Đưa di sản phố cổ thành động lực phát triển (Tiếp theo và hết) (*)

Bài 5: Kỳ vọng về một trung tâm công nghiệp văn hóa

Phố cổ Hà Nội được ví là nơi "không thể không đến" với khách du lịch. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều tài nguyên chưa được khai thác hết. Cùng với công tác bảo tồn, quận Hoàn Kiếm đang triển khai những biện pháp để từng bước trở thành "quận công nghiệp văn hóa" của Thủ đô.
Biểu diễn nghệ thuật truyền thống tại phố đi bộ trong khu phố cổ Hà Nội thu hút sự quan tâm của đông đảo công chúng.
Biểu diễn nghệ thuật truyền thống tại phố đi bộ trong khu phố cổ Hà Nội thu hút sự quan tâm của đông đảo công chúng.

Phố cổ đã và đang được triển khai các giá trị văn hóa để phát triển kinh tế và là khu vực kinh tế năng động của Thủ đô. Tuy nhiên vẫn cần có cách tiếp cận mới để khai thác hiệu quả hơn những giá trị này.

Đổi mới mạnh mẽ khai thác tài nguyên văn hóa

Khu phố cổ là nơi diễn ra các hoạt động du lịch, dịch vụ sôi động. Bên cạnh các điểm tham quan hấp dẫn, khách du lịch còn có thể thưởng thức nhiều loại hình nghệ thuật diễn xướng dân gian như: hát ca trù, hát xẩm, biểu diễn cải lương… Địa bàn phố cổ cũng là "thiên đường" của ẩm thực đường phố, là nơi có các phố nghề truyền thống, phố chuyên doanh các mặt hàng thủ công mỹ nghệ. Năm 2019, có 2,35 triệu lượt khách du lịch lưu trú trên địa bàn quận Hoàn Kiếm, chủ yếu là khách quốc tế.

Trước yêu cầu mới của thực tiễn, để triển khai Chương trình 06/CTr-TU của Thành ủy về "Phát triển văn hóa, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, xây dựng người Hà Nội thanh lịch văn minh, giai đoạn 2021-2025" gắn với thực hiện Nghị quyết 09-NQ/TU của Thành ủy về phát triển công nghiệp văn hóa trên địa bàn Thủ đô giai đoạn 2021-2025, định hướng đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, Quận ủy Hoàn Kiếm đang triển khai xây dựng Kế hoạch thực hiện phát triển công nghiệp văn hóa trên địa bàn quận giai đoạn 2021-2025, định hướng đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Theo dự thảo Kế hoạch, việc khai thác, phát huy giá trị di sản phố cổ trong công nghiệp văn hóa nằm trong sự liên kết chặt chẽ với các không gian khác của quận Hoàn Kiếm. Các ngành công nghiệp văn hóa được tập trung phát triển gồm: Du lịch văn hóa, nghệ thuật biểu diễn, nghề thủ công, quảng cáo, ẩm thực. Đối với du lịch, quận sẽ đẩy mạnh phát triển kinh tế đêm, các tua tham quan buổi tối; nâng cao chất lượng Đề án "Xây dựng một số nét văn hóa ứng xử của người dân Khu phố cổ", Đề án "Tổ chức lễ hội truyền thống trong khu phố cổ và khu vực chung quanh hồ Hoàn Kiếm". Tiếp tục tổ chức biểu diễn và bảo tồn âm nhạc truyền thống như: Ca trù, hát xẩm; tăng cường tổ chức các sự kiện, giao lưu các loại hình nghệ thuật dân gian… Đối với nghề thủ công, quận xây dựng đề án phát huy giá trị nghề truyền thống của "Phố nghề" gắn với phát triển du lịch, xây dựng mô hình gắn kết "Phố nghề" trên địa bàn quận với các làng nghề nguyên gốc tại các địa phương. Các giá trị ẩm thực đặc trưng của phố cổ được nghiên cứu, nâng tầm, nâng cao chất lượng tuyến phố "Văn hóa ẩm thực Việt Nam" tại phố Tống Duy Tân; xây dựng bản đồ chỉ dẫn địa lý về ẩm thực, món ngon, truyền thống phố cổ... Đối với kinh tế đêm, trên địa bàn sẽ hoàn thiện, phát triển sáu không gian mang tính động lực, gồm: Các không gian đi bộ trong Khu phố cổ, khu vực hồ Hoàn Kiếm và phụ cận, tuyến Phùng Hưng - Gầm Cầu, tuyến phố "Văn hóa ẩm thực Việt Nam" Tống Duy Tân-ngõ Hàng Bông, tuyến phố Tràng Tiền-Quảng trường Cách mạng tháng 8, Tuyến phố chuyên doanh, phố nghề truyền thống.

Về chủ trương phát triển Hoàn Kiếm thành quận công nghiệp văn hóa, Phó Giáo sư Bùi Hoài Sơn, Ủy viên thường trực Ủy ban Văn hóa, Giáo dục của Quốc hội cho biết: "Việc định vị các ngành công nghiệp văn hóa như là hướng đi chính cho sự phát triển là một sáng kiến quan trọng, dựa trên những thế mạnh về giá trị văn hóa, cảnh quan và rất nhiều các dịch vụ phong phú khác của quận Hoàn Kiếm. Với hướng đi này, Hoàn Kiếm sẽ biến mình thành trung tâm của nghệ thuật, sáng tạo, di sản và các sự kiện tôn vinh những giá trị ấy. Điều này không chỉ cụ thể hóa Nghị quyết 09-NQ/TU của Thành ủy về công nghiệp văn hóa, mà còn phù hợp việc xây dựng Hà Nội trở thành Thành phố sáng tạo".

Tầm nhìn xa hơn cho phố cổ

Phố cổ được kỳ vọng là động lực đưa quận Hoàn Kiếm trở thành quận công nghiệp văn hóa của Thủ đô. Song, cơ sở để hình thành quận công nghiệp văn hóa chính là công tác bảo tồn. Phó Giám đốc Sở Du lịch Hà Nội Trần Trung Hiếu cho rằng, cần đặc biệt quan tâm vun đắp các giá trị di sản phố cổ. Bởi đây là tài nguyên quý giá bảo đảm tính bền vững trong phát triển du lịch, là chất liệu khai thác để xây dựng nội dung cho các sản phẩm, dịch vụ du lịch trên địa bàn. Phó Giáo sư Đặng Văn Bài, Ủy viên Hội đồng Di sản văn hóa quốc gia cho biết: "Với tư cách là một bộ phận cấu thành của Thăng Long - Hà Nội suốt hàng nghìn năm hình thành và phát triển, khu phố cổ Hà Nội hoàn toàn xứng đáng được nâng cấp xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt... Khu Phố cổ nếu được nghiên cứu sâu, làm rõ các giá trị khoa học với tư cách là "phần thị" của Hoàng thành Thăng Long (khu vực thị dân gắn liền với hàng nghìn năm lịch sử với Hoàng thành Thăng Long), chúng ta hoàn toàn có khả năng bổ sung hồ sơ trình UNESCO vinh danh Di sản thế giới Hoàng thành Thăng Long gắn với Phố cổ Hà Nội". Việc vinh danh phố cổ sẽ tạo điều kiện để thực hiện công tác bảo tồn tốt hơn. Thành phố nên có Hội đồng tư vấn khoa học để tư vấn những vấn đề chuyên môn liên quan tới các hoạt động quản lý di sản văn hóa và tu bổ, tôn tạo, phát huy giá trị di tích gắn với phát triển du lịch.

Phố cổ Hà Nội là nơi lưu giữ những nét văn hóa truyền thống đặc sắc nhất, tiêu biểu nhất cho Thủ đô Hà Nội nghìn năm văn hiến; đồng thời, cũng là động lực quan trọng để thành phố phát triển du lịch văn hóa nói riêng, công nghiệp văn hóa nói chung. Bởi vậy, Phó Giáo sư Bùi Hoài Sơn cho rằng, phát triển khu vực này thế nào để tương xứng với vị trí, tiềm năng là trăn trở chung của cả Hà Nội. Sáng kiến của quận Hoàn Kiếm về phát triển công nghiệp văn hóa sẽ là bài học cho các quận, huyện khác của Thủ đô trong việc phát triển công nghiệp văn hóa cụ thể và thực chất hơn, để Hà Nội thật sự xứng đáng với danh hiệu Thủ đô nghìn năm văn hiến, nơi hội tụ và tỏa sáng, tiêu biểu cho giá trị văn hóa và con người Việt Nam.

---------------------------------

(*) Xem Trang Hà Nội, Báo Nhân Dân từ số ra các ngày 19, 22, 26 và 29/7/2022.

Có thể bạn quan tâm

Dự án nhà tái định cư N01, phường Cầu Giấy.

Sớm đưa các chung cư bị bỏ hoang vào hoạt động

Nhiều năm qua, tình trạng các khu nhà ở tái định cư, nhà ở sinh viên trên địa bàn Thành phố Hà Nội bỏ hoang, lãng phí, trong khi thiếu nhà ở xã hội, nhà ở thương mại vừa túi tiền dành cho người dân, gây bức xúc dư luận.

Hoạt động sản xuất tại Công ty cổ phần Bóng đèn, Phích nước Rạng Đông.

An toàn lao động phải được đặt lên hàng đầu

Hà Nội hiện có số lượng doanh nghiệp lớn với hàng triệu lao động đang làm việc trong các lĩnh vực, trong đó không ít ngành nghề tiềm ẩn nguy cơ cao về mất an toàn lao động như thi công xây dựng, cơ khí, điện lực, hóa chất, vận hành máy móc…

Mô hình “Đôi bạn cùng tiến” được triển khai hiệu quả tại Trường tiểu học Lê Quý Đôn, phường Phúc Lợi.

Tháo gỡ vướng mắc trong quản lý dạy thêm, học thêm

Thông tư số 19/2026/TT-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo về sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 29/2024/TT-BGDĐT quy định về dạy thêm, học thêm sẽ góp phần tháo gỡ những vướng mắc trong quản lý dạy thêm, học thêm, tạo thuận lợi cho nhà trường, giáo viên và đáp ứng tốt hơn nhu cầu học tập chính đáng của học sinh.

Người dân đến làm thủ tục hành chính tại Trung tâm Phục vụ hành chính công thành phố, Chi nhánh số 06.

Tạo chuyển biến bền vững từ kỷ luật, kỷ cương

Ngày 23/3/2026, Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội ban hành Chỉ thị số 09-CT/TU về nâng cao hiệu lực, hiệu quả thực thi công vụ; siết chặt kỷ luật, kỷ cương và trách nhiệm của cán bộ, nhất là người đứng đầu trong giai đoạn phát triển mới của Thủ đô.

Hầm đi bộ Ngã Tư Sở, Hà Nội.

Tầng phát triển chiến lược của Thủ đô

Trong bối cảnh quỹ đất đô thị ngày càng khan hiếm, khai thác không gian ngầm như một “tầng phát triển” là lựa chọn của nhiều đô thị trên thế giới. Ngoài việc bố trí hạ tầng kỹ thuật, tầng phát triển này còn tạo ra mạng lưới giao thông, thương mại và dịch vụ công cộng, giải tỏa những “ách tắc” trên mặt đất.

Nhân dân phường Hoàn Kiếm tham gia vệ sinh môi trường, bảo vệ cảnh quan đô thị, góp phần xây dựng nếp sống văn minh trên địa bàn.

Phát huy vai trò của nhân dân trong xây dựng đời sống văn hóa

Từ đầu năm đến nay, hội nghị lấy ý kiến nhân dân trong xây dựng đời sống văn hóa được tổ chức ở khắp các phường, xã trên địa bàn thành phố Hà Nội. Nhiều vấn đề đã được nêu ra và người dân thảo luận, đóng góp ý kiến một cách sôi nổi, thiết thực.

[Infographic] Hà Nội tiếp tục đưa thêm 52 xe buýt điện vào khai thác

[Infographic] Hà Nội tiếp tục đưa thêm 52 xe buýt điện vào khai thác

Từ ngày 30/4, thành phố Hà Nội tiếp tục đưa thêm 52 xe buýt điện vào hoạt động trên 4 tuyến, nâng tổng số phương tiện xanh lên 797 xe. Kết quả này không chỉ vượt kế hoạch đề ra mà còn khẳng định quyết tâm xây dựng hệ thống giao thông công cộng xanh, hiện đại, bền vững.

Công an phường Dương Nội hỗ trợ cấp Căn cước và xác thực định danh điện tử cho học sinh tuyển sinh đầu cấp. (Ảnh: LÊ THỦY)

Đưa dịch vụ công đến với người dân

Hà Nội đang từng ngày khoác lên mình diện mạo của một đô thị thông minh, hiện đại. Giữa nhịp sống hối hả ấy, những cán bộ, chiến sĩ công an cơ sở miệt mài hướng dẫn người dân tiếp cận nền tảng số.

Các nhà thầu xuyên đêm thi công các công trình chống ngập tại Hà Nội.

Tăng tốc hoàn thành các dự án chống ngập

Chỉ còn vài ngày nữa là đến 30/4, thời hạn phải hoàn thành các hạng mục chính của các công trình, dự án chống ngập khẩn cấp trên địa bàn thành phố Hà Nội. Những ngày này, các đơn vị đang chạy đua với thời gian, thi công xuyên đêm để hoàn thành công trình đúng tiến độ, kịp thời đưa vào vận hành ngay trong mùa mưa năm 2026.

Công trường dự án Khu đô thị thể thao Olympic ở xã Phúc Thượng, Hà Nội (Ảnh VIẾT THÀNH)

Phân cấp mạnh song hành cơ chế kiểm soát và trách nhiệm giải trình

Với đa số phiếu tán thành, tại Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI đã thông qua Luật Thủ đô (sửa đổi). Đây là bước đột phá quan trọng, thể chế hóa tinh thần Nghị quyết 02-NQ/TW của Bộ Chính trị với quan điểm xuyên suốt: “Hà Nội quyết, Hà Nội làm, Hà Nội chịu trách nhiệm”.

Công ty cổ phần Prosi Thăng Long quảng bá, giới thiệu các mặt hàng nông sản ra thị trường nước ngoài.

Mục tiêu xuất khẩu gặp nhiều thách thức

Ba tháng đầu năm, kim ngạch xuất khẩu của Thành phố Hà Nội đã giảm 8,6% so với cùng kỳ năm 2025. Trong bối cảnh tình hình địa chính trị thế giới diễn biến phức tạp, mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu 12% năm 2026 đang gặp nhiều thách thức.

Dự án Khu nhà ở Minh Đức chậm triển khai nhiều năm.

Quyết liệt xử lý các dự án sử dụng đất chậm triển khai

Với quyết tâm khai thác hiệu quả quỹ đất, thúc đẩy công tác đầu tư xây dựng và phát triển kinh tế-xã hội, thời gian qua, thành phố Hà Nội đã quyết liệt xử lý các dự án sử dụng đất chậm triển khai. Tuy nhiên, hiện nay vẫn còn không ít dự án bỏ hoang, lãng phí đất đai, gây bức xúc trong dư luận.

Các nghệ nhân, chuyên gia văn hóa trao đổi về bảo tồn, phát huy giá trị nghề sơn cổ truyền trong không gian đình Hà Vĩ.

Hồi sinh di tích trong phố cổ

Nhiều di tích trong phố cổ từng là nơi bị các hộ dân chiếm dụng làm chỗ ở nhiều năm, khiến công tác bảo tồn, phát huy giá trị di tích gặp nhiều trở ngại. Phường Hoàn Kiếm (Hà Nội) đang từng bước di dời dân cư, trả lại hiện trạng di tích và phát huy giá trị những di tích đó.

Người dân thôn Trạch Lôi, xã Phúc Thọ tự nguyện phá dỡ tường nhà để mở rộng đường nội thôn.

Dân vận khéo trong phong trào hiến đất mở đường

Phong trào hiến đất mở đường đang được triển khai hiệu quả ở nhiều địa phương của Hà Nội. Phần lớn các công trình đều nhận được sự đồng thuận cao của người dân nhờ công tác dân vận gần gũi, thiết thực.

Đường Nguyễn Lam sau khi được hoàn thiện đã khang trang, hiện đại hơn

Chủ động giải quyết các điểm nghẽn

Không chỉ từng bước giải quyết hiệu quả 5 điểm nghẽn trên địa bàn, phường Phúc Lợi còn đặt ra yêu cầu cao hơn khi thêm 2 điểm nghẽn về chất lượng cán bộ và công tác giải phóng mặt bằng (GPMB) để tập trung giải quyết. Đây là nhiệm vụ, cũng là giải pháp để cụ thể hóa Nghị quyết Đại hội Đảng bộ phường nhiệm kỳ 2025-2030 đã đề ra.

Lực lượng chức năng phường Thanh Liệt phá dỡ công trình vi phạm trên đất nông nghiệp.

Quyết liệt xử lý công trình vi phạm

Với quyết tâm siết chặt quản lý đất đai, trật tự xây dựng, nhiều xã, phường trên địa bàn thành phố Hà Nội đang triển khai các biện pháp mạnh để xử lý các công trình vi phạm, bước đầu mang lại hiệu quả tích cực.

Hoạt động kinh doanh thủy sản tại chợ cá Yên Sở.

Sớm ổn định hoạt động cho tiểu thương chợ cá Yên Sở

Được coi là chợ đầu mối thủy sản lớn nhất ở Hà Nội, nhưng nhiều năm nay, chợ cá Yên Sở (còn gọi là chợ cá làng Sở Thượng), phường Hoàng Mai chỉ là chợ tạm và đã xuống cấp nghiêm trọng. Dự kiến, đến ngày 30/4, phường sẽ giải tỏa chợ và triển khai phương án sắp xếp để các tiểu thương sớm ổn định hoạt động kinh doanh.

Khu du lịch Ao Vua, Ba Vì tổ chức nhiều hoạt động gắn với thiên nhiên để đón khách trong dịp nghỉ lễ.

Sẵn sàng đón khách du lịch dịp nghỉ lễ

Hai kỳ nghỉ Giỗ Tổ Hùng Vương, Ngày Giải phóng miền nam, thống nhất đất nước và Ngày Quốc tế Lao động là dịp Hà Nội sẽ đón lượng khách du lịch. Thành phố đã chuẩn bị nhiều hoạt động văn hóa, nghệ thuật phong phú; các doanh nghiệp, điểm đến sớm “chốt lịch” nhiều hoạt động đón khách.