Đôi giày truyền thống của người Xạ Phang nổi bật với hoa văn thêu tay tỉ mỉ. (Ảnh: VŨ LINH)
Đôi giày truyền thống của người Xạ Phang nổi bật với hoa văn thêu tay tỉ mỉ. (Ảnh: VŨ LINH)

[Ảnh] Giữ nghề làm giày thêu “liển hài” ở bản vùng cao Điện Biên

Ở bản Huổi Lèng, xã Mường Tùng, tỉnh Điện Biên, người Xạ Phang vẫn bền bỉ gìn giữ nghề làm giày thêu truyền thống. Trong tiếng Xạ Phang, đôi giày thêu được gọi là “liển hài”, gắn bó mật thiết với đời sống của người dân và phản ánh nét đẹp văn hóa truyền thống cũng như quan niệm thẩm mỹ của cộng đồng.

Để hoàn thiện một đôi giày thêu truyền thống, phụ nữ Xạ Phang thường mất từ 10 đến 12 ngày. Tất cả công đoạn từ tìm nguyên liệu trong rừng, tạo đế, thêu hoa văn cho đến ráp thân giày đều được làm hoàn toàn bằng tay. Những họa tiết nhiều màu sắc được tạo nên từ đôi bàn tay khéo léo, đức tính kiên nhẫn và kinh nghiệm tích lũy qua thời gian.

ndo_br_dvl-2397.jpg
Phụ nữ Xạ Phang bền bỉ giữ nghề thêu giày truyền thống. (Ảnh: VŨ LINH)

Giày nam và nữ có nét đặc trưng. Giày nữ có phần mũi kín, ôm trọn bàn chân với hoa văn thêu dày và rực rỡ; trong khi đó giày nam có phần mũi hở nhẹ, để lộ một phần ngón chân, họa tiết tập trung 2 bên thân giày, tạo cảm giác khỏe khoắn.

ndo_br_dvl-1584.jpg
Đôi giày nam có nét quai mạnh mẽ, họa tiết tập trung hai bên hông giày. (Ảnh: VŨ LINH)

Nguyên liệu làm đế giày được lấy từ những gốc tre già. Người phụ nữ Xạ Phang vào rừng chọn những mảnh mo tre to, dày và có bề ngang rộng. Sau khi được phơi khô dưới nắng lớn, mo tre được luộc qua nước sôi, ép phẳng bằng vật nặng để giữ độ chắc và tránh cong vênh.

ndo_br_dvl-1804.jpg
Nguyên liệu làm đế giày được chọn từ những gốc tre già. (Ảnh: VŨ LINH)

Từ những tấm mo đã xử lý, người thợ lấy khuôn theo tỷ lệ bàn chân rồi khéo léo định hình hình dáng đế giày.

ndo_br_dvl-2048.jpg
Đo khuôn chân để làm "liển hài". (Ảnh: VŨ LINH)

Với đôi giày của người Xạ Phang, phần đế làm từ mo tre già là bộ phận quan trọng nhất, quyết định độ bền và khả năng chịu lực của đôi giày. Mỗi chiếc đế thường gồm khoảng 5 lớp mo tre xếp chồng lên nhau.

ndo_br_dvl-2141.jpg
Công đoạn chuẩn bị lớp đế giày. (Ảnh: VŨ LINH)

Tiếp theo, lớp lót đế giày được làm từ loại vải dày, dai, chủ yếu là vải dệt thủ công của người Thái. Mặt dưới tiếp xúc với đất thường sử dụng vải trắng, còn mặt trên lót lòng giày được lựa chọn theo màu sắc yêu thích.

ndo_br_dvl-1942.jpg
Dùng kéo sắc cắt lớp lót theo hình dáng phác thảo. (Ảnh: VŨ LINH)

Bao quanh mép đế là lớp vải dày được khâu đột bằng chỉ lanh với mật độ dày đặc, tạo thành kết cấu chắc chắn để có thể đi nương rẫy hay đường núi đá trong nhiều năm. Công đoạn khâu đế đòi hỏi đôi tay khỏe và sự kiên nhẫn. Người Xạ Phang sử dụng sợi chỉ được se từ vỏ cây mà - loại cây rừng có sợi dẻo và bền chắc. Trước khi khâu, sợi chỉ được chà qua sáp ong khô để tăng độ trơn bóng, hạn chế xơ đứt và giúp chống thấm nước khi gặp mưa.

ndo_br_dvl-2011.jpg
Công đoạn khâu yêu cầu sự tỉ mỉ và kiên trì. (Ảnh: VŨ LINH)

Sau đó, toàn bộ lòng đế được khâu kín bằng những đường chỉ đều đặn. Những mũi khâu dày làm tăng độ cứng cáp cho đôi giày và tạo nên các đường gờ nhỏ ở mặt dưới, giúp chống trơn trượt khi đi trên đường núi hoặc nương rẫy.

ndo_br_dvl-1957.jpg
Hoàn thiện công đoạn làm đế giày. (Ảnh: VŨ LINH)

Nếu phần đế thể hiện sự bền chắc thì thân giày lại là nơi hội tụ vẻ đẹp thẩm mỹ đặc trưng của đôi giày thêu Xạ Phang. Đây cũng là công đoạn thể hiện rõ sự tinh tế và thẩm mỹ của người phụ nữ. Người Xạ Phang không thêu trực tiếp lên vải mà sử dụng kỹ thuật lót giấy khá độc đáo.

ndo_br_dvl-1636.jpg
Cắt các họa tiết để trang trí đôi giày (Ảnh: VŨ LINH)

Người thợ dùng kéo nhỏ cắt các họa tiết như hoa chanh, cánh bướm, chim muông hay hình học trên giấy bản rồi cố định lên mặt vải để tạo khuôn định hình.

dvl-1571.jpg
Họa tiết thể hiện quan niệm thẩm mỹ của cộng đồng Xạ Phang. (Ảnh: VŨ LINH)

Trên nền giấy ấy, những sợi chỉ màu đỏ, vàng, xanh bích hay trắng được thêu phủ kín bằng các đường kim sít chặt. Khi lớp giấy bên dưới được che kín hoàn toàn, hoa văn hiện lên nổi khối và sắc nét. Kỹ thuật này tạo hiệu ứng thẩm mỹ sinh động và giúp hoa văn giữ được phom dáng trong quá trình sử dụng và giặt giũ.

ndo_br_dvl-1788.jpg
Hoa văn nổi khối 3D sắc nét và sinh động. (Ảnh: VŨ LINH)

Khâu ráp thân giày với đế là công đoạn cuối cùng đòi hỏi kỹ thuật cao nhất. Người phụ nữ Xạ Phang thực hiện hoàn toàn bằng tay với những đường khâu giấu chỉ khéo léo để tạo nên dáng giày cân đối và chắc chắn.

ndo_br_dvl-3288.jpg
Khâu ráp thân giày. (Ảnh: VŨ LINH)

Dù phải trải qua nhiều công đoạn cầu kỳ và cần nhiều thời gian hoàn thiện, nghề làm giày truyền thống vẫn được người Xạ Phang gìn giữ. Người cao tuổi cần mẫn dạy nghề cho lớp trẻ qua các hoạt động sinh hoạt gia đình và cộng đồng. Phụ nữ trong bản hướng dẫn thanh thiếu niên kỹ thuật cắt khâu, thêu hoa văn... thủ công.

dvl-2393.jpg
Phụ nữ Xạ Phang thực hành kỹ thuật làm "liển hài" truyền thống. (Ảnh: VŨ LINH)

Với người Xạ Phang, học làm giày "liển hài" là cách góp phần lưu giữ nét đẹp và bản sắc văn hóa tộc người trong nhịp sống hiện đại.

Có thể bạn quan tâm

Đoạn sông nơi xảy ra vụ việc.

Năm học sinh chết đuối thương tâm ở sông Lô

Chiều ngày 18/5, một nhóm thiếu niên gồm 9 cháu rủ nhau đi bắn, bẫy chim và tắm sông tại khu vực ven sông Lô thuộc địa phận thôn Yên Kiều, xã Sông Lô, tỉnh Phú Thọ, trong quá trình vui chơi, có 5 cháu không may ngã xuống sông và bị đuối nước.

Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Hội đồng thành viên Tập đoàn Tập đoàn Công nghiệp Than-Khoáng sản Việt Nam Ngô Hoàng Ngân kiểm tra hiện trường sản xuất tại Lò chợ giá xích M6-6A VM do Phân xưởng Khai thác 7 (Công ty Than Mông Dương) quản lý.

Ngày mới ở Than Mông Dương

Theo một số nghiên cứu của ngành than, thời thực dân Pháp đô hộ, sau hòa ước, triều đình nhà Nguyễn bán vùng Đông Triều, Uông Bí, Hòn Gai, Cẩm Phả cho Pháp. Từ năm 1888, người Pháp đã cho tiến hành thăm dò ở khu vực này, tuy nhiên chủ yếu khai thác than lộ vỉa ở những nơi cao hơn so với mực nước biển.

Đồng chí Phan Thăng An, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Hội đồng nhân dân tỉnh Cao Bằng phát biểu ý kiến tại hội thảo.

Làm rõ tầm vóc lịch sử của Hội nghị lần thứ 8 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa I (5/1941)

Chiều 18/5, tại Trung tâm hội nghị tỉnh Cao Bằng, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh phối hợp Tỉnh ủy Cao Bằng tổ chức Hội thảo khoa học, Hội nghị lần thứ 8 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa I (5/1941): Tầm nhìn chiến lược của Đảng trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, xây dựng và phát triển đất nước.

Nhiều sản phẩm du lịch mới đang được tạo ra tại hồ Núi Cốc, Thái Nguyên.

Đặc sắc mùa du lịch tỉnh Thái Nguyên năm 2026

Thái Nguyên là vùng đất giàu truyền thống cách mạng, đậm đà bản sắc văn hóa các dân tộc, non xanh nước biếc, người dân thân thiện, mến khách. Với mùa du lịch năm 2026, Thái Nguyên không chỉ giới thiệu với bạn bè về tiềm năng du lịch, thu hút du khách và nhà đầu tư mà còn thể hiện khát vọng vươn lên không ngừng.

Xử lý cắt nước đỉnh mái taluy tại khu vực vị trí 305 Đường dây 500kV Lào Cai-Vĩnh Yên.

EVNPMB1 thông tin về hiện tượng xói lở tại cột 305 đường dây 500kV Lào Cai-Vĩnh Yên

Trước thông tin phản ánh về hiện tượng xói lở tại vị trí cột 305 của đường dây 500kV Lào Cai-Vĩnh Yên, Ban Quản lý dự án điện 1 (EVNPMB1) cho biết là đất thừa trong quá trình thi công chưa kịp thu dọn, không ảnh hưởng đến kết cấu và vận hành công trình, các hạng mục chính của công trình vẫn vận hành an toàn, ổn định.

Thành viên các đội tham gia thi hái mận.

Sôi nổi ngày hội mận xã Phiêng Khoài

Từ ngày 15-17/5, Ủy ban nhân dân xã Phiêng Khoài, tỉnh Sơn La đã tổ chức ngày hội mận xã Phiêng Khoài lần thứ I năm 2026 với nhiều hoạt động văn hóa, thể thao và trải nghiệm đặc sắc. Ngày hội mận đã thu hút đông đảo nhân dân, du khách trong và ngoài tỉnh tham gia.

Cán bộ Đồn Biên phòng Chiềng On, Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Sơn La tuyên truyền cho người dân bản Lao Khô nhận biết về những thủ đoạn, cách thức lừa đảo trên không gian mạng.

Cảnh báo mạo danh cán bộ biên phòng lừa đảo khu vực biên giới Sơn La

Chỉ trong thời gian ngắn, nhiều hộ kinh doanh trên địa bàn các xã Yên Sơn, Lóng Phiêng, Mường Lạn, Cò Nòi của tỉnh Sơn La liên tiếp nhận được các cuộc gọi từ những đối tượng tự xưng là cán bộ phụ trách hậu cần-kỹ thuật của các đồn biên phòng để đặt mua hàng hóa, thuê dịch vụ nhằm lừa đảo chiếm đoạt tài sản.

Nhân viên công trình cấp nước sinh hoạt xã Nhữ Khê, tỉnh Tuyên Quang vận hành máy bơm cấp nước cho nhân dân trên địa bàn xã.

Tăng tỷ lệ người dân sử dụng nước sạch

Thời gian qua, cùng với việc đầu tư, xây dựng các công trình cấp nước sinh hoạt trên địa bàn cả nước, hàng triệu hộ dân vùng nông thôn được tiếp cận nguồn nước sạch. Tuy nhiên, để tăng tỷ lệ này, góp phần bảo vệ sức khỏe, nâng cao chất lượng cuộc sống người dân cần có giải pháp đồng bộ.

Hợp tác xã dệt thổ cẩm Tân Bắc, xuất khẩu 1.000 sản phẩm dệt thổ cẩm truyền thống sang Hàn Quốc trong năm 2025.

Củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc

Trải qua gần 60 năm xây dựng và phát triển, cơ quan làm công tác dân tộc tỉnh Tuyên Quang đã góp phần quan trọng đưa chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước vào cuộc sống. Nhiều chương trình thiết thực đã làm đổi thay diện mạo vùng đồng bào dân tộc thiểu số, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc.

Cán bộ phường Mường Thanh hướng dẫn người dân thực hiện thủ tục hành chính trên cây ki-ốt tại trụ sở Ủy ban nhân dân phường.

Chuyển đổi số trên cả ba trụ cột

Triển khai thực hiện nghị quyết 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, tỉnh Điện Biên đã quyết liệt chỉ đạo triển khai đồng bộ nhiều nhiệm vụ, giải pháp.

Chị Bùi Thị Mai cùng các thành viên hợp tác xã thu hoạch chè sạch canh tác theo phương pháp hữu cơ (Ảnh HƯƠNG DỊU)

Nông nghiệp sạch ở Thái Nguyên

Sản xuất nông nghiệp ở tỉnh Thái Nguyên thời gian qua đã có những thay đổi lớn trong tư duy của nông hộ. Từ chỗ chỉ chú trọng số lượng, các hộ đã hình thành và kiên trì theo đuổi sản xuất hữu cơ, sản xuất sạch tạo ra sản phẩm có chất lượng cao, củng cố uy tín, giúp tăng thu nhập bền vững.

Vải thiều sớm xã Phúc Hòa, bước vào thu hoạch.

“Kích hoạt” tiêu thụ vải thiều Bắc Ninh

Năm 2026, sản lượng vải thiều tỉnh Bắc Ninh giảm so với kế hoạch do ảnh hưởng thời tiết, nhưng địa phương đã, đang quyết liệt “kích hoạt” nhiều giải pháp để tiêu thụ, từ nâng cao chất lượng, mở rộng thị trường đến phát triển chế biến sâu và du lịch trải nghiệm...