Những bước tiến rõ rệt trong cung cấp nước sạch nông thôn
Giai đoạn 2020-2024 ghi nhận sự thay đổi đáng kể trong tiếp cận nước sạch tại Đồng Nai. Nếu như năm 2020, tỷ lệ hộ dân nông thôn sử dụng nước sạch theo quy chuẩn đạt 80,74% thì đến hết năm 2024 con số này đã tăng lên 84,69%. Đáng chú ý, tỷ lệ sử dụng nước từ công trình cấp nước tập trung tăng gấp đôi từ 23,27% lên 51,05%.
Đối với khu vực Bình Phước trước sắp xếp, dù xuất phát điểm rất thấp (chỉ 10,3% hộ dân nông thôn được dùng nước sạch đạt chuẩn năm 2020), nhưng đến năm 2024, tỷ lệ này đã tăng lên 41,59%. Tuy vậy, mức sử dụng nước từ công trình cấp nước tập trung vẫn chỉ quanh 9,68%, làm kéo giảm tỷ lệ chung sau khi hai tỉnh sáp nhập.
Tính đến tháng 9/2025, tỷ lệ hộ dân nông thôn được sử dụng nước sạch sau sáp nhập đạt 75% và ước cả năm 2025 đạt 79%, trong đó nước từ công trình tập trung chiếm 43%.
Những con số này cho thấy tỉnh đã quyết liệt thúc đẩy mở rộng mạng lưới cấp nước, đặc biệt thông qua việc đấu nối từ các tuyến ống đô thị phục vụ khu vực nông thôn, một hướng đi góp phần gia tăng nhanh số hộ được tiếp cận nước sạch theo quy chuẩn.
Theo Quyết định 586/QĐ-TTg và Quyết định 1489/QĐ-TTg, Đồng Nai đang đẩy nhanh tiến độ hàng loạt dự án cấp nước trọng điểm. Nhiều công trình đã hoàn thành hoặc đang triển khai tích cực như: Trạm tăng áp Túc Trưng và Phú Túc; Tuyến ống cấp nước ấp 1, 2 xã Thanh Sơn; Công trình cấp nước tập trung xã Phú Lý; Các tuyến ống đang lắp đặt tại nhiều xã Xuân Hòa, Xuân Hưng, Xuân Tâm…
Bên cạnh đó, hàng loạt công trình mới đang chuẩn bị được đầu tư như: hệ thống cấp nước sinh hoạt tập trung xã Đắc Lua; hệ thống cấp nước sinh hoạt tập trung liên xã Tà Lài-Núi Tượng-Phú Lập; hệ thống cấp nước sinh hoạt tập trung hồ Suối Tre, hồ Cầu Dầu…
Quy hoạch bổ sung đến năm 2030 tầm nhìn 2050, Đồng Nai cũng đưa vào hàng loạt dự án mới như hệ thống cấp nước cho các xã Bù Gia Mập, Đắc Ơ, Tân Tiến, Lộc Thạnh, Thiện Hưng… và các đấu nối mở rộng từ nguồn nước mặt La Ngà, Tân Phú. Đây sẽ là nguồn lực quan trọng để nâng tỷ lệ sử dụng nước sạch chuẩn quốc gia lên mức cao hơn trong thời gian tới.
Nhận diện những khó khăn
Dù đạt nhiều kết quả tích cực, Đồng Nai vẫn đối mặt với các hạn chế kéo dài: Tỷ lệ đấu nối vào đường ống nhánh còn thấp, nhiều khu vực dù tuyến ống chính đã đi qua nhưng doanh nghiệp cấp nước chưa mạnh dạn đầu tư ống nhánh vì hiệu quả kinh tế thấp. Điều này khiến việc phát huy công suất công trình cấp nước tập trung chưa đạt kỳ vọng.
Tiến độ các dự án đầu tư còn chậm, nhiều dự án từ vốn ngân sách vướng thủ tục, bồi thường, thay đổi quy định đầu tư xây dựng… dẫn đến chậm triển khai, ảnh hưởng kế hoạch nâng cấp hạ tầng.
Thói quen dùng giếng khoan, giếng đào của người dân, một bộ phận người dân nông thôn vẫn lựa chọn dùng nguồn nước tự khai thác để không phát sinh chi phí, dẫn đến hiệu quả phục vụ của mạng lưới cấp nước tập trung chưa cao. Công tác tuyên truyền về chất lượng nước, rủi ro ô nhiễm, chi phí y tế liên quan còn chưa đáp ứng yêu cầu.
Hướng tới nông thôn mới nâng cao và bền vững
Đồng Nai đặt mục tiêu đến năm 2026, tỷ lệ hộ dân nông thôn dùng nước sạch đạt 81% (trong đó nước từ công trình tập trung đạt 48%). Đến năm 2030, con số này sẽ được nâng lên 90% với tỷ lệ 68% sử dụng nước từ công trình tập trung.
Để hoàn thành mục tiêu đầy thách thức này, tỉnh đề ra loạt nhóm giải pháp trọng tâm: Truyền thông, vận động thay đổi thói quen sử dụng nước, khuyến khích các hộ chưa có điều kiện đấu nối lắp đặt thiết bị lọc nước gia đình đạt chuẩn.
Hoàn thiện cơ chế chính sách: Tiếp tục thực hiện Quyết định 26/2015/QĐ-UBND và Quyết định 35/2021/QĐ-UBND về hỗ trợ hạ tầng và đầu tư nông thôn, tạo nguồn lực khuyến khích xã phường đầu tư công trình cấp nước.
Đầu tư mở rộng, hiện đại hóa hệ thống cấp nước:Triển khai các công trình chuyển tiếp đến 2025. Xây dựng mới các công trình quy mô lớn, mở rộng tuyến ống từ các nhà máy nước mặt để cấp nước cho vùng chưa có nguồn cấp ổn định.
Nâng cấp, sửa chữa, tối ưu hóa các công trình hiện hữu. Tăng cường quản lý chất lượng nước và vận hành sau đầu tư: Kiểm tra, giám sát chất lượng nước đầu vào, đầu ra. Rà soát mô hình quản lý công trình cấp nước tập trung để bảo đảm hiệu quả và bền vững. Điều chỉnh giá nước hợp lý, bảo đảm đủ chi phí vận hành nhưng không gây áp lực cho người dân.
Đầu tư hạ tầng cấp nước là đầu tư cho sức khỏe, cho chất lượng cuộc sống, Đồng Nai đang đi đúng hướng trong hành trình nâng chuẩn Thủy lợi, nước sạch trong xây dựng nông thôn mới.
