Trong vụ hè thu 2026, hơn 100 hộ nông dân xã Tân Điền (Đồng Tháp) tham gia mô hình “3 giảm, 2 tăng” trên diện tích 100ha đã lãi thêm gần 11,8 triệu đồng/ha so với ruộng canh tác theo tập quán địa phương. Mức chênh lệch này cho thấy lợi ích kinh tế mà người trồng lúa có thể thu được khi chuyển sang sản xuất lúa chất lượng cao, phát thải thấp.
Khoản lãi tăng thêm đã hình thành từ đầu vụ, khi nông dân giảm lượng giống gieo sạ trên mỗi hec-ta (ha). Theo đó các hộ trong mô hình ở Tân Điền gieo từ 100 -
130 kg giống/ha, ít hơn ruộng đối chứng từ 20 - 30 kg. Lúa dùng ít đạm và lân hơn nhờ điều chỉnh lượng phân bón theo từng giai đoạn phát triển. Nước trên ruộng cũng được rút theo từng đợt. Đến cuối vụ, chi phí sản xuất giảm hơn 4,2 triệu đồng/ha.
Theo ông Lê Văn Chấn, Phó Chi cục trưởng Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Đồng Tháp, kết quả thu hoạch mẫu cho thấy năng suất đạt 6,4 tấn/ha, cao hơn ruộng đối chứng 1,1 tấn/ha. Tính theo giá lúa tươi 6.900 đồng/kg, riêng phần sản lượng tăng thêm đã mang về 7,59 triệu đồng/ha. Cộng với khoản chi phí tiết kiệm được, nông dân lãi thêm gần 11,8 triệu đồng/ha.
Cũng trong vụ hè thu, 6 hộ thuộc Hợp tác xã nông nghiệp Tường Lợi, xã Châu Phong, tỉnh An Giang, áp dụng cách canh tác phát thải thấp trên khoảng 48 ha lúa. Người dân được hướng dẫn giảm lượng giống gieo sạ, bón phân cân đối và tưới nước theo từng đợt. Đến cuối vụ, chi phí sản xuất còn 25,23 triệu đồng/ha, thấp hơn gần 2,2 triệu đồng so với ruộng đối chứng. Bình quân, để làm ra một kg lúa, các hộ tốn 3.504 đồng, giảm 203 đồng.
Theo số liệu UBND xã công bố ngày 18/8, với giá lúa tươi 7.200 đồng/kg, mỗi ha trong mô hình cho lãi 26,61 triệu đồng, cao hơn ruộng đối chứng gần 760.000 đồng. Tính từ số liệu chi phí và lợi nhuận của xã, doanh thu trên mỗi ha thực tế thấp hơn 1,44 triệu đồng. Nhờ bớt được gần 2,2 triệu đồng chi phí, các hộ vẫn có lãi cao hơn dù tiền bán lúa thu về ít hơn.
Tại An Giang, diện tích canh tác theo Đề án một triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp đã đạt 160.955 ha trong vụ hè thu 2026. Doanh nghiệp đã tham gia cung ứng giống, vật tư và ký hợp đồng thu mua, song nông dân trong tỉnh vẫn bán phần lớn sản lượng lúa qua thương lái. Theo ông Trần Thanh Hiệp, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh An Giang, thị trường hiện chưa có cơ chế khuyến khích rõ ràng đối với lúa gạo sản xuất theo quy trình phát thải thấp.
Sau vụ hè thu, xã Châu Phong đã đề nghị các cơ quan chuyên môn hỗ trợ hợp tác xã xây dựng mã số vùng trồng và kết nối với doanh nghiệp thu mua. Với sáu hộ tham gia mô hình tại Hợp tác xã nông nghiệp Tường Lợi, lợi ích trước mắt là khoản tiết kiệm gần 2,2 triệu đồng/ha. Còn để lúa sản xuất theo quy trình phát thải thấp bán được giá cao hơn, hợp tác xã vẫn cần đạt được thỏa thuận cụ thể với bên mua.
Từ hai vụ lúa ở Tân Điền và Châu Phong, có thể thấy cùng một hướng canh tác nhưng lợi ích mang lại cho người trồng ở mỗi nơi có khác. Khi mở rộng sản xuất lúa phát thải thấp ở Đồng bằng sông Cửu Long, kết quả của một vụ là cơ sở ban đầu. Thu nhập thực tế của nông dân qua nhiều vụ mới cho thấy cách làm nào phù hợp với từng vùng và có thể duy trì lâu dài.
