Phía sau mỗi cái tên là thông điệp về khát vọng phát triển, về sự bình yên, hưng thịnh, đoàn kết và niềm tự hào của mỗi vùng quê, đồng thời khẳng định quan điểm phát triển hài hòa giữa đổi mới và kế thừa lịch sử.
Giữ gìn bản sắc
Phường Đồng Nguyên (trước đây thuộc thành phố Từ Sơn) được thành lập trên cơ sở sáp nhập toàn bộ diện tích và dân số của ba đơn vị hành chính cũ, đó là các phường: Đồng Nguyên, Trang Hạ và Đồng Kỵ.
Phường Đồng Nguyên giảm từ 23 xuống còn 12 tổ dân phố. Nhiều tên gọi truyền thống đã được chính quyền và Nhân dân địa phương trân trọng giữ lại như: Đồng Kỵ, Cẩm Giang, Vĩnh Kiều, Tam Lư, Trang Hạ.
Trong đó, tên gọi Đồng Kỵ - một làng cổ, cũng là thương hiệu của làng nghề gỗ mỹ nghệ, nơi in đậm truyền thống cách mạng thời kỳ tiền khởi nghĩa đã được sử dụng để đặt tên cho năm tổ dân phố mới, từ Đồng Kỵ 1 đến Đồng Kỵ 5.
Chị Nguyễn Hồng Vân, một người dân Đồng Kỵ chia sẻ: “Người làng Đồng Kỵ cũ rất phấn khởi khi địa danh Đồng Kỵ được lựa chọn để đặt tên cho năm tổ dân phố mới. Đình Đồng Kỵ, đồ gỗ Đồng Kỵ - thương hiệu nổi tiếng hàng trăm năm, rồi lễ hội rước pháo Đồng Kỵ - Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia thu hút rất đông du khách dịp đầu Xuân mới sẽ lại được nhắc nhớ”.
Ưu tiên lựa chọn những địa danh mang giá trị lịch sử, văn hóa tiêu biểu nhất để đặt tên cho đơn vị mới là cách làm được nhiều địa phương trong tỉnh Bắc Ninh lựa chọn. Từ tháng 7, tại phường Thuận Thành, tổ dân phố Đông Khê và tổ dân phố Đạo Tú hợp nhất, mang tên tổ dân phố Đông Hồ.
Hiện tại, tổ dân phố Đông Hồ có khoảng 1.200 hộ dân. Sự trở lại của địa danh Đông Hồ càng có ý nghĩa hơn khi nghề làm tranh dân gian Đông Hồ chính thức được UNESCO ghi danh vào danh sách Di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp dịp tháng 12/2025.
Nghệ nhân Ưu tú Nguyễn Đăng Tâm là thế hệ thứ 21 trong gia đình làm tranh truyền thống tại Đông Hồ cho biết: “Đông Hồ là địa danh đã gắn với một thương hiệu văn hóa được cả trong nước và quốc tế biết đến. Lấy lại tên Đông Hồ không chỉ góp phần bảo lưu ký ức về một vùng đất mà còn giúp công tác quảng bá, bảo tồn nghề tranh Đông Hồ thuận lợi hơn”.
Với tinh thần tôn trọng lịch sử, phát huy dân chủ và gìn giữ những giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của cộng đồng, sau sắp xếp, tại Bắc Ninh nhiều địa danh cổ, tên làng cổ, tên xã vẫn được trân trọng gìn giữ trong hệ thống tên gọi mới như Đình Bảng, Thổ Hà, Then, Neo, Nham Sơn, Nham Biền, Hà Mãn, Xuân Lâm, bản Mậu...
Phương án sử dụng tên danh nhân gắn bó với quê hương để đặt tên các tổ dân phố mới cũng được ưu tiên lựa chọn.
Tinh gọn, ổn định để phát triển
Thực hiện sắp xếp, tổ chức lại các thôn, tổ dân phố chưa đạt tiêu chuẩn theo Chỉ thị số 21/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ, toàn tỉnh Bắc Ninh đã sắp xếp từ 2.393 đơn vị giảm xuống còn 1.385 đơn vị, phù hợp với quá trình đô thị hóa, xây dựng nông thôn mới nâng cao và nông thôn mới kiểu mẫu.
Theo báo cáo của Sở Nội vụ tỉnh Bắc Ninh, ngay sau khi sắp xếp xong, các thôn, tổ dân phố đã hoạt động hiệu quả. Trưởng thôn, tổ trưởng dân phố đã tăng cường công tác quản lý, sâu sát, gần gũi, gắn bó mật thiết với Nhân dân, tạo điều kiện để Nhân dân được trao đổi, bàn bạc, phản ánh tâm tư nguyện vọng, tạo sự liên kết trong cộng đồng, thắt chặt tình làng nghĩa xóm và trách nhiệm chung với cộng đồng.
Từ thực tiễn địa phương, đồng chí Ngô Quang Huy, Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban nhân dân phường Đồng Nguyên cho biết: “Tổ dân phố được sáp nhập theo hướng tinh gọn nhưng không làm mất bản sắc làng nghề Đồng Kỵ. Cách làm này góp phần bảo lưu ký ức về một vùng đất, duy trì giá trị thương hiệu làng nghề, tạo sự ổn định trong đời sống và sản xuất, kinh doanh...”.
Bên cạnh những kết quả tích cực, giai đoạn đầu vận hành các thôn, tổ dân phố tại Bắc Ninh cũng đặt ra một số vấn đề cần tiếp tục tháo gỡ. Địa bàn quản lý của nhiều thôn rộng hơn, số hộ và số dân tăng trong khi số người tham gia hoạt động được bố trí theo quy định còn hạn chế.
Mặt khác, một số nơi còn lúng túng khi sử dụng công nghệ thông tin, tiếp nhận và xử lý văn bản từ cấp xã. Tại các xã miền núi, những thôn xa trung tâm gặp nhiều khó khăn hơn khi xử lý vấn đề đột xuất...