẩy nhanh tiến độ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lần đầu cho người dân.

Người dân Quảng La chăm sóc vườn cây sâm nam.

Hiệu quả mô hình trồng cây sâm nam ở Quảng La

Sau hơn một năm triển khai, mô hình thí điểm trồng cây sâm nam ở xã Quảng La, tỉnh Quảng Ninh bước đầu cho thấy cây sinh trưởng tốt, phù hợp thổ nhưỡng và khí hậu địa phương, mở ra triển vọng và hướng phát triển kinh tế mới cho người dân.

Nông dân xã Chí Minh, tỉnh Hưng Yên thu hoạch nghệ cho năng suất bình quân 27 tấn củ/ha.

Làm giàu từ cây nghệ dược liệu

Nghệ là cây dược liệu gắn bó với người dân xã Chí Minh, tỉnh Hưng Yên từ nhiều năm nay. Nghệ đang trở thành một trong những loại cây trồng chủ lực, mang lại hiệu quả kinh tế, tạo dựng thương hiệu riêng cho vùng đất ven sông Hồng.

Cánh đồng trồng hành ở xã Nam An Phụ (Hải Phòng) cho thu nhập cao.

Sản xuất nông nghiệp tập trung để nâng cao giá trị cây vụ đông

Thành phố Hải Phòng hiện có lợi thế về phát triển nông nghiệp hàng hóa quy mô lớn, trong đó cây vụ đông đóng vai trò quan trọng. Nông dân hăng hái sản xuất, thành phố quan tâm hỗ trợ nhằm phát huy tối đa giá trị đồng đất, mùa vụ, đưa nông nghiệp phát triển theo hướng sản xuất hàng hóa tập trung, ứng dụng công nghệ cao, bền vững.

Lan tỏa sức mạnh đại đoàn kết trong xây dựng nông thôn mới ở Quảng Ninh

Lan tỏa sức mạnh đại đoàn kết trong xây dựng nông thôn mới ở Quảng Ninh

Phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh” trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh thời gian qua tiếp tục được triển khai sâu rộng, đồng bộ và hiệu quả. Phong trào đã trở thành động lực quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần và làm thay đổi diện mạo nông thôn.

Các tuyến phố thương mại của Thổ Tang luôn tấp nập.

Sức sống vùng đất thương mại Thổ Tang

Sau sáp nhập, xã Thổ Tang (tỉnh Phú Thọ) phát huy truyền thống thương mại lâu đời, từng bước tái cấu trúc hoạt động sản xuất, kinh doanh theo hướng văn minh, hiện đại, tạo sức bật mới cho kinh tế tư nhân; góp phần củng cố hình ảnh một vùng đất năng động, phát triển.

Hệ thống thủy lợi Rào Nan, tỉnh Quảng Trị.

Quảng Trị nâng cao chất lượng hệ thống thủy lợi, tạo nền tảng bền vững cho xây dựng nông thôn mới

Thủy lợi được xác định là tiêu chí nền tảng trong xây dựng nông thôn mới, giữ vai trò then chốt đối với sản xuất, dân sinh và phòng, chống thiên tai. Tại Quảng Trị, việc đầu tư, nâng cao chất lượng hệ thống công trình thủy lợi đang được triển khai đồng bộ, tạo nền tảng bền vững cho phát triển nông thôn giai đoạn mới.

Lãnh đạo xã Hải Lựu, tỉnh Phú Thọ tham quan mô hình trồng ổi tại thôn Hòa Bình.

Mở hướng đi mới cho các xã vùng đồi núi

Sau sáp nhập, các xã Hải Lựu, Yên Lãng và Hợp Lý, thuộc vùng bán sơn địa đông bắc tỉnh Phú Thọ đứng trước yêu cầu vừa ổn định bộ máy mới, giải quyết các công việc phát sinh, vừa hoạch định tầm nhìn phát triển trong bối cảnh còn nhiều khó khăn.