Là người gốc làng Chèm, âm nhạc đến với ông là những giai điệu da diết từ tiếng đàn bầu của người cha. Đến khi lên Trường Bưởi học, ông mới thật say mê và nghiên cứu về âm nhạc qua những tài liệu sáng tác, hòa thanh của Pháp. Khi mới 21 tuổi (năm 1945) Hoàng Giác đã cho ra tác phẩm đầu tay “Mơ hoa” - một lòng yêu đầy lãng mạn của người thanh niên mới bước vào đời. “Tan giấc mơ hoa/ bóng người khuất xa/ đôi đường từ đây/ ai bước đi không hẹn ngày/…”, giai điệu mượt mà đầy thơ mộng ấy là “giấc mơ” mà ông đã viết tặng cho mối tình đầu không thành.
Kháng chiến chống Pháp bùng nổ, Hoàng Giác theo tiếng gọi quê hương tham gia đội tuyên truyền của cách mạng. Cả gia đình lên sơ tán tại chiến khu Việt Bắc. Âm nhạc của ông cũng đáp lời sông núi với “Ngày về”, “Quê hương”…, trong đó “Ngày về” (viết năm 1946) khi trên đường về thăm gia đình sau những ngày công tác triền miên là tác phẩm ông ưng ý nhất. Nhạc phẩm có giá trị nghệ thuật vượt thời gian và trở thành một trong những ca khúc bất hủ của nhạc tiền chiến đã được nhiều thế hệ ca sĩ thu âm và thể hiện thành công như Ngọc Bảo, Ái Vân, Mai Hoa, Anh Thơ...
Sáng tác của nhạc sĩ Hoàng Giác không nhiều, chỉ khoảng 20 bài hát qua các thời kỳ. Những miền quê tràn lửa khói, những phút giây xao xuyến nhớ nhà... đã đi vào các nhạc phẩm “Anh sẽ về”, “Hương lúa đồng quê”, “Khúc hát thương binh”, “Lỡ cung đàn”, “Mơ hoa”, “Ngày về”, “Quê hương”… của ông bằng những cảm xúc rất chân thật về cuộc đời. Những người Hà Nội một thời vẫn nhớ cảnh nhạc sĩ, ca sĩ Hoàng Giác ôm cây đàn guitare hawaii (còn gọi là hạ uy cầm) cất giọng hát ấm áp, truyền cảm, làm rung động bao trái tim thiếu nữ. Ông lập gia đình với bà Kim Châu năm 1951, một trong những hoa khôi đất Hà thành thời bấy giờ và có với nhau bốn mặt con. Ông còn là giảng viên guitare của Trường Sư phạm - Nhạc họa Trung ương và dạy nhạc tại nhà riêng trên phố Hàng Bạc khi đã nghỉ hưu. Người con trai cả của ông - nhà thơ Hoàng Nhuận Cầm cho biết ông vẫn minh mẫn cho đến lúc trút hơi thở cuối cùng vào ngày 14-9-2017. Trước đó hai ngày, khi có người đến thăm, ông vẫn ngồi dậy vỗ tay đúng theo nhịp nhạc phẩm “Mơ hoa”. Tang lễ nhạc sĩ Hoàng Giác được tổ chức từ 9 giờ 30 phút đến 11 giờ ngày 20-9-2017 tại Nhà tang lễ 125 Phùng Hưng, Hà Nội.
