Báo chí trong thời đại số

Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong hoạt động báo chí đã được chú trọng những năm gần đây, trở thành xu hướng phát triển của báo chí hiện đại, được bạn đọc tiếp nhận, thụ hưởng, dư luận đánh giá cao. Xu hướng này cũng tạo nên cảm hứng mới cho nghề báo, thúc giục các cơ quan báo chí và những người làm báo đổi mới, sáng tạo, tích cực thích ứng với làn sóng số hóa.
Phụ san tranh panorama "Chiến dịch Điện Biên Phủ" của Báo Nhân Dân đã có một hải trình đặc biệt đến với các chiến sĩ đang thực hiện nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền thiêng liêng của Tổ quốc trên Quần đảo Trường Sa. Ảnh: Sơn Hải.
Phụ san tranh panorama "Chiến dịch Điện Biên Phủ" của Báo Nhân Dân đã có một hải trình đặc biệt đến với các chiến sĩ đang thực hiện nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền thiêng liêng của Tổ quốc trên Quần đảo Trường Sa. Ảnh: Sơn Hải.

Có ở trong cuộc mới biết hành trình này gian nan, thử thách, từ những bỡ ngỡ bước đầu như thế nào. Ngay giữa các cơ quan báo chí, cũng triển khai thật đa dạng và có những khoảng cách khác nhau trong việc tiếp cận, bắt nhịp làn sóng số. Có thể thấy rằng, sự lựa chọn giải pháp công nghệ còn góp phần hình thành nên nhiều phương thức tác nghiệp báo chí, cho ra đời nhiều hình thức tác phẩm báo chí, kích thích và mở rộng nhu cầu của công chúng trong mối quan hệ người đọc - báo chí.

Sự phát triển các thể loại, hình thức tác phẩm báo chí mới phần nào còn làm biến chuyển quan niệm truyền thống về vai trò tác giả đơn lẻ và tác phẩm mang dấu ấn cá nhân. Những cách thức tương tác mới nhờ các giải pháp kỹ thuật cũng góp phần thay đổi cách lan tỏa thông tin từ cơ quan báo chí đến bạn đọc, biến bạn đọc thành người làm báo, cung cấp thông tin, dữ liệu, chia sẻ nội dung tác phẩm báo chí. Hàng loạt hướng đi, mô hình mới trong tổ chức xuất bản; hợp tác truyền thông; nghiên cứu các giải pháp công nghệ phù hợp… đang làm cho đơn vị báo chí vượt lên hơn nhiều khuôn khổ của chính mình.

Rất nhiều bước đi táo bạo trên hành trình số hóa được thúc đẩy ở các cơ quan báo chí trước thềm kỷ niệm 99 năm Ngày Báo chí cách mạng Việt Nam 21/6/2024, hướng đến dấu mốc 100 năm vào năm 2025. Chính Báo Nhân Dân với sự định hình ngày càng rõ nét của hệ sinh thái báo chí-truyền thông đa phương tiện, trong thời gian qua là thí dụ sinh động trên hành trình này, cùng nhiều cơ quan báo chí đang lớn mạnh khác.

Giải pháp số, hành trình số, “tư duy số” và ở một khía cạnh - cả mục tiêu số, cũng từ đây và thật sự đặt ra nhiều yêu cầu mới mẻ, quyết liệt đối với người làm báo. Ở mọi vị trí từ phóng viên tác nghiệp ngoài hiện trường cho đến đội ngũ biên tập, tổ chức xuất bản, dàn dựng chương trình hay lực lượng ấn loát, phát sóng… đã phải tích lũy thêm nhiều tri thức, kỹ năng mới; gánh vác thêm các nhiệm vụ mà nhiều khi nhìn vào đó, người ta có thể hình dung đến những tòa soạn nhỏ mang nhiều nét đặc thù trong đơn vị báo chí lớn; những trung tâm phát tin tức trong một tập đoàn đa phương tiện… Câu hỏi cho mỗi vị trí ấy của từng cá nhân, bộ phận có lẽ không chỉ còn dừng ở bạn là ai trong tờ báo, mà bạn có thể làm gì hơn nữa.

Hướng đến kỷ niệm Ngày Báo chí cách mạng Việt Nam, ngày truyền thống-hội nghề của những người làm báo, âm hưởng xưa còn vang vọng, nhắc chúng ta niềm biết ơn Nhà báo-Chủ tịch Hồ Chí Minh và những lớp người khai phá, gây dựng và làm cho báo chí nước nhà phát triển mạnh mẽ, đồng hành và phụng sự nhân dân không ngừng nghỉ. Truyền thống vẻ vang của báo chí cách mạng luôn là nguồn cảm hứng, năng lượng thôi thúc chúng ta không ngừng đổi mới, sáng tạo. Bởi năm xưa, chính các nhà báo tiền bối của Đảng, của các tổ chức yêu nước, các lực lượng… dưới lá cờ cách mạng đã tận dụng rất hiệu quả điều kiện kỹ thuật, tiến bộ mới của khoa học để làm báo, phát triển báo chí sôi nổi và nhiệt huyết trong những cuộc “vần xoay” của lịch sử.

Ngày hôm nay, hành trình số hóa, những thành tựu của cách mạng khoa học, công nghệ áp dụng vào hoạt động báo chí, cũng chính là sự vận dụng những gì tiên tiến, mới mẻ vào mục tiêu nhân văn, cao cả: Báo chí đồng hành với sự nghiệp của toàn Đảng, toàn dân, thực hiện thắng lợi công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa; xây dựng xã hội hạnh phúc, văn minh; hội nhập sâu rộng, lan tỏa hình ảnh, vị thế Việt Nam trên trường quốc tế.

Có thể bạn quan tâm

Cán bộ kỹ thuật lấy mẫu cho quá trình nghiên cứu chiết tách. (Nguồn: Viện Công nghệ xạ hiếm)

Nền tảng của công nghiệp xanh

Trong bối cảnh toàn cầu hóa cũng như cam kết lịch sử đưa mức phát thải ròng về “0”, đất hiếm nổi lên như một nhóm vật liệu chiến lược mang tính quyết định, không thể thay thế.

Ông Trần Bình Trọng, Cục trưởng Địa chất và Khoáng sản Việt Nam - Bộ Nông nghiệp và Môi trường.

Chế biến sâu và nâng tầm công nghệ

Chia sẻ với Nhân Dân cuối tuần, ông Trần Bình Trọng, Cục trưởng Địa chất và Khoáng sản Việt Nam - Bộ Nông nghiệp và Môi trường, chia sẻ: Trong quá trình cấp phép đầu tư, khai thác đất hiếm phải bảo đảm không chỉ dừng ở khai thác thô mà luôn gắn với chế biến sâu và chuyển giao, nâng tầm công nghệ.

Nếu không được kiểm soát, gánh nặng môi trường do khai thác khoáng sản có thể đè nặng lên vai của cộng đồng dân cư. (Ảnh Hoàng Tuân)

Gia cố “màng lọc” bảo vệ môi trường

Việc tồn tại nhiều điểm khai thác khoáng sản thiếu bền vững, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi sinh đòi hỏi công tác quản lý phải xem xét nghiêm túc, từ đó tìm ra giải pháp phù hợp trong khai thác, tách chế đất hiếm.

Ông Phạm Hùng Cát (trái) chia sẻ nỗi lo lắng khi môi trường bị đe dọa. (Ảnh NAM NGUYỄN)

Bài toán lãng phí kép từ một vụ vi phạm

Từng là một công trường khai thác sôi động, nhưng hiện giờ, khu mỏ đất hiếm thuộc thôn Yên Sơn, xã Xuân Ái (tỉnh Lào Cai) trở nên im lìm. Nhà xưởng bị bỏ hoang, máy móc hoen gỉ, tồn tại nguy cơ đe dọa môi trường nước trong khu vực.

Một dự án khai thác đất hiếm tại bang Alaska (Mỹ).

Điều quan trọng nhất không phải là trữ lượng

Sở hữu tiềm năng đất hiếm đứng thứ hai thế giới, Việt Nam đang nắm trong tay một lợi thế địa kinh tế quan trọng. Tuy nhiên, khoảng cách từ trữ lượng dưới lòng đất đến một ngành công nghiệp mang lại giá trị thực tiễn là một chặng đường dài.

LS Eco Energy (Hàn Quốc) công bố kế hoạch đầu tư hạ tầng tinh luyện đất hiếm tại Thành phố Hồ Chí Minh vào tháng 12/2025. Nguồn LS Eco Energy

Tận dụng lợi thế chuỗi cung ứng

Với tiềm năng sẵn có, Việt Nam không chỉ cần khai thác đất hiếm một cách thông minh, mà còn cần xây dựng chuỗi cung ứng minh bạch, tận dụng được các lợi thế về tài nguyên.

Mô hình dự án đường sắt tốc độ cao Hà Nội- Quảng Ninh, với tổng mức đầu tư hơn 5,6 tỷ USD vừa chính thức khởi công tại Quảng Ninh. Ảnh có sử dụng đồ họa AI

ĐỘT PHÁ VỀ KẾT NỐI HẠ TẦNG CHIẾN LƯỢC

Trong bối cảnh thế giới đẩy mạnh phát triển hạ tầng giao thông bền vững và hiện đại, đường sắt tốc độ cao không chỉ là biểu tượng của năng lực công nghệ, khả năng tổ chức mà còn thể hiện tầm nhìn chiến lược quốc gia.

Trong lĩnh vực nghệ thuật biểu diễn, nhiều nghệ sĩ trẻ cùng ekip đã chủ động có các đàm phán đa tầng trong chuyển quyền sử dụng có điều kiện, nhằm bảo vệ tối đa quyền lợi của mình. Ảnh minh họa: KHIẾU MINH

Lấp đầy những khoảng trống ý thức

Bên cạnh Luật Sở hữu trí tuệ, được ban hành lần đầu vào cuối năm 2005, có hiệu lực từ ngày 1/7/2006 và đến nay, đã qua nhiều lần sửa đổi để phù hợp với diễn tiến của xã hội, Việt Nam hiện có một hệ thống văn bản quy phạm pháp luật khá đầy đủ liên quan việc bảo vệ quyền tác giả và các quyền liên quan quyền tác giả.

Khoảng cách công nghệ giữa đường sắt hiện hữu và đường sắt tốc độ cao là rất lớn, vì vậy Việt Nam cần chuẩn bị tốt việc đào tạo nhân lực đáp ứng yêu cầu tiến tới làm chủ công nghệ. Nguồn VNR

Định hình mạng lưới vận tải quốc gia

Trong bối cảnh thế giới đẩy mạnh phát triển hạ tầng giao thông bền vững và hiện đại, đường sắt tốc độ cao không chỉ là biểu tượng của năng lực công nghệ, khả năng tổ chức và tầm nhìn chiến lược quốc gia.

Lớp học nâng cao trình độ về đường sắt tốc độ cao ngành Thi công và Bảo dưỡng công trình.

Mở rộng hợp tác trong đào tạo nguồn nhân lực mới

Một nhiệm vụ mang tính chiến lược, đóng vai trò then chốt trong xây dựng và vận hành đường sắt tốc độ cao, là phải đi trước một bước để đào tạo nguồn nhân lực có đủ năng lực, trình độ tiếp nhận, vận hành, khai thác, bảo trì và từng bước làm chủ các công nghệ tiên tiến, hiện đại đang được áp dụng với đường sắt tốc độ cao.

Ông Nguyễn Quốc Vượng, Phó Tổng Giám đốc Tổng công ty Đường sắt Việt Nam (VNR).

Bài toán về tầm nhìn và khả năng làm chủ công nghệ

Được xác định là lĩnh vực ưu tiên chiến lược, hợp tác phát triển đường sắt, nhất là đường sắt tốc độ cao, của Việt Nam không chỉ là câu chuyện của một công trình hạ tầng, mà là bài toán lớn đặt ra yêu cầu làm chủ công nghệ, đào tạo nhân lực và năng lực nội sinh.

Hành khách xếp hàng lên chuyến tàu G8389 tại nhà ga ở thành phố Nam Kinh (Trung Quốc). (Ảnh Tân Hoa xã)

Kinh nghiệm của Trung Quốc - Quốc gia “đi sau, về trước”

Không chỉ hiện thực hóa được mục tiêu “đi sau, về trước”, nhờ có sự đầu tư bài bản, mà hiện Trung Quốc còn đang “dẫn đầu thế giới” trong phát triển hệ thống đường sắt tốc độ cao. Đây là thành công góp phần quan trọng vào những kỳ tích tăng trưởng, phát triển kinh tế - xã hội ở quốc gia này.

Khi Luật Sở hữu trí tuệ và quyền hình ảnh của người sáng tạo được thực thi đầy đủ, các tác giả làm việc trong nhiều lĩnh vực nghệ thuật mới ở Việt Nam sẽ tích cực chủ động tham gia đăng ký bản quyền tác giả hơn nữa. (Trong ảnh: Vở múa đương đại Nón của biên đạo Vũ Ngọc Khải. Ảnh Đại Ngô)

Chuyển dịch tư duy về sở hữu trí tuệ

Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam (Nghị quyết 80) đặt mục tiêu công nghiệp văn hóa đóng góp 7% tổng sản phẩm quốc nội (GDP) vào năm 2030 và trở thành trụ cột kinh tế với 9% GDP vào năm 2045.

Bà Phạm Thị Kim Oanh.

Đồng hành để hỗ trợ giới sáng tạo một cách tốt nhất

Nhân Dân cuối tuần có cuộc trao đổi với bà Phạm Thị Kim Oanh, Phó Cục trưởng Bản quyền tác giả, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, về những nỗ lực của cơ quan quản lý nhà nước trong việc đồng hành, khuyến khích các tổ chức, cá nhân chủ động nâng cao hơn nữa ý thức về bảo vệ quyền tác giả và các quyền liên quan quyền tác giả.

Đồi chè Mộc Châu. (Ảnh Huỳnh Văn Truyền)

Chủ động mở những lối đi

Nhiếp ảnh là một trong những lĩnh vực sáng tác mà việc vi phạm bản quyền xảy ra khá thường xuyên, ở nhiều phương thức, cấp độ khác nhau.

Ngành công nghệ cần đặt an toàn của trẻ em vào khâu thiết kế sản phẩm, thay vì coi đó là phần việc xử lý sau cùng. Ảnh: THÀNH ĐẠT

Đồng hành để bảo vệ

Internet từ lâu đã trở thành một phần tất yếu của cuộc sống, kể cả với trẻ em. Tuy nhiên, mức độ hiện diện cao ấy không đồng nghĩa với việc thế hệ trẻ có đủ năng lực để tự bảo vệ mình.

Trung ương Đoàn luôn chủ động tạo ra các không gian cởi mở để kịp thời lắng nghe tâm tư, nguyện vọng của trẻ em.

Lắng nghe đúng, hành động trúng

Trong thời đại kỷ nguyên số, không gian mạng không còn là một công cụ hỗ trợ, mà đã trở thành một môi trường sống song hành với đời sống của trẻ em.

Chiến dịch Không một mình, nằm trong chuỗi các hành động nhằm thực hiện Công ước Hà Nội, hướng tới đồng hành với giới trẻ trong phòng, chống bắt cóc online. Ảnh: Hiệp hội An ninh mạng

Nhật ký một ngày online

LTS - Không phải những con số thống kê khô khan, cũng không phải góc nhìn của người lớn, ký sự này được thực hiện bởi chính những “người trong cuộc” - nhóm phóng viên nhí của Tòa soạn Tiếng Xanh (hoạt động dưới sự hướng dẫn của UNICEF Việt Nam).

Thay vì ngăn chặn, Việt Nam đang hướng đến những giải pháp thân thiện, cùng đồng hành với trẻ trên không gian mạng. Trong ảnh: Trích từ cẩm nang “Tự tin chinh phục Vương quốc Social” của Toà soạn Tiếng Xanh.

Từ chính sách đến từng gia đình

Không gian mạng hôm nay đã là một phần của tuổi thơ Việt Nam. Vì thế, bài toán không còn là “có nên cho trẻ dùng mạng xã hội hay không”, mà là làm sao để trẻ em Việt Nam được lớn lên trong một môi trường số an toàn hơn, lành mạnh hơn và công bằng hơn.

Lần đầu tiên trong lịch sử quy hoạch đô thị Việt Nam, Thủ đô Hà Nội được Trung ương giao quyền lập đồ án Quy hoạch, phù hợp việc tổ chức lại địa giới hành chính, thực hiện chính quyền địa phương hai cấp. Ảnh Thành Đạt

Thách thức trong bước chuyển tư duy

Lời tòa soạn - Theo Quy hoạch Tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm, thành phố sẽ phát triển với cấu trúc đô thị “đa tầng, đa lớp, đa cực, đa trung tâm”, điểm nhấn xuyên suốt là văn hiến, văn minh, hiện đại, hạnh phúc, trong đó yếu tố “hạnh phúc” được đặt ở vị trí trung tâm.

Hà Nội định hình cấu trúc đô thị theo không gian phát triển mở “đa tầng, đa lớp, đa cực, đa trung tâm”. (Ảnh KHIẾU MINH)

Không để quy hoạch chỉ dừng ở bản vẽ

Quy hoạch Tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm (Quy hoạch) đã được Hội đồng nhân dân thành phố thông qua. Quy hoạch cho thấy tầm chiến lược, có các phân kỳ, giai đoạn thực hiện, nhưng cũng cần giải quyết những khó khăn, thách thức để đi vào đời sống.