Bán dẫn - Cơ hội vàng để Việt Nam bứt phá công nghệ

Trong cuộc cạnh tranh công nghệ toàn cầu, bán dẫn được ví như “trái tim” của mọi thiết bị điện tử và là một trong những ngành công nghiệp chiến lược của thế kỷ 21.

Chip ảnh nhiệt không làm lạnh chế tạo trên phiến 100mm tại phòng sạch, Trung tâm Nano và Năng lượng, Khoa Vật Lý, Trường đại học Khoa học Tự nhiên.
Chip ảnh nhiệt không làm lạnh chế tạo trên phiến 100mm tại phòng sạch, Trung tâm Nano và Năng lượng, Khoa Vật Lý, Trường đại học Khoa học Tự nhiên.

Việt Nam đang đứng trước cơ hội vàng để tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị bán dẫn quốc tế, và Đại học Quốc gia Hà Nội được kỳ vọng sẽ trở thành lực đẩy chiến lược của quốc gia trong lĩnh vực này.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Trần Thuật, Viện trưởng Viện Bán dẫn và Vật liệu tiên tiến, Đại học Quốc gia Hà Nội đã có những nhận định toàn diện về nền tảng, định hướng và kỳ vọng của trong việc phát triển ngành công nghiệp bán dẫn, gắn với sứ mệnh đào tạo nhân lực, nghiên cứu khoa học và chuyển giao công nghệ quốc gia.

Đặt nền móng từ hạ tầng hiện đại và đội ngũ tinh hoa

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Trần Thuật khẳng định: Đại học Quốc gia Hà Nội có lợi thế tiên phong bởi sở hữu một hệ sinh thái nghiên cứu và đào tạo bán dẫn được đầu tư bài bản, từ cơ sở vật chất đến nguồn nhân lực chất lượng cao.

Hiện nay, Đại học Quốc gia Hà Nội đã xây dựng được hệ thống phòng thí nghiệm và cơ sở nghiên cứu mạnh, bao gồm phòng sạch 150m² tại Trường đại học Khoa học Tự nhiên phục vụ nghiên cứu vật liệu và linh kiện micro-nano, cùng các phòng thí nghiệm thiết kế, chế tạo chip tại Trường đại học Công nghệ. Đây là những nền tảng cốt lõi để triển khai các dự án nghiên cứu chuyên sâu, từ thiết kế vi mạch, chế tạo linh kiện bán dẫn đến nghiên cứu vật liệu thế hệ mới.

Đi cùng hạ tầng là đội ngũ nhà khoa học trình độ cao, tham gia các dự án hợp tác quốc tế và nhận được tài trợ từ nhiều quỹ nghiên cứu trong và ngoài nước. Vị trí dẫn đầu của Đại học Quốc gia Hà Nội trong xếp hạng QS (Quacquarelli Symonds) thế giới về kỹ thuật và công nghệ càng củng cố uy tín học thuật, giúp thu hút sinh viên xuất sắc, chuyên gia quốc tế và các doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực này.

Bên cạnh đó, tính đa ngành của Đại học Quốc gia Hà Nội – kết hợp linh hoạt giữa khoa học cơ bản (vật lý, hóa học, khoa học vật liệu) và ứng dụng công nghệ (điện tử, tin học, trí tuệ nhân tạo) – là một lợi thế lớn, cho phép phát triển các sản phẩm liên ngành như chip IoT, chip tính toán phỏng não hay các chip cảm biến quang học tích hợp.

Chiến lược nhân lực và hạ tầng: Hướng đến hơn 8.000 chuyên gia bán dẫn

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm của Đại học Quốc gia Hà Nội giai đoạn 2025–2030 là đào tạo nhân lực chất lượng cao phục vụ chiến lược công nghiệp bán dẫn quốc gia.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Trần Thuật cho biết: "Chúng tôi đặt mục tiêu đào tạo hơn 8.000 nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực bán dẫn và các ngành gần đến năm 2030. Đây là bước đi chiến lược để góp phần giải quyết bài toán thiếu hụt khoảng 1 triệu nhân lực toàn cầu trong ngành bán dẫn".

Ngay từ năm 2025, Đại học Quốc gia Hà Nội đã khởi động nhiều chương trình đào tạo mới. Trường đại học Khoa học Tự nhiên đã triển khai chương trình thạc sĩ về bán dẫn, năm nay còn đào tạo hệ cử nhân Công nghệ bán dẫn; hai ngành mới Công nghệ vật liệu-vi điện tử và Thiết kế vi mạch do Trường đại học Công nghệ đào tạo; ngành Kỹ thuật Chip Bán dẫn do Trường đại học Việt Nhật đào tạo.

Bên cạnh đào tạo chính quy, Đại học Quốc gia Hà Nội triển khai các khóa upskill (nâng cao kỹ năng) và reskill (tái đào tạo kỹ sư), kết hợp hợp tác quốc tế với các đại học hàng đầu như Yang Ming Chiao Tung (Đài Loan), Tokyo (Nhật Bản), Arizona (Mỹ), Thanh Hoa (Trung Quốc). Những hợp tác này giúp chuyển giao công nghệ chế tạo, thiết kế IC, nghiên cứu đóng gói tiên tiến và chip thế hệ mới (AIoT, RISC-V, chip lượng tử,…).

Đặc biệt, dự án “Trung tâm quốc gia hỗ trợ thiết kế, chế tạo và đo kiểm vi mạch” tại Hòa Lạc sẽ đóng vai trò hạt nhân, vừa đào tạo nhân lực vừa hỗ trợ doanh nghiệp sản xuất chip trong nước, góp phần thực hiện mục tiêu 50.000 nhân lực bán dẫn quốc gia vào năm 2030.

Bán dẫn – Nền tảng kết nối các công nghệ mũi nhọn

Trong hệ sinh thái khoa học-công nghệ của Đại học Quốc gia Hà Nội, bán dẫn giữ vai trò “xương sống”, gắn kết chặt chẽ với nhiều lĩnh vực mũi nhọn như AI, năng lượng, an ninh mạng, vật liệu mới và công nghệ lượng tử.

pho-giao-su-tien-si-nguyen-tran-thuat1.jpg
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Trần Thuật, Viện trưởng Viện Bán dẫn và Vật liệu tiên tiến-Đại Học Quốc gia Hà Nội.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Trần Thuật nhấn mạnh bán dẫn không chỉ là một ngành công nghiệp độc lập, mà là nền tảng để phát triển nhiều công nghệ tiên tiến khác. Từ pin mặt trời silic, chip bảo mật, chip synapse phỏng não cho đến các ứng dụng quang học lượng tử – tất cả đều dựa trên tiến bộ trong vật liệu và công nghệ bán dẫn.

Viện Bán dẫn và Vật liệu Tiên tiến, Đại học Quốc gia Hà Nội (thành lập tháng 3/2025) đang nghiên cứu các vật liệu bán dẫn mới, kể cả vật liệu lai hữu cơ vô cơ, để phát triển chip chuyên dụng thế hệ mới. Công nghệ AI được ứng dụng mạnh trong thiết kế chip, rút ngắn thời gian và tăng hiệu quả. Các hợp tác với RMIT (Australia), CT Group, MK Group và nhiều đối tác quốc tế đang mở ra cơ hội đưa sản phẩm “Made in Vietnam” vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Để biến tiềm năng thành hiện thực, Đại học Quốc gia Hà Nội cho rằng cần có cơ chế chính sách đồng bộ, “mở đường” cho đại học và doanh nghiệp phát triển công nghiệp bán dẫn.

Bên cạnh đó, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Trần Thuật đề xuất, nhà nước cần ưu đãi thuế và quỹ đầu tư riêng cho nghiên cứu bán dẫn tại đại học; mô hình hợp tác công - tư, “ba nhà” (nhà nước - doanh nghiệp - đại học); sandbox nhập khẩu thiết bị cũ nhưng hiệu quả cho phòng thí nghiệm trọng điểm; chính sách visa linh hoạt, học bổng thu hút chuyên gia nước ngoài; giảm thủ tục hành chính cho các hội thảo, hội nghị quốc tế.

Ông khẳng định Đại học Quốc gia Hà Nội không chỉ đào tạo kỹ sư, mà sẽ là trung tâm kết nối – nơi nghiên cứu, chuyển giao và sản xuất các sản phẩm chiến lược. Với sự quan tâm của Đảng, Chính phủ và cộng đồng doanh nghiệp, Việt Nam hoàn toàn có thể trở thành điểm đến đầu tư bán dẫn hàng đầu Đông Nam Á, nâng cao năng lực tự chủ công nghệ và bảo đảm an ninh quốc gia.

Bằng chiến lược đào tạo bài bản, hợp tác quốc tế sâu rộng và hạ tầng nghiên cứu tiên tiến, Đại học Quốc gia Hà Nội đang khẳng định vai trò đầu tàu dẫn dắt hệ sinh thái bán dẫn Việt Nam. Đây không chỉ là nhiệm vụ khoa học-công nghệ, mà còn là trách nhiệm quốc gia, góp phần đưa Việt Nam tiến nhanh hơn trên bản đồ công nghệ cao toàn cầu.

Có thể bạn quan tâm

Quang cảnh Lễ trao giải cuộc thi chính luận bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng lần thứ 6. (Ảnh: T.Trang)

Phát huy vai trò của nhà khoa học xã hội và nhân văn trong công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng

Bằng các bài viết tâm huyết, trách nhiệm, các nhà khoa học xã hội và nhân văn đã sử dụng lý luận khoa học để phản bác các luận điểm sai trái của thế lực thù địch một cách triệt để và thuyết phục, đồng thời tích cực tuyên truyền, giáo dục chính trị, tư tưởng cho cán bộ, đảng viên, đặc biệt là nhà khoa học trẻ.

Lãnh đạo Tỉnh ủy và Ủy ban nhân dân tỉnh Tây Ninh tham quan thiết bị bay không người lái ứng dụng trong sản xuất nông nghiệp. (Ảnh: THANH PHONG)

Tây Ninh tạo đột phá từ khoa học, công nghệ và chuyển đổi xanh

Tây Ninh xác định phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số gắn với chuyển đổi xanh, kinh tế tuần hoàn là động lực đổi mới mô hình tăng trưởng, nâng cao năng suất và sức cạnh tranh. Với các giải pháp đồng bộ, Tây Ninh hướng tới mục tiêu phát triển nhanh, bền vững giai đoạn 2025-2030.

Bộ trưởng Éléonore Caroit cùng Đoàn công tác tham quan thực địa khu vực vận hành tổ máy Thủy điện Hòa Bình mở rộng.

Dấu ấn hợp tác Việt Nam-Pháp qua các dự án phát triển tại Hòa Bình

Để đạt được mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số trong thập kỷ tới mà không đánh đổi môi trường, Việt Nam đứng trước yêu cầu về một hệ thống hạ tầng đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia, đủ sức chống chịu trước các kịch bản của khí hậu và phát triển đô thị bền vững.

Hội thảo về bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ trên môi trường số do Báo Nhân Dân tổ chức vào tháng 8/2026.

Hoàn thiện cơ chế bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ trên môi trường số

Quyết định số 1624/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ mới ban hành đặt ra yêu cầu hoàn thiện pháp luật sở hữu trí tuệ, cập nhật những vấn đề mới phát sinh của xu hướng công nghệ hiện đại. Đồng thời, việc bảo vệ quyền được định hướng phải phù hợp với tính chất dân sự của quyền sở hữu trí tuệ.

Triển lãm các kết quả nghiên cứu trong lĩnh vực vật liệu, bán dẫn của Đại học Bách khoa Hà Nội. (Ảnh: HÀ LINH)

Đầu tư phù hợp cho công nghệ chiến lược

Chủ trương phát triển công nghệ chiến lược đang được cụ thể hóa bằng việc hoàn thiện thể chế, xác định các hướng nghiên cứu ưu tiên và phê duyệt các nhiệm vụ công nghệ chiến lược.

Ứng dụng công nghệ số giúp người dân tiếp cận thông tin hiệu quả hơn. (Ảnh: HNV)

Đưa công nghệ và kỹ năng số về tận từng người dân tại địa bàn cơ sở

Theo chân đoàn công tác của Viện Nghiên cứu Truyền thông Phát triển (Red Communication) thuộc Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam (Vusta) khảo sát thực tế tại Tam Thái (Nghệ An) và Đồng Hới-Phong Nha-Bố Trạch (Quảng Trị), chúng tôi tận mắt chứng kiến sự thay đổi của người dân dưới tác động của công nghệ số hiện nay.

Toàn cảnh buổi lễ Khai giảng. (Ảnh: HV)

Tăng cường đào tạo nghiên cứu sinh ngành Khoa học xã hội và nhân văn

Ngày 17/10 tại Hà Nội, Học viện Khoa học xã hội (Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam) tổ chức Lễ khai giảng lớp nghiên cứu sinh. Đây là hoạt động thiết thực hướng tới mục tiêu xây dựng đội ngũ nhà nghiên cứu trong lĩnh vực khoa học xã hội và nhân văn có chuyên môn và năng lực đáp ứng nhu cầu của thời đại.

Cán bộ, nhân viên Tập đoàn MISA tích cực nghiên cứu, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) vào hoạt động của doanh nghiệp (Ảnh: NGUYÊN TRANG)

Tạo giá trị từ AI

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang mở ra những cách thức vận hành mới của doanh nghiệp, giúp rút ngắn thời gian, giảm chi phí và tối ưu nguồn lực. Hiệu quả của AI không chỉ dừng ở mức độ tự động hóa, mà còn có khả năng khắc phục điểm nghẽn và tăng năng suất.

Quang cảnh hội nghị. (Ảnh: Ban tổ chức)

Thúc đẩy nghiên cứu, ứng dụng công nghệ trong cơ khí-động lực

Ngày 18/10, tại Trường đại học Thủy lợi, Hội nghị Khoa học và Công nghệ Cơ khí-Động lực lần thứ XIX năm 2026 chính thức khai mạc, quy tụ các nhà khoa học, chuyên gia, nhà nghiên cứu, giảng viên đến từ 22 trường đại học, viện nghiên cứu, học viện cùng đại diện doanh nghiệp trong lĩnh vực cơ khí-động lực trên cả nước.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu tại tổ. (Ảnh: DUY LINH)

Hoàn thiện thể chế bưu chính, đo lường theo hướng quản lý thực chất, hiệu quả

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đề nghị tiếp tục hoàn thiện các dự án Luật Bưu chính (sửa đổi) và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường, chú trọng đổi mới phương thức quản lý, nâng cao hiệu quả hậu kiểm, bảo đảm minh bạch cơ chế tài chính công ích, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và thúc đẩy phát triển bền vững.

Toàn cảnh Hội thảo công bố 3 dự thảo tiêu chuẩn quốc gia về mật mã hậu lượng tử của Ban Cơ yếu Chính phủ Ảnh: MINH DUY

Làm chủ công nghệ lõi mật mã: Ban Cơ yếu Chính phủ công bố 3 dự thảo tiêu chuẩn quốc gia về mật mã hậu lượng tử

Sự phát triển vượt bậc của tính toán lượng tử cùng các thuật toán như Shor và Grover đang đặt các hệ mật mã hiện nay (RSA, ECC) trước nguy cơ bị phá vỡ hoàn toàn. Đặc biệt, chiến lược tấn công “Thu thập trước, giải mã sau” đang trực tiếp đe dọa bí mật quốc gia và an ninh dữ liệu được lưu trữ dài hạn.

Hoàn thiện chính sách và đẩy mạnh chuyển đổi số trong tiếp cận thông tin tài nguyên-môi trường là nền tảng cốt lõi giúp bảo đảm tính minh bạch, hỗ trợ phát triển kinh tế bền vững. (Ảnh: HNV)

Hoàn thiện chính sách, bảo đảm chuyển đổi số, thúc đẩy tiếp cận thông tin, phát triển kinh tế

Quan điểm “không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng” được khẳng định và thể hiện rõ trong các chương trình, kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội của nước ta trong những năm trở lại đây, nhất là khi Việt Nam tích cực cam kết "giảm phát thải ròng bằng 0", thực hiện mục tiêu "Netzero" vào năm 2050.

Các đại biểu dự Hội thảo khảo sát thực tế tại Công ty cổ phần Gốm Đất Việt. (Ảnh: THU HƯỜNG)

Tăng vai trò thực chất của doanh nghiệp trong liên kết ba nhà

Việc thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW đặt ra yêu cầu phát huy vai trò của doanh nghiệp trong xác định nhu cầu, đầu tư nghiên cứu và đưa kết quả khoa học vào sản xuất. Những chuyển động trong khu vực doanh nghiệp thời gian qua đặt ra yêu cầu tháo gỡ các điểm nghẽn để liên kết ba nhà đi vào chiều sâu.