Đi đôi với tập trung chỉ đạo, điều hành, sớm hoàn thành đưa vào khai thác các tuyến giao thông, các tỉnh Thanh Hóa, Nghệ An và Hà Tĩnh đang dồn lực đẩy nhanh tiến độ thi công các tuyến giao thông liên kết vùng, nhất là tuyến đường bộ ven biển, các dự án khai thác lợi thế cảng nước sâu, phát triển vận tải logistics, nâng cấp cảng hàng không nhằm phát huy hiệu quả vận tải đa phương thức.
Phát huy vai trò dẫn dắt của hạ tầng giao thông
Cảng hàng không quốc tế Vinh (Nghệ An) được xác định là cửa ngõ hàng không của tỉnh và khu vực Bắc Trung Bộ. Việc hoàn thành các dự án nâng cấp sân đỗ, nhà ga hành khách và đường cất-hạ cánh với tổng vốn gần 1.000 tỷ đồng đã nâng cao năng lực khai thác, đáp ứng nhu cầu tăng trưởng trong tương lai. Theo quy hoạch được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, đến năm 2030, Cảng hàng không quốc tế Vinh đạt công suất 8 triệu hành khách/năm, tầm nhìn đến năm 2050 khoảng 14 triệu hành khách/năm. Hệ thống cảng biển cũng từng bước được đầu tư, mở rộng. Các cảng chuyên dùng như VISSAI, DKC đã đi vào hoạt động hiệu quả; tỉnh đang tích cực phối hợp triển khai các thủ tục đầu tư cảng nước sâu Cửa Lò, cảng Đông Hồi và cảng LNG.
Theo lãnh đạo tỉnh Nghệ An, những năm qua, hệ thống hạ tầng giao thông tỉnh Nghệ An đã có bước phát triển khá toàn diện, từng bước đồng bộ hơn. Nhờ đó, Khu kinh tế Đông Nam và các khu công nghiệp ven biển ngày càng thu hút sự quan tâm của các nhà đầu tư lớn. Du lịch, dịch vụ, thương mại sôi động hơn; các vùng khó khăn, miền núi, biên giới có thêm điều kiện tiếp cận thị trường, xóa đói, giảm nghèo, nâng cao đời sống nhân dân.
Tuy vậy, nhìn một cách tổng thể, hạ tầng giao thông Nghệ An vẫn còn những “điểm nghẽn” lớn, chưa tương xứng với tiềm năng, lợi thế của tỉnh cũng như vai trò trung tâm của vùng Bắc Trung Bộ. Trước hết, Nghệ An chưa có cảng biển nước sâu đủ năng lực tiếp nhận tàu trọng tải lớn. Sự kết nối giữa các loại hình giao thông còn thiếu đồng bộ.
Thời gian qua, nhiều tuyến kết nối giữa Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh và các tỉnh Bắc Lào, hành lang kinh tế Đông-Tây đã được mở ra, song sự phối hợp trong quy hoạch, đầu tư và khai thác hạ tầng chưa chặt chẽ; chưa hình thành rõ các chuỗi giá trị liên vùng cũng như các trung tâm trung chuyển, phân phối hàng hóa quy mô lớn, đủ sức dẫn dắt phát triển.
Giám đốc Công ty cổ phần Cảng quốc tế Lào-Việt Nguyễn Anh Tuấn chia sẻ, Vũng Áng là cảng biển nước sâu ở gần nhất các cửa khẩu của nước bạn Lào, khu vực đông bắc Thái Lan. Hiện nay, ngoài Quốc lộ 8A đã được đầu tư, nâng cấp khá hoàn chỉnh, các tuyến đường giao thông kết nối giữa Vũng Áng với hành lang kinh tế Đông-Tây vẫn chưa đáp ứng được nhu cầu vận chuyển hàng hóa, giao thương ngày càng cao giữa các tỉnh Bắc Trung Bộ và nước bạn Lào, các tỉnh Đông Bắc Thái Lan. Vì vậy, thời gian tới, cùng với thúc đẩy các dự án kết nối giao thông giữa hai nước, cần ưu tiên nguồn lực sớm triển khai dự án mở rộng tuyến đường từ cảng kết nối với Quốc lộ 1, đường bộ cao tốc; nghiên cứu đầu tư đường sắt từ cảng kết nối với tuyến đường sắt cao tốc quốc gia, ưu tiên nguồn vốn đầu tư xây dựng đê, kè chắn sóng và nạo vét luồng cho cụm cảng Vũng Áng...
Áp lực nguồn vốn và giải phóng mặt bằng
Hai “điểm nghẽn” lớn nhất hiện nay vẫn là áp lực về nguồn vốn đầu tư và công tác giải phóng mặt bằng. Việc tháo gỡ hiệu quả các nút thắt này có ý nghĩa quyết định hiện thực hóa mục tiêu đưa các tỉnh Bắc Trung Bộ từ “vùng đi qua” trở thành “vùng đến và ở lại”.
Về vốn, các tỉnh tiếp tục đổi mới tư duy huy động nguồn lực theo hướng đa dạng hóa. Bên cạnh vốn ngân sách Trung ương cho các dự án có tính liên vùng, quốc gia như đường bộ cao tốc Bắc-Nam phía Đông, đường sắt tốc độ cao, tuyến đường cao tốc Vinh-Thanh Thủy, các tỉnh cần chủ động chuẩn bị tốt các điều kiện để thu hút đầu tư theo hình thức đối tác công-tư (PPP).
Thực tiễn ở Nghệ An, Hà Tĩnh cho thấy, khi địa phương và doanh nghiệp chủ động cùng góp vốn đầu tư với Trung ương hay bố trí vốn cho giải phóng mặt bằng và hạ tầng kết nối, sức hút đối với nhà đầu tư được nâng lên rõ rệt.
Cùng với đó, các tỉnh cần gắn đầu tư hạ tầng giao thông với khai thác hiệu quả quỹ đất dọc các tuyến trọng điểm như đường ven biển, tuyến kết nối Khu kinh tế Đông Nam, khu đô thị-công nghiệp... Các khu đô thị, dịch vụ, logistics, công nghiệp phụ trợ hình thành dọc theo trục giao thông lớn không chỉ tạo nguồn thu bền vững mà còn giúp tái đầu tư cho phát triển hạ tầng, giảm áp lực cho ngân sách nhà nước.
Đối với giải phóng mặt bằng, kinh nghiệm từ các dự án lớn cho thấy, nơi nào cấp ủy, chính quyền vào cuộc sớm, quyết liệt, công khai, minh bạch thì tiến độ được bảo đảm. Vì vậy, cần tiếp tục đẩy mạnh phân cấp, gắn trách nhiệm người đứng đầu với tiến độ giải phóng mặt bằng; đồng thời chú trọng xây dựng các khu tái định cư đồng bộ, bảo đảm sinh kế lâu dài cho người dân bị ảnh hưởng.
Bên cạnh đó, việc đầu tư hoàn thiện các tuyến trục kết nối miền Tây các tỉnh Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh theo trục Đông-Tây, như các tuyến Quốc lộ: 217, 7, 48, 8, gắn với các cửa khẩu quốc tế: Na Mèo (Thanh Hóa), Nậm Cắn, Thanh Thủy (Nghệ An), Cầu Treo (Hà Tĩnh), cùng định hướng kết nối đường sắt, đường bộ với các cảng biển nước sâu như Nghi Sơn Cửa Lò, Vũng Áng-Sơn Dương sẽ mở ra không gian mới, thúc đẩy giao thương với Lào và khu vực Đông Bắc Thái Lan.
