Bộ Y tế vừa có văn bản gửi Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố đề nghị tăng cường các biện pháp bảo đảm an toàn thực phẩm trong kinh doanh thức ăn đường phố, nhằm phòng ngừa ngộ độc và bảo vệ sức khỏe nhân dân
Thức ăn đường phố tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn thực phẩm
Bộ Y tế cho biết, thức ăn đường phố là thực phẩm do người bán hàng rong, cơ sở lưu động hoặc các quầy hàng tại nơi công cộng, lễ hội chế biến và bán để ăn ngay hoặc sử dụng sau đó mà không cần chế biến thêm. Thời gian qua, các địa phương đã triển khai nhiều biện pháp kiểm soát an toàn thực phẩm, đồng thời hướng dẫn các tổ chức, cá nhân tuân thủ quy định trong sản xuất, chế biến và kinh doanh.
Tại nhiều khu du lịch, phố ẩm thực, các quán ăn, tiệm phở, quán cơm đã có chuyển biến tích cực. Khu chế biến được sắp xếp gọn gàng, dụng cụ sạch sẽ, nhân viên mang bảo hộ lao động, khẩu trang đúng cách, góp phần nâng cao vệ sinh và mỹ quan đô thị. Tuy nhiên, một số cơ sở nhỏ lẻ và người bán rong hoạt động tại vỉa hè, điểm công cộng, lễ hội còn hạn chế về trang thiết bị, thiếu nước sạch, nơi rửa dụng cụ không bảo đảm vệ sinh, việc thu gom rác thải chưa đúng quy định. Nhân viên chế biến nhiều nơi không được tập huấn kiến thức an toàn thực phẩm, không sử dụng bảo hộ lao động, vệ sinh cá nhân chưa đạt yêu cầu.
Ngoài ra, việc sử dụng nguyên liệu giá rẻ, không rõ nguồn gốc; bảo quản thực phẩm sau chế biến như pa-tê, riêu cua, thịt nguội hoặc thức ăn thừa không đúng cách, để lưu cữu quá lâu… tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn thực phẩm.
Theo Bộ Y tế, những tồn tại này cùng với những khoảng trống nhất định trong hoạt động quản lý, giám sát của cơ quan chức năng, tại một số địa phương trong thời gian qua đã xảy ra một số vụ ngộ độc thức ăn đường phố tập thể làm ảnh hưởng đến sức khỏe người dùng, gây dư luận bất an trong xã hội.
Cơ sở kinh doanh thức ăn đường phố phải thực hiện các quy định về điều kiện an toàn thực phẩm
Thực hiện chỉ đạo của Phó Thủ tướng Lê Thành Long về nâng cao hiệu lực quản lý đối với cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm nhỏ lẻ và thức ăn đường phố, Bộ Y tế đề nghị các địa phương tăng cường kiểm tra, giám sát, đồng thời yêu cầu các cơ sở kinh doanh tuân thủ nghiêm các điều kiện an toàn thực phẩm theo quy định pháp luật.
Bộ Y tế cho hay, theo quy định tại điểm i khoản 1 Điều 12 Nghị định 15/2018/NĐ-CP ngày 2/2/2018 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật an toàn thực phẩm, cơ sở kinh doanh thức ăn đường phố không thuộc diện cấp Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm, nhưng phải đáp ứng được các yêu cầu về điều kiện bảo đảm an toàn thực phẩm tương ứng.
Cụ thể, người trực tiếp chế biến phải được tập huấn kiến thức an toàn thực phẩm và được chủ cơ sở xác nhận; không mắc các bệnh truyền nhiễm như tả, lỵ, thương hàn, viêm gan A, E, lao phổi, tiêu chảy cấp trong thời gian chế biến, kinh doanh.
Địa điểm kinh doanh phải cách xa nguồn gây ô nhiễm, bố trí bàn, giá, kệ bảo đảm vệ sinh và mỹ quan. Dụng cụ ăn uống, chứa đựng thực phẩm phải an toàn, có biện pháp che chắn chống bụi bẩn, côn trùng, động vật gây hại và bảo đảm đủ nước sạch phục vụ chế biến.
Nguyên liệu dùng để chế biến phải có nguồn gốc rõ ràng, bảo đảm an toàn. Phụ gia thực phẩm chỉ được sử dụng trong danh mục cho phép. Các cơ sở cũng phải sẵn sàng cung cấp thông tin về nguồn cung nguyên liệu để phục vụ việc truy xuất khi xảy ra sự cố.
Không dùng găng tay khi tiếp xúc trực tiếp thực phẩm chín, chủ quán có thể bị phạt đến 1 triệu đồng
Bộ Y tế cho biết, khi xảy ra vi phạm về an toàn thực phẩm thì cơ sở kinh doanh thức ăn đường phố phải chấp hành các mức xử phạt quy định tại Điều 16 Nghị định số 115/2018/NĐ-CP ngày 4/9/2018 của Chính phủ về quy định xử phạt vi phạm quy định về điều kiện bảo đảm an toàn thực phẩm trong kinh doanh thức ăn đường phố, được sửa đổi bổ sung tại khoản 7 Điều 1 Nghị định số 124/2021/NĐ-CP ngày 28/12/2021 của Chính phủ về sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 115/2018/NĐ-CP ngày 4/9/2018 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính về an toàn thực phẩm và Nghị định số 117/2020/NĐ-CP ngày 28/9/2020 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế.
Cụ thể, mức phạt từ 500.000 đồng đến 1 triệu đồng áp dụng với các lỗi như không có bàn kệ hợp vệ sinh, thức ăn không che đậy, không sử dụng găng tay khi tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm chín.
Mức phạt từ 1 triệu đến 3 triệu đồng áp dụng khi sử dụng dụng cụ, bao bì không bảo đảm an toàn; người chế biến mắc bệnh truyền nhiễm; sử dụng nước không đạt chuẩn; dùng phụ gia thực phẩm không đúng quy định… Trường hợp sử dụng phụ gia sai quy định có thể bị buộc tiêu hủy thực phẩm.
Về trách nhiệm quản lý, Ủy ban nhân dân các cấp được giao quản lý hoạt động kinh doanh thức ăn đường phố trên địa bàn. Trạm y tế xã, phường có nhiệm vụ hướng dẫn, giám sát điều kiện an toàn thực phẩm, tổ chức phòng ngừa ngộ độc và phối hợp xử lý khi có sự cố xảy ra.
Bộ Y tế cũng yêu cầu các địa phương tăng cường phối hợp liên ngành trong kiểm tra, quản lý các cơ sở kinh doanh, đặc biệt tại khu vực lễ hội, điểm du lịch. Công tác tuyên truyền cần được đẩy mạnh nhằm nâng cao nhận thức của người bán và người tiêu dùng về lựa chọn, bảo quản, chế biến thực phẩm an toàn, nhất là trong dịp Tết Nguyên đán và mùa lễ hội.
Các địa phương được khuyến khích tổ chức tập huấn kiến thức an toàn thực phẩm cho chủ cơ sở, người bán hàng rong; biểu dương các cá nhân, tổ chức thực hiện tốt quy định; đồng thời tăng cường hậu kiểm, xử lý nghiêm vi phạm và công khai thông tin để cảnh báo cộng đồng.
Ngoài ra, lực lượng chức năng cần chủ động nâng cao năng lực phòng ngừa ngộ độc thực phẩm, tăng cường kiểm tra, phân tích nguy cơ ô nhiễm, lưu mẫu thực phẩm và thu thập dữ liệu phục vụ quản lý.
Khi xảy ra sự cố, chính quyền địa phương phải phối hợp ngành y tế kịp thời cấp cứu, điều trị người bệnh, điều tra nguyên nhân, truy xuất nguồn gốc thực phẩm, đình chỉ kinh doanh, thu hồi sản phẩm gây hại và triển khai các biện pháp phòng ngừa tái diễn.
