Nhiều nỗi trăn trở
Tại khu vực phía nam thành phố Hà Nội, hàng nghìn hộ dân đang bàn giao đất để thực hiện Dự án Khu đô thị thể thao quốc tế Hà Nội. Cùng niềm vui nhận tiền đền bù, là những băn khoăn về tương lai khi tư liệu sản xuất gắn bó hàng chục năm không còn.
Là một trong những hộ dân có diện tích đất nông nghiệp bị thu hồi, ông Nguyễn Trọng Bình (thôn Bạch Nao, xã Tam Hưng) cho biết, đến nay gia đình đã nhận khoảng 1,5 tỷ đồng tiền bồi thường. “Nhận đền bù, nhà tôi nửa mừng nửa lo. Mừng vì có một khoản tiền để tính toán cho cuộc sống sau này, nhưng lo vì cả đời quen làm nông nghiệp, giờ không còn ruộng nữa thì cũng chưa biết sẽ làm gì có thu nhập trang trải cuộc sống”, ông Bình chia sẻ.
Theo ông Nguyễn Trọng Huy, Bí thư thôn Bạch Nao, đây cũng là tâm trạng chung của nhiều hộ dân trong thôn, khi phần lớn diện tích đất canh tác nằm trong phạm vi bị thu hồi. Khi đất sản xuất không còn, nhu cầu chuyển đổi nghề nghiệp, tìm kiếm việc làm mới trở nên cấp thiết. Hiện có khoảng 400 người dân trên địa bàn thôn có nhu cầu tìm việc làm.
Câu chuyện sinh kế sau thu hồi đất đang trở thành vấn đề được người dân tại nhiều nơi trên địa bàn Hà Nội quan tâm, khi hàng loạt dự án trọng điểm đồng loạt được triển khai. Theo Báo cáo tình hình kinh tế - xã hội tháng 5/2026 của Thống kê thành phố Hà Nội (Cục Thống kê), công tác giải phóng mặt bằng đang được đẩy nhanh tại nhiều dự án hạ tầng chiến lược như: Vành đai 1, Vành đai 2,5, Vành đai 3,5, Quốc lộ 6, Quốc lộ 21B, đường Tây Thăng Long, các dự án cầu vượt sông Hồng và đặc biệt là Dự án Vành đai 4 - Vùng Thủ đô.
Bên cạnh đó, nhiều dự án đô thị quy mô lớn như Khu đô thị thể thao quốc tế Hà Nội, Khu đô thị đa mục tiêu hay các trục phát triển mới của thành phố cũng đang bước vào giai đoạn triển khai mạnh mẽ. Điều đó đồng nghĩa với việc ngày càng nhiều hộ dân phải chuyển giao đất ở, đất nông nghiệp để phục vụ các mục tiêu phát triển chung.
Vào cuộc từ sớm
Nếu sinh kế sau thu hồi đất là bài toán lớn thì “lời giải” phải được chuẩn bị sớm từ cơ sở. Bởi phát triển đô thị không chỉ là mở rộng hạ tầng, mà còn là quá trình chuyển đổi sinh kế cho người dân trên chính vùng đất đó.
Theo ông Bùi Văn Sáng, Bí thư Đảng ủy xã Tam Hưng, quá trình chuyển đổi này đang đặt ra không ít thách thức. Một bộ phận lao động địa phương vẫn còn hạn chế về kỹ năng nghề, khả năng thích ứng thị trường lao động, nhất là trong bối cảnh chuyển đổi số, phát triển kinh tế xanh và ứng dụng công nghệ ngày càng mạnh mẽ. Vì vậy, ông Sáng cho rằng, công tác đào tạo nghề, trang bị kỹ năng và định hướng việc làm cần được triển khai ngay từ cơ sở, song hành quá trình triển khai các dự án.
Thực tế cho thấy, việc đào tạo nghề không thể chỉ là trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước hay các cơ sở giáo dục nghề nghiệp. Cộng đồng doanh nghiệp và các nhà đầu tư cũng cần tham gia sâu hơn vào quá trình định hướng, dự báo nhu cầu nhân lực và “đặt hàng” đào tạo để bảo đảm người học ra trường có việc làm phù hợp.
Ông Phạm Xuân Khánh, Hiệu trưởng Trường cao đẳng Công nghệ cao Hà Nội nhìn nhận, việc lựa chọn ngành nghề đào tạo cần căn cứ nhu cầu thực tế của thị trường lao động. Chẳng hạn, đối với lao động từ 30 tuổi trở lên, nhất là những người chuyển đổi từ sản xuất nông nghiệp thì các khóa đào tạo nghề ngắn hạn là giải pháp phù hợp để nhanh chóng tham gia thị trường lao động.
Trong khi đó, lao động trẻ hơn có thể theo học các ngành nghề dài hạn như công nghệ ô-tô, điện tử, công nghệ thông tin..., các lĩnh vực có nhu cầu tuyển dụng lớn, thu nhập ổn định và cơ hội phát triển lâu dài.
Ở góc độ doanh nghiệp, bà Nguyễn Thị Kim Huế, Giám đốc Công ty CP Đầu tư Q&T cho rằng, nhóm lao động trung niên sau thu hồi đất là nguồn nhân lực có nhiều tiềm năng nếu được định hướng phù hợp. Theo bà Huế, bên cạnh các công việc truyền thống, người lao động hoàn toàn có thể tham gia các ngành dịch vụ đang có nhu cầu lớn, chẳng hạn chăm sóc người cao tuổi.
Thực tiễn cho thấy, tiền bồi thường chỉ là giải pháp trước mắt, còn việc làm và thu nhập ổn định mới là yếu tố quyết định để người dân yên tâm đồng hành với các dự án. Vì vậy, bài toán sinh kế cần được giải từ sớm với sự vào cuộc đồng bộ của chính quyền, doanh nghiệp, cơ sở đào tạo và chính người lao động.
Theo bà Nguyễn Thị Quyên, Phó Cục trưởng Việc làm (Bộ Nội vụ), tâm lý lo lắng của người dân sau thu hồi đất là điều dễ hiểu khi họ phải đối mặt với những thay đổi lớn về nghề nghiệp và thu nhập. Tuy nhiên, bên cạnh các chính sách hỗ trợ, yếu tố quyết định vẫn là kỹ năng nghề và khả năng thích ứng của người lao động khi tham gia thị trường việc làm mới.
