Bảo đảm nước sạch theo tiêu chí thủy lợi: Nhiệm vụ trọng tâm trong xây dựng nông thôn mới

Trong xây dựng nông thôn mới, tiêu chí thủy lợi, nước sạch giữ vai trò then chốt, trực tiếp nâng cao chất lượng cuộc sống và bảo đảm an sinh cho người dân. Tuy nhiên, sau nhiều năm triển khai, hàng nghìn công trình cấp nước tập trung ở nhiều địa phương đang xuống cấp, thiếu nguồn lực đầu tư, gặp khó khăn trong quản lý, vận hành.

Công trình thủy lợi, nơi cung cấp nguồn nước sạch cho sản xuất và sinh hoạt của người dân.
Công trình thủy lợi, nơi cung cấp nguồn nước sạch cho sản xuất và sinh hoạt của người dân.

Hoàn thiện quản lý để nâng cao hiệu quả công trình cấp nước

Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Lương Văn Anh, Phó Cục trưởng Cục Quản lý và Xây dựng công trình thủy lợi (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), hiện nay cả nước có khoảng 18.000 công trình cấp nước tập trung, cung cấp nước sạch cho 55% dân số nông thôn. Tuy nhiên, khoảng 6.000 công trình (30%) có quy mô nhỏ, công nghệ đơn giản và chủ yếu do Ủy ban nhân dân xã hoặc cộng đồng quản lý nên không được bố trí vốn duy tu, bảo dưỡng, dẫn tới xuống cấp, hư hỏng.

z7270518837835-0228754a9c4cb889576a559317fde27a.jpg
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Lương Văn Anh, Phó Cục trưởng Cục Quản lý và Xây dựng công trình thủy lợi (Bộ Nông nghiệp và Môi trường)

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Lương Văn Anh nhấn mạnh: “Muốn nâng cao hiệu quả cấp nước nông thôn, cần hoàn thiện chức năng quản lý nhà nước từ Trung ương đến địa phương, đồng thời ổn định mô hình đơn vị sự nghiệp theo hướng tinh gọn, phù hợp từng vùng.”

Theo đó, tại khu vực thuận lợi, các đơn vị sự nghiệp sẽ trực tiếp quản lý và vận hành công trình; còn ở vùng núi, vùng khó khăn, Nhà nước sẽ đặt hàng hoặc giao kế hoạch cho các đơn vị sự nghiệp triển khai, đồng thời có chính sách hỗ trợ vận hành đối với công trình giao cho cộng đồng quản lý.

Song song, Cục đang đẩy mạnh rà soát và hoàn thiện hệ thống quy định pháp luật, tiêu chuẩn, quy chuẩn, định mức kinh tế kỹ thuật liên quan cấp nước nông thôn. Những chính sách đặc thù hỗ trợ vùng khó khăn, vùng khan hiếm nước, miền núi, hải đảo cũng đang được xây dựng để bảo đảm người dân tiếp cận nước sạch với chi phí hợp lý.

“Chúng tôi nghiên cứu cơ chế tín dụng để thu hút doanh nghiệp đầu tư; đồng thời có lộ trình tính đúng, tính đủ giá nước nông thôn, nhưng vẫn bảo đảm chính sách hỗ trợ hộ nghèo,” ông cho biết.

Chất lượng nước sạch, yêu cầu then chốt cần giám sát chặt

Trong bối cảnh nhiều nguồn nước suy giảm, ô nhiễm và biến đổi khí hậu tác động ngày càng rõ nét, đảm bảo chất lượng nước sạch đạt chuẩn trở thành nhiệm vụ trọng yếu.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Lương Văn Anh khẳng định: “Chất lượng nước là yêu cầu bắt buộc. Mọi giải pháp về kỹ thuật, quản lý và vận hành đều phải hướng tới mục tiêu bảo đảm nước cung cấp đạt quy chuẩn theo quy định.”

Để duy trì chất lượng nước, Cục đã chỉ đạo các địa phương triển khai các nhiệm vụ theo Chiến lược Quốc gia cấp nước và vệ sinh nông thôn đến năm 2030; tăng cường đào tạo cán bộ kỹ thuật cho các công trình quy mô nhỏ; ứng dụng công nghệ giám sát chất lượng nước; xây dựng cơ sở dữ liệu, phần mềm quản lý vận hành mạng lưới cấp nước; và hướng dẫn lựa chọn công nghệ phù hợp từng vùng miền.

Việc duy trì chương trình tập huấn hằng năm cho các đơn vị cấp nước, đặc biệt tại vùng sâu, vùng xa, là giải pháp giúp nâng cao năng lực vận hành và bảo đảm công trình hoạt động bền vững.

Nhiều khó khăn đòi hỏi cơ chế đặc thù cho giai đoạn 2026-2030

Trong quá trình thực hiện tiêu chí thủy lợi và nước sạch, nhiều địa phương gặp không ít thách thức. Phó Giáo sư, Tiến sĩ Lương Văn Anh chỉ rõ 6 nhóm khó khăn nổi bật:

Thứ nhất, nguồn vốn đầu tư từ ngân sách trung ương cho công trình thủy lợi và nước sạch rất thấp so với nhu cầu, trong khi việc lồng ghép các nguồn vốn khác lại khó khăn do khác biệt cơ chế.

Thứ hai, hầu hết công trình ở miền núi, vùng sâu, vùng xa đã đầu tư từ lâu năm, nhiều hạng mục hư hỏng nặng vì chịu ảnh hưởng của thiên tai.

Thứ ba, suất đầu tư tại vùng khó khăn rất cao, lợi nhuận thấp khiến việc thu hút doanh nghiệp đầu tư hay huy động đóng góp của người dân gặp nhiều hạn chế.

Thứ tư, quy định về quản lý và quyết toán kinh phí bảo trì công trình còn thiếu cụ thể, khiến địa phương lúng túng.

Thứ năm, một số nơi chưa quan tâm đúng mức đến việc đánh giá tiêu chí thủy lợi, nước sạch; số liệu báo cáo còn chậm, thiếu chính xác.

Thứ sáu, năng lực quản lý, vận hành công trình thủy lợi nhỏ và cấp nước nông thôn còn hạn chế, đặc biệt với mô hình cộng đồng quản lý nhưng không có kinh phí đào tạo.

Để tháo gỡ các vướng mắc trên, Cục Quản lý và Xây dựng công trình thủy lợi đã phối hợp Văn phòng Chương trình Mục tiêu quốc gia xây dựng báo cáo tổng kết giai đoạn 2021-2025 và đề xuất định hướng giai đoạn 2026-2030.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Lương Văn Anh cho biết: “Chúng tôi đề xuất ưu tiên bố trí nguồn vốn đầu tư cho công trình thủy lợi và cấp nước nông thôn; đồng thời hoàn thiện cơ chế, chính sách và hướng dẫn thực hiện tiêu chí thủy lợi - nước sạch phù hợp thực tiễn địa phương.”

Việc lồng ghép cả ba chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững, phát triển vùng dân tộc thiểu số và miền núi sẽ giúp huy động hiệu quả các nguồn lực, tránh dàn trải, trùng lặp.

Nước sạch không chỉ là nhu cầu thiết yếu của người dân mà còn là nền tảng cho phát triển sản xuất, bảo vệ sức khỏe cộng đồng và nâng cao chất lượng đời sống nông thôn. Những giải pháp về quản lý, đầu tư, hoàn thiện thể chế và áp dụng công nghệ hiện đại mà Cục Quản lý và Xây dựng công trình thủy lợi đang triển khai sẽ góp phần quan trọng nâng cao hiệu quả cấp nước nông thôn, hướng tới mục tiêu mọi người dân được tiếp cận nước sạch bền vững.

Phó giáo sư, Tiến sĩ Lương Văn Anh khẳng định: “Cục sẽ tiếp tục phối hợp các bộ, ngành và địa phương triển khai đồng bộ các giải pháp; bảo đảm tiêu chí thủy lợi và nước sạch không chỉ hoàn thành theo kế hoạch mà thực sự đi vào cuộc sống, nâng cao chất lượng nông thôn mới”.

Có thể bạn quan tâm

Đại diện chính quyền xã Triệu Việt Vương, tỉnh Hưng Yên trao giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho người dân.

Tháo gỡ điểm nghẽn về đất đai

Sau khi mô hình chính quyền địa phương hai cấp chính thức đi vào hoạt động, xã Triệu Việt Vương, tỉnh Hưng Yên đã xác định rõ nhiệm vụ trọng tâm là rà soát, tháo gỡ các vướng mắc tồn tại nhiều năm, đẩy nhanh tiến độ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lần đầu cho người dân.

Người dân Quảng La chăm sóc vườn cây sâm nam.

Hiệu quả mô hình trồng cây sâm nam ở Quảng La

Sau hơn một năm triển khai, mô hình thí điểm trồng cây sâm nam ở xã Quảng La, tỉnh Quảng Ninh bước đầu cho thấy cây sinh trưởng tốt, phù hợp thổ nhưỡng và khí hậu địa phương, mở ra triển vọng và hướng phát triển kinh tế mới cho người dân.

Nông dân xã Chí Minh, tỉnh Hưng Yên thu hoạch nghệ cho năng suất bình quân 27 tấn củ/ha.

Làm giàu từ cây nghệ dược liệu

Nghệ là cây dược liệu gắn bó với người dân xã Chí Minh, tỉnh Hưng Yên từ nhiều năm nay. Nghệ đang trở thành một trong những loại cây trồng chủ lực, mang lại hiệu quả kinh tế, tạo dựng thương hiệu riêng cho vùng đất ven sông Hồng.

Cánh đồng trồng hành ở xã Nam An Phụ (Hải Phòng) cho thu nhập cao.

Sản xuất nông nghiệp tập trung để nâng cao giá trị cây vụ đông

Thành phố Hải Phòng hiện có lợi thế về phát triển nông nghiệp hàng hóa quy mô lớn, trong đó cây vụ đông đóng vai trò quan trọng. Nông dân hăng hái sản xuất, thành phố quan tâm hỗ trợ nhằm phát huy tối đa giá trị đồng đất, mùa vụ, đưa nông nghiệp phát triển theo hướng sản xuất hàng hóa tập trung, ứng dụng công nghệ cao, bền vững.

Lan tỏa sức mạnh đại đoàn kết trong xây dựng nông thôn mới ở Quảng Ninh

Lan tỏa sức mạnh đại đoàn kết trong xây dựng nông thôn mới ở Quảng Ninh

Phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh” trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh thời gian qua tiếp tục được triển khai sâu rộng, đồng bộ và hiệu quả. Phong trào đã trở thành động lực quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần và làm thay đổi diện mạo nông thôn.

Các tuyến phố thương mại của Thổ Tang luôn tấp nập.

Sức sống vùng đất thương mại Thổ Tang

Sau sáp nhập, xã Thổ Tang (tỉnh Phú Thọ) phát huy truyền thống thương mại lâu đời, từng bước tái cấu trúc hoạt động sản xuất, kinh doanh theo hướng văn minh, hiện đại, tạo sức bật mới cho kinh tế tư nhân; góp phần củng cố hình ảnh một vùng đất năng động, phát triển.

Hệ thống thủy lợi Rào Nan, tỉnh Quảng Trị.

Quảng Trị nâng cao chất lượng hệ thống thủy lợi, tạo nền tảng bền vững cho xây dựng nông thôn mới

Thủy lợi được xác định là tiêu chí nền tảng trong xây dựng nông thôn mới, giữ vai trò then chốt đối với sản xuất, dân sinh và phòng, chống thiên tai. Tại Quảng Trị, việc đầu tư, nâng cao chất lượng hệ thống công trình thủy lợi đang được triển khai đồng bộ, tạo nền tảng bền vững cho phát triển nông thôn giai đoạn mới.

Lãnh đạo xã Hải Lựu, tỉnh Phú Thọ tham quan mô hình trồng ổi tại thôn Hòa Bình.

Mở hướng đi mới cho các xã vùng đồi núi

Sau sáp nhập, các xã Hải Lựu, Yên Lãng và Hợp Lý, thuộc vùng bán sơn địa đông bắc tỉnh Phú Thọ đứng trước yêu cầu vừa ổn định bộ máy mới, giải quyết các công việc phát sinh, vừa hoạch định tầm nhìn phát triển trong bối cảnh còn nhiều khó khăn.

Nghệ An tăng tốc hoàn thiện hệ thống cấp nước sinh hoạt: Bảo đảm chuẩn nước sạch trong xây dựng nông thôn mới.

Nghệ An tăng tốc hoàn thiện hệ thống cấp nước sinh hoạt: Bảo đảm chuẩn nước sạch trong xây dựng nông thôn mới

Nghệ An đang đẩy mạnh quy hoạch và hoàn thiện hành lang pháp lý để nâng cấp hệ thống cấp nước sinh hoạt tập trung, đạt quy chuẩn theo tiêu chí thủy lợi và nông thôn mới. Hơn 560 công trình nhưng phần lớn đã xuống cấp, tỉnh ưu tiên đầu tư nâng cấp hạ tầng nhằm khắc phục tình trạng thiếu nước sạch, đặc biệt tại các vùng khó khăn.

Phường Hiệp Hòa tập huấn rà soát hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ làm nông, lâm, ngư nghiệp có mức sống trung bình trên địa bàn.

Bước chuyển trong công tác giảm nghèo ở Quảng Ninh

Từ năm 2021 đến nay, số hộ nghèo, hộ cận nghèo trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh đều giảm sâu và còn rất thấp. Đến cuối năm 2023, tỉnh đã hoàn thành trước 3 năm Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững giai đoạn 2021-2025.

Mô hình chăn nuôi giúp nhiều hộ dân thoát nghèo. Ảnh: NGỌC LAN

Ninh Bình chú trọng giảm nghèo bền vững

Những năm qua, tỉnh Ninh Bình dành nhiều nguồn lực ưu tiên tập trung thực hiện giảm nghèo, giảm dần khoảng cách giàu nghèo giữa các địa phương, hạn chế tái nghèo và phát sinh nghèo mới. Nhiều hộ dân được tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản, tạo điều kiện sinh kế, thu nhập ổn định, nâng cao chất lượng cuộc sống, sớm thoát nghèo.

Trồng dưa chuột công nghệ cao tại Hợp tác xã Nông nghiệp công nghệ cao và hữu cơ Phú Điền, xã An Phú, Hải Phòng. (Ảnh THÀNH CHUNG)

Hình thành vùng sản xuất tập trung, quy mô lớn

Thời gian qua, nhận thức rõ tầm quan trọng của ngành nông nghiệp, thành phố Hải Phòng đã triển khai nhiều giải pháp nhằm thay đổi mô hình nông nghiệp theo hướng hàng hóa quy mô lớn. Thành phố nỗ lực phát triển nền nông nghiệp toàn diện, bền vững, bảo đảm an ninh lương thực, thích ứng biến đổi khí hậu.

Nước sạch, tiêu chí quan trọng trong Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng Nông thôn mới.

Cấp thiết tăng cường đầu tư hạ tầng cung cấp nước sạch trong chương trình xây dựng nông thôn mới

Xây dựng nông thôn mới không chỉ là mục tiêu phát triển nông nghiệp, nông thôn mà còn là chiến lược nâng cao đời sống người dân, rút ngắn khoảng cách giữa thành thị và nông thôn. Trong đó, hạ tầng cấp nước sạch trở thành nhiệm vụ hàng đầu bảo đảm an sinh xã hội, phát triển khu vực nông thôn.

Lúa nếp nhung Tam Sơn vào vụ thu hoạch.

Dẻo thơm nếp nhung Tam Sơn

Những hạt gạo tròn mẩy màu trắng đục, khi nấu lên thành xôi hạt dẻo thơm, vị ngọt, khi nguội vẫn còn giữ được độ keo dính là đặc điểm nổi trội của giống nếp nhung Tam Sơn (phường Tam Sơn, tỉnh Bắc Ninh).

Thành viên HTX cây ăn quả đặc sản và nuôi trồng thủy sản Quyết Thắng, xã Tân Hưng trao đổi kinh nghiệm canh tác theo quy trình VietGAP.

Phát huy vai trò kinh tế tập thể trong xây dựng nông thôn mới

Những năm gần đây, xã Tân Hưng, tỉnh Hưng Yên đã trở thành điểm sáng trong phát triển kinh tế tập thể. Từ các mô hình sản xuất nông nghiệp gắn với chuỗi giá trị, nhiều hợp tác xã đã khẳng định vai trò là “bà đỡ” của nông dân, góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế, nâng cao thu nhập và xây dựng nông thôn mới kiểu mẫu.

Cụm công nghiệp Ngũ Lão-Nghĩa Dân tỉnh Hưng Yên đẩy nhanh tiến độ thi công hạ tầng kỹ thuật thu hút đầu tư.

Chuyển biến tích cực trong quản lý đất đai

Những năm qua, công tác quản lý đất đai tại xã Lương Bằng, tỉnh Hưng Yên có nhiều chuyển biến tích cực, dần đi vào nề nếp. Điều này đã góp phần tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển kinh tế- xã hội tại địa phương.

Nông dân xã Triệu Việt Vương, tỉnh Hưng Yên chuyển sang trồng cam cho thu nhập cao.

Chú trọng kinh tế hộ gia đình

Những năm qua, Hội Nông dân xã Triệu Việt Vương (tỉnh Hưng Yên) đã khẳng định vai trò nòng cốt trong phong trào xây dựng nông thôn mới, góp phần thay đổi diện mạo nông thôn, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho người dân.

Mô hình sản xuất hàu giống tại xã ven biển Hải Xuân, tỉnh Ninh Bình đem lại hiệu quả kinh tế cao.

Điểm tựa vững chắc cho người dân ven biển

Thời gian qua, nhờ được hướng dẫn, tiếp cận nguồn vốn vay ưu đãi từ Ngân hàng Chính sách xã hội, người dân vùng ven biển tỉnh Ninh Bình đã mạnh dạn đầu tư sản xuất, khai thác, nuôi trồng thuỷ hải sản.

Những mô hình chuyển đổi cây trồng hiệu quả mang lại giá trị kinh tế cao tại xã Khánh Hội.

Phát huy hiệu quả mô hình nông thôn mới

Xã mới Khánh Hội (tỉnh Ninh Bình) xuất phát điểm là một xã thuần nông, còn nhiều khó khăn trong phát triển. Nhưng với cách làm đồng bộ, quyết liệt, lấy người dân làm trung tâm, địa phương đang phát huy hiệu quả nông thôn mới, từng bước khẳng định vị thế trong diện mạo tỉnh Ninh Bình hiện đại.

Khung cảnh bình yên tại một vùng nông thôn thuộc xã Long Hưng, tỉnh Hưng Yên.

Phát triển kinh tế tại các vùng nông thôn mới

Trong lộ trình xây dựng nông thôn mới hiện nay, để duy trì bền vững các tiêu chí đã đạt được, nhiều xã của tỉnh Hưng Yên xác định tập trung phát triển kinh tế ổn định, tạo nguồn thu bằng những giải pháp căn cơ, lâu dài.

Công an xã Phú Thái ra quân cao điểm thực hiện mô hình “Xã không ma túy” năm 2025.

Phú Thái xây dựng nông thôn mới giàu mạnh

Trong xây dựng và phát triển nông thôn, Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ xã Phú Thái, thành phố Hải Phòng lần thứ nhất (nhiệm kỳ 2025-2030) xác định mục tiêu: Phát huy tiềm năng, lợi thế, nguồn lực, tạo bước đột phá để phát triển nhanh, bền vững, phấn đấu trở thành xã nông thôn mới kiểu mẫu vào năm 2030.