Chủ động ứng phó
Tại thôn Phan Hiền, xã Vĩnh Thủy, anh Trần Văn Dụng đang nuôi gần 3 ha tôm thẻ chân trắng theo hướng công nghệ cao. Ngay từ đầu vụ, anh đã tính toán thời điểm thả giống để tôm đạt kích cỡ thu hoạch trước thời điểm thời tiết diễn biến bất lợi, và chuẩn bị đầu ra để không bị động khi cần thu hoạch nhanh. Hệ thống quạt nước, sục khí, máy phát điện dự phòng được kiểm tra, bảo dưỡng; bờ ao, ống xả tràn và lưới bao được gia cố nhằm hạn chế nguy cơ thất thoát tôm khi mưa lớn. Vừa qua, gia đình anh Dụng đã xuất bán một ao tôm với sản lượng hơn 7 tấn, kích cỡ dưới 30 con/kg, lợi nhuận khoảng 1 tỷ đồng. Ở các ao còn lại, tôm cũng đã đạt kích cỡ thu hoạch, hiện anh chờ giá thu mua nhích lên để xuất bán nốt.
Anh Nguyễn Hải Khôi, ở thôn Huỳnh Hạ, xã Vĩnh Thủy có 0,5 ha nuôi tôm. Sau khi tôm đạt kích cỡ thương phẩm, gia đình anh đã xuất bán trước mùa mưa lũ. Phần diện tích còn lại được thả giống với mật độ thưa để giảm rủi ro. Trải qua đợt mưa lũ lịch sử năm 2020, anh Khôi đặc biệt chú trọng thời vụ. Những năm gần đây, việc thả nuôi được căn cứ lịch thời vụ của ngành chuyên môn để chủ động đưa tôm về kích cỡ thu hoạch trước mùa mưa bão. Tuy nhiên, theo anh, lựa chọn thời vụ phù hợp vẫn chưa đủ, bởi thời tiết ngày càng khó lường.
Ngay từ đầu mùa mưa bão, anh kiểm tra, gia cố bờ ao, khơi thông hệ thống thoát nước, rào lưới chung quanh khu vực nuôi. Với những ao chưa thể thu hoạch, lượng thức ăn cũng được điều chỉnh theo sức ăn của tôm và diễn biến thời tiết, hạn chế thức ăn dư thừa làm ô nhiễm môi trường nước.
Xã Vĩnh Thủy hiện có 181 ha nuôi cá nước ngọt và 193 ha nuôi tôm. Địa phương có 10 ha nuôi tôm thâm canh 2-3 giai đoạn, năng suất từ 8 đến 10 tấn/ha. Theo chính quyền địa phương, ngay từ đầu năm, các vùng nuôi được hướng dẫn xây dựng lịch thời vụ phù hợp, hạn chế sản xuất vào thời điểm thường xảy ra mưa bão. Đối với các hộ nuôi trái vụ, địa phương hướng dẫn gia cố bờ ao, đắp bờ cao hơn đỉnh lũ lịch sử, khơi thông mương tiêu thoát nước và lắp đặt lưới chắn.
Không chỉ với diện tích nuôi trong ao, người nuôi thủy sản trên sông cũng phải tìm cách thích ứng với mùa lũ. Tại thôn Hải Tân, xã Nam Hải Lăng, các hộ nuôi cá lồng trên các sông Ô Lâu, Ô Giang đã cải tiến lồng nuôi theo hình mũi thuyền. Những chiếc lồng nuôi cá chình, cá leo được làm bằng nhôm, chung quanh và dưới đáy khoan lỗ để nước lưu thông; phần đầu lồng thiết kế nhọn giúp rẽ dòng, giảm lực tác động khi nước lũ đổ về. Anh Phạm Văn Thiện, một hộ nuôi cá tại thôn Hải Tân cho biết, thiết kế mũi thuyền kết hợp hệ thống phao giúp lồng nổi theo mực nước; khi nước lên, người nuôi kéo lồng vào gần bờ để bảo vệ.
Theo Giám đốc Trung tâm dịch vụ tổng hợp xã Nam Hải Lăng Nguyễn Khánh Tặng, toàn xã hiện có hơn 70 lồng nuôi cá, chủ yếu là cá chình và cá leo. Cá chình có thời gian nuôi từ 1,5-2 năm nên khó tránh khỏi mùa mưa lũ. Việc cải tiến lồng nuôi kết hợp với lựa chọn vị trí đặt lồng, kiểm tra phao, dây neo để giảm rủi ro.
Tăng khả năng chống chịu
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, đến tháng 8, diện tích nuôi trồng thủy sản toàn tỉnh đạt hơn 9.470 ha, sản lượng gần 15.550 tấn, bằng khoảng 68,2% kế hoạch năm. Để hoàn thành mục tiêu 22.800 tấn, những tháng cuối năm phải thực hiện khoảng 7.255 tấn. Đây cũng là thời điểm sản xuất đứng trước nguy cơ chịu tác động lớn của mưa bão.
Với diện tích nuôi phân bố ở nhiều vùng khác nhau, nguy cơ thiệt hại do mưa bão, lũ lụt luôn hiện hữu, nhất là đối với những diện tích nuôi chưa đến kỳ thu hoạch. Vì vậy, cùng với sự chủ động của người dân, ngành thủy sản và chính quyền các địa phương đang tăng cường hướng dẫn, triển khai các giải pháp phòng ngừa ngay từ sớm, từ xa.
Trung tâm Khuyến nông khuyến cáo người dân cần chủ động thu hoạch những ao nuôi tôm, cá đã đạt kích cỡ thương phẩm, trước mùa mưa bão. Những ao chưa thể thu hoạch phải được gia cố bờ, giăng lưới, kiểm tra cống cấp, thoát nước và các vị trí có nguy cơ sạt lở, rò rỉ; khơi thông kênh mương, bổ sung lưới chắn.
Người nuôi cần theo dõi độ pH, độ mặn, ô-xi hòa tan để kịp thời điều chỉnh; lượng thức ăn phải căn cứ sức ăn thực tế của thủy sản, hạn chế hoặc tạm ngừng khi vật nuôi giảm, ngừng bắt mồi. Việc sử dụng vôi, chế phẩm sinh học và sản phẩm xử lý môi trường phải căn cứ chất lượng nước và tình trạng vật nuôi, tránh sử dụng tùy tiện.
Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hữu Vinh cho biết, các địa phương cần ưu tiên thu hoạch “cuốn chiếu”, giảm dần lượng thủy sản trong ao, hồ, lồng bè, hạn chế kéo dài thời gian nuôi khi nguy cơ thiệt hại lớn hơn lợi ích kinh tế. Với những vùng có nguy cơ ngập sâu, vỡ bờ hoặc dòng chảy lớn, có thể cân nhắc thu hoạch sớm ngay cả khi thủy sản chưa đạt kích cỡ tối ưu.
Trường hợp chưa thể thu hoạch, người nuôi phải gia cố công trình, chuẩn bị vật tư, thiết bị, nhiên liệu và phương tiện cần thiết. Lồng bè ở khu vực có nguy cơ chịu ảnh hưởng trực tiếp cần được di chuyển đến nơi an toàn theo hướng dẫn của cơ quan chức năng trước khi thời tiết xấu. “Trong thời gian mưa bão, an toàn cho người nuôi phải được đặt lên hàng đầu; không tổ chức kiểm tra, gia cố, di chuyển lồng bè khi điều kiện không bảo đảm”, ông Vinh lưu ý.
Sau mưa bão, người nuôi cần kiểm tra công trình, sức khỏe thủy sản và chất lượng nước; thu gom thủy sản chết, chất thải để hạn chế ô nhiễm, dịch bệnh...
