Đã có nhiều doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ sản xuất là người dân tộc thiểu số mạnh dạn nghiên cứu, khai thác hiệu quả thế mạnh địa phương, tạo ra những sản phẩm OCOP chủ lực mang dấu ấn riêng góp phần nâng cao đời sống cho người dân khu vực nông thôn, miền núi.
Trong hàng loạt sản phẩm truyền thống của các địa phương, miến dong Bình Liêu - sản phẩm OCOP 5 sao quốc gia là minh chứng rõ nét cho sự bứt phá của địa phương có nhiều đồng bào dân tộc thiểu số cùng chung sống. Tận dụng lợi thế thổ nhưỡng, khí hậu phù hợp với cây dong riềng, các hợp tác xã, doanh nghiệp đã mạnh dạn đầu tư công nghệ chế biến miến sạch, sấy khô bằng năng lượng mặt trời, đóng gói hiện đại.
Đặc biệt, người dân nơi đây còn chú trọng xây dựng chỉ dẫn địa lý cho sản phẩm, bảo hộ thương hiệu miến dong Bình Liêu và phát triển theo chuỗi giá trị khép kín. Hiện sản phẩm miến dong Bình Liêu đã xuất hiện tại nhiều siêu thị lớn trong nước, được đưa lên sàn thương mại điện tử và xuất khẩu sang Hàn Quốc, Nhật Bản. Nhờ miến dong, hàng trăm hộ dân vùng đồng bào dân tộc thiểu số có thêm nguồn thu nhập bền vững, nhiều thanh niên trở về quê khởi nghiệp, gắn bó với nghề truyền thống của địa phương.
Phó Giám đốc Công ty cổ phần Thương mại và Dịch vụ Bình Liêu Nguyễn Xuân Tùng cho biết: “Hằng năm chúng tôi dành nguồn lực đầu tư cho đổi mới công nghệ nhằm nâng cao chất lượng sản phẩm, tối ưu hóa quy trình sản xuất. Hiện công ty đã lắp đặt hệ thống cân bột tự động để chuẩn hóa tỷ lệ, bảo đảm đồng đều về chất lượng sản phẩm. Thời gian tới, Công ty tiếp tục đầu tư, đưa công nghệ cao vào các khâu sản xuất để nâng tầm thương hiệu sản phẩm miến dong Bình Liêu”.
Năm 2025, miến dong Bình Liêu đã được Bộ Công thương tôn vinh là sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu cấp quốc gia, mở ra nhiều cơ hội phát triển và nâng cao thu nhập cho người dân vùng đồng bào dân tộc thiểu số nơi đây.
Ở xã Đông Ngũ, mô hình trồng ớt chào mào hữu cơ của anh Lỷ Văn Quạn đã đem lại hiệu quả kinh tế và mở ra hướng đi mới cho nhiều người dân. Sản phẩm ớt chào mào của anh đã được công nhận là sản phẩm OCOP 3 sao, mang lại thu nhập bình quân cho gia đình 300 đến 400 triệu đồng/năm.
Anh Lỷ Văn Quạn cho biết: “Giống ớt chào mào sai quả, tuy nhiên việc chăm sóc đòi hỏi sự tỉ mỉ theo phương pháp hữu cơ để cây phát triển và sinh trưởng tốt. Ngoài ra, nếu không biết cách bảo quản thì sản phẩm cũng nhanh bị héo và hỏng. Điều này đòi hỏi sự tuân thủ tuyệt đối quy trình và các khâu chăm sóc. Đây cũng chính là lợi thế cạnh tranh cho sản phẩm này trên thị trường”.
Từ mô hình trồng ớt của anh Quạn, đến nay đã có hàng chục hộ dân trong xã đã tham gia, từng bước hình thành vùng nguyên liệu tập trung và mở rộng liên kết sản xuất. Mô hình trồng ớt chào mào mang lại nguồn thu nhập lớn mỗi năm, và khơi dậy tinh thần khởi nghiệp trong cộng đồng người Sán Chỉ ở xã Đông Ngũ.
Xác định chỉ có đầu tư vào khoa học-công nghệ và xây dựng chuỗi sản xuất khép kín từ con giống đến chăn nuôi, tiêu thụ thì mới mang lại hiệu quả, mô hình chăn nuôi ngan sao của Hợp tác xã Thắng Huệ ở xã Đầm Hà đã mang lại nguồn thu ổn định cho các hộ nuôi. Hiện, hợp tác xã đã ký hợp đồng tiêu thụ trứng, con giống và ngan thương phẩm ổn định cho các trang trại và các địa phương lân cận.
Anh Đinh Văn Thắng, Giám đốc Hợp tác xã Thắng Huệ cho biết: “Đơn vị đã chủ động khâu ấp nở ngan con, vừa đáp ứng nhu cầu sản xuất nội bộ, vừa cung cấp dịch vụ ấp nở con giống cho các hộ liên kết. Chúng tôi luôn tuân thủ quy trình chăn nuôi an toàn và xác định đây là chiến lược lâu dài để hợp tác xã phát triển thương hiệu sản phẩm OCOP 3 sao của mình ra thị trường trong và ngoài tỉnh”.
Sản phẩm ngan sao Đầm Hà hiện đã trở thành nguồn thu chính và giúp nhiều hộ gia đình chăn nuôi ở xã Đầm Hà có nguồn thu nhập ổn định, nâng cao đời sống và phát triển thương hiệu sản phẩm OCOP của địa phương ra thị trường trong và ngoài tỉnh.
Những năm qua, xã Đường Hoa đã chủ động tận dụng thế mạnh về khí hậu, thổ nhưỡng, người dân từng bước đưa sản phẩm chè trở thành một trong những sản phẩm OCOP chủ lực của tỉnh.
Là người tiên phong trồng chè hữu cơ và dành cả đời gắn bó với vùng chè, bà Hà Ngọc Quỳnh, Giám đốc Công ty TNHH Thuấn Quỳnh chia sẻ: “Thách thức ngày càng cao về chất lượng đòi hỏi doanh nghiệp phải đổi mới tư duy, áp dụng khoa học-công nghệ vào sản xuất, phát triển đa dạng sản phẩm hướng đến tiêu chí sạch, an toàn, xây dựng thương hiệu bền vững và tiếp tục mở rộng thị trường trong nước và nước ngoài”.
Những đồi chè được trồng hữu cơ ngày càng nhiều, thay thế cho những vùng trồng truyền thống. Công ty TNHH Thuấn Quỳnh chủ động cải tiến và đầu tư công nghệ chế biến sao chè bằng gas thay cho than như trước đây và áp dụng cơ giới hóa từ chăm sóc cho đến thu hái chè; đẩy mạnh áp dụng công nghệ để chế biến và tạo mẫu mã; từng bước khẳng định thương hiệu sản phẩm OCOP 4 sao của tỉnh Quảng Ninh.
Tỉnh Quảng Ninh hiện có 437 sản phẩm OCOP đạt từ 3 sao trở lên, trong đó 8 sản phẩm đạt 5 sao cấp quốc gia. Đây không chỉ là những con số mang tính thống kê, mà còn phản ánh sự chuyển mình mạnh mẽ của khu vực nông thôn miền núi. Những sản phẩm như chả mực Hạ Long, ruốc hàu Vân Đồn, trà hoa vàng Ba Chẽ, miến dong Bình Liêu, gà Tiên Yên… đã và đang khẳng định chỗ đứng trên bản đồ sản phẩm OCOP Việt Nam, từng bước vươn ra thị trường khu vực và quốc tế.
Hơn 10 năm triển khai Chương trình OCOP, các sản phẩm OCOP của Quảng Ninh ngày càng được định vị là biểu tượng của chất lượng, uy tín và bản sắc vùng miền.
