CẢNH BÁO TỪ CÁC VỤ LỪA TIỀN ẢO
Mới đây, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Đồng Nai đã khởi tố bị can, bắt tạm giam 5 đối tượng do Nguyễn Quốc Hùng và Bùi Thị Thanh Nga cầm đầu để điều tra hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản thông qua sàn giao dịch tiền ảo. Từ tháng 2/2023, các đối tượng lập phần mềm dự án Matrix Chaine trên nền tảng ví điện tử “SafePal”, xây dựng mạng lưới đa cấp, lôi kéo hàng chục nghìn người tham gia, đăng ký hơn 138 nghìn tài khoản, nạp số tiền lên tới hơn 10 nghìn tỷ đồng. Sau khi chiếm đoạt tiền, nhóm đối tượng chia nhau mua sắm tài sản và tiêu xài cá nhân.
Là trung tâm kinh tế - tài chính hàng đầu cả nước, Thành phố Hồ Chí Minh trở thành một trong những “điểm ngắm” của các đối tượng lừa đảo thông qua các sàn tiền ảo. Cơ quan chức năng thành phố đã tiếp nhận nhiều phản ánh về việc người dân bị mời gọi đầu tư vào các sàn tiền ảo quốc tế. Công an thành phố đã nhiều lần cảnh báo người dân cảnh giác khi tham gia giao dịch tài sản mã hóa trên mạng, bởi tiềm ẩn nhiều rủi ro bị lừa đảo.
Chủ tịch Hiệp hội Blockchain Việt Nam Phan Đức Trung cho biết, Việt Nam hiện đứng thứ 7 thế giới về số lượng người sở hữu tiền số, với khoảng 17 triệu người dùng. Trong đó, hơn 85% là nhà đầu tư cá nhân và người lao động tự do. Khối lượng giao dịch lên tới hàng chục tỷ đô-la. Tuy nhiên, đa phần các giao dịch đều thông qua nền tảng phi tập trung quốc tế, chưa được pháp luật trong nước công nhận. Điều này đặt ra những rủi ro không nhỏ, từ vi phạm quy định về phòng, chống rửa tiền đến thất thu ngân sách do nhà đầu tư không thực hiện nghĩa vụ thuế. Đáng lo ngại hơn, các thủ đoạn lừa đảo ngày càng tinh vi như lập sàn giao dịch ảo, giả mạo giao diện ví, tạo hệ thống đa cấp... đã khiến không ít người “trắng tay” vì dốc tiền thật vào. Nhiều trường hợp còn lôi kéo người thân, bạn bè cùng tham gia, tạo ra hiệu ứng tiêu cực lan rộng trong xã hội.
Chỉ riêng năm 2024, toàn cầu đã ghi nhận hơn 150 nghìn vụ lừa đảo liên quan tài sản mã hóa với tổng thiệt hại hơn 9,3 tỷ USD, tăng gần 70% so với năm trước. Việt Nam nằm trong nhóm 6 quốc gia có tỷ lệ giao dịch gian lận cao nhất thế giới, cho thấy mức độ rủi ro đặc biệt nghiêm trọng nếu không có biện pháp kiểm soát chặt chẽ.
THIẾT LẬP HÀNH LANG PHÁP LÝ
Luật Công nghiệp Công nghệ số vừa được Quốc hội thông qua, sẽ có hiệu lực từ ngày 1/1/2026, lần đầu tiên chính thức xác lập khái niệm tài sản số. Theo đó, tài sản số là tài sản theo quy định của Bộ luật Dân sự, được thể hiện dưới dạng dữ liệu số, được tạo lập, lưu trữ, chuyển giao và xác thực bằng công nghệ số trên môi trường điện tử. Đáng chú ý, Quyết định số 1131/ QĐ-TTg ngày 12/6/2025 của Thủ tướng Chính phủ về danh mục công nghệ chiến lược quốc gia đã đưa tiền số, tiền mã hóa vào danh mục sản phẩm công nghệ cần tập trung đầu tư phát triển. Việc này cho thấy định hướng nhất quán của Nhà nước trong việc vừa thúc đẩy đổi mới sáng tạo, vừa tăng cường giám sát để bảo vệ quyền lợi nhà đầu tư và sự ổn định của thị trường tài chính số.
Tại buổi tập huấn về pháp lý tài sản mã hóa tại Thành phố Hồ Chí Minh mới đây, Chủ nhiệm Ủy ban Ứng dụng Fintech, Hiệp hội Blockchain Việt Nam Trần Huyền Dinh cho rằng: Thị trường tiền mã hóa mang đến nhiều cơ hội nhưng cũng đòi hỏi nhà đầu tư phải thận trọng, có kiến thức, lựa chọn nền tảng uy tín, rõ ràng về pháp lý. Việc sử dụng các ứng dụng minh bạch, giao dịch có kiểm soát và hiểu đúng về loại tài sản đầu tư là điều bắt buộc trong bối cảnh hiện nay. Ông Dinh nhấn mạnh: "Việc luật hóa tài sản số sẽ giúp tạo dựng niềm tin, thu hút dòng tiền chính thống tham gia thị trường, đồng thời là cơ sở quan trọng để nhà nước từng bước thí điểm xây dựng sàn giao dịch tiền mã hóa có cấp phép, quản lý. Đây sẽ là bước đi cần thiết để kiểm soát dòng vốn, ngăn ngừa rủi ro và thất thoát nguồn lực”.
Hiện nay, nhiều nhà đầu tư đang kỳ vọng vào hệ thống chính sách cụ thể sắp tới như quy trình cấp phép hoạt động sàn giao dịch, quy định về nghĩa vụ thuế, thủ tục gọi vốn, chế độ công bố thông tin,… nhằm minh bạch hóa toàn bộ thị trường tài sản số.
Sau quá trình sắp xếp đơn vị hành chính, Thành phố Hồ Chí Minh và các tỉnh vùng Đông Nam Bộ đang hướng đến trở thành những đô thị sáng tạo, trung tâm công nghệ số của cả nước. Trong bối cảnh đó, việc hình thành thị trường tài sản số minh bạch, được quản lý hiệu quả sẽ là một phần quan trọng trong chiến lược phát triển bền vững, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh và thu hút nguồn lực đầu tư cho cả vùng.
