Chủ động, bám sát thực tiễn
Tiên phong đổi mới công tác kiểm tra, giám sát, cuối năm 2025, Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội thành lập 20 đoàn kiểm tra 126 tổ chức đảng, tập trung vào 8 nhiệm vụ trọng tâm, trong đó có giải ngân đầu tư công. Tại phường Hoàn Kiếm, áp lực hiện hữu khi phải giải ngân hơn 1.000 tỷ đồng và triển khai các dự án giải phóng mặt bằng quy mô lớn, nhất là dự án quảng trường - công viên phía đông Hồ Hoàn Kiếm trong bối cảnh giá trị đất đai cao, sinh kế người dân gắn chặt với đất.
Trong giai đoạn đầu vận hành mô hình chính quyền 2 cấp, khối lượng công việc lớn, tiến độ gấp cùng yêu cầu mới từ Luật Đất đai 2024 càng gia tăng áp lực. Đúng thời điểm đó, đoàn kiểm tra giám sát của Ban Thường vụ Thành ủy vào cuộc, đã kịp thời tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc cho phường. Bà Nguyễn Hồng Trang, Phó Chủ tịch UBND phường Hoàn Kiếm cho biết: Từ các chỉ đạo cụ thể của đoàn kiểm tra giám sát, phường đã rà soát toàn bộ danh mục dự án, phân công nhiệm vụ rõ ràng, đồng thời đổi mới cơ chế phối hợp giữa các đơn vị tại địa phương và với các sở, ngành, qua đó rút ngắn thời gian thực hiện nhiệm vụ. Nhờ những giải pháp đồng bộ, năm 2025, tỷ lệ giải ngân của phường Hoàn Kiếm đạt 99,8%.
Tại Hội nghị Trung ương 2, Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh yêu cầu “định vị” đúng vai trò của công tác kiểm tra, giám sát, kỷ luật Đảng, để hoạt động này trở thành phương thức lãnh đạo thường xuyên, chủ động, có tác dụng răn đe, cảnh tỉnh, phòng ngừa và giáo dục. Trong bối cảnh thành phố triển khai nhiều chủ trương, quyết sách lớn mang tính đột phá, việc chủ động thành lập 20 đoàn giám sát đã giúp Ban Thường vụ Thành ủy nắm bắt toàn diện tình hình, kịp thời tháo gỡ “điểm nghẽn”.
Ông Đỗ Anh Tuấn, Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Thành ủy Hà Nội cho biết: Công tác kiểm tra, giám sát đang chuyển mạnh từ “xử lý” sang “đồng hành”, chú trọng phát hiện, chỉ rõ tồn tại để kịp thời khắc phục, qua đó nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của chính quyền địa phương 2 cấp. Qua đợt kiểm tra, giám sát cuối năm 2025 đã ghi nhận 565 kiến nghị tại 126 xã, phường trên nhiều lĩnh vực. Các kiến nghị này được báo cáo kịp thời tới Thường trực Thành ủy, huy động sự phối hợp của các sở, ngành, cấp ủy, chính quyền và các tổ chức liên quan tập trung giải quyết, hoàn thành trong vòng 30 ngày.
Đòi hỏi mới với đội ngũ cán bộ
Chỉ khi hiểu đúng bản chất của vấn đề, nhận diện chính xác những điểm nghẽn, rủi ro trong quá trình thực thi, công tác kiểm tra mới có thể đi trước một bước, kịp thời phát hiện, cảnh báo và phòng ngừa sai phạm. Trong bối cảnh mới, yêu cầu đặt ra đối với đội ngũ cán bộ làm công tác kiểm tra cũng toàn diện hơn. Tại Ủy ban Kiểm tra Đảng ủy xã Tân Dĩnh, tỉnh Bắc Ninh, giám sát hoạt động của mô hình chính quyền địa phương 2 cấp là một trong những nội dung được thực hiện thường xuyên. Khác với trước đây, nay cán bộ kiểm tra phải hàng tuần trực tiếp làm việc với các tổ chức đảng để kịp thời nắm bắt, xử lý những vấn đề phát sinh. Ông Dương Văn Đạt, Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Đảng ủy xã Tân Dĩnh cho biết, để bảo đảm vai trò đồng hành của công tác kiểm tra trong giai đoạn mới, cán bộ kiểm tra không chỉ vững nghiệp vụ mà còn phải am hiểu sâu lĩnh vực được kiểm tra, chủ động cập nhật, nghiên cứu kỹ các quy định pháp luật mới. Có như vậy mới kịp thời phát hiện sai sót, tăng cường phòng ngừa, cảnh báo từ sớm.
Đồng quan điểm về vấn đề này, ông Nguyễn Thanh Hải, Phó phòng nghiệp vụ II, Ủy ban Kiểm tra Thành ủy Hà Nội chia sẻ: Khi phòng được giao nhiệm vụ giám sát thường xuyên với 5 dự án đầu tư xây dựng công trình chống úng ngập trên địa bàn thành phố, đội ngũ cán bộ kiểm tra hàng tuần phải trực tiếp xuống địa bàn, nắm bắt tiến độ công việc, những vướng mắc đang nảy sinh. Lúc này, ngoài nghiệp vụ kiểm tra thì đội ngũ cán bộ kiểm tra phải am hiểu cả về lĩnh vực kinh tế xã hội, an ninh quốc phòng của Thủ đô mới có thể đánh giá đúng tình hình của đơn vị thực hiện.
Để kiểm tra, giám sát thật sự trở thành công cụ đồng hành cùng quá trình thực hiện nhiệm vụ, ông Nguyễn Quốc Huy, nguyên Phó trưởng Ban Tuyên giáo Đảng ủy Ban Cơ yếu Chính phủ cho rằng: Hằng năm, ủy ban kiểm tra các cấp cần chủ động xây dựng kế hoạch kiểm tra, xác định rõ thời điểm, nội dung và đối tượng kiểm tra, gắn liền với những nhiệm vụ trọng tâm, cấp bách của địa phương. Trong đó, cần đặc biệt chú trọng các tổ chức đảng liên quan đến quản lý tài chính, tài sản, vật tư của Nhà nước. Việc triển khai kiểm tra theo lộ trình, có trọng tâm, trọng điểm sẽ góp phần nâng cao tính chủ động trong công tác kiểm tra, giám sát, qua đó hạn chế thấp nhất vi phạm kỷ luật của cán bộ, đảng viên.
GS, TS Phạm Hồng Tung (Đại học Quốc gia Hà Nội) nhận định: Việc “định vị” lại giúp công tác kiểm tra, giám sát, kỷ luật Đảng đi vào thực chất và hiệu quả hơn; chuyển từ trạng thái tương đối bị động sang chủ động phòng ngừa, ngăn chặn vi phạm, thay vì chờ xảy ra sai phạm mới xử lý.
Nâng cao ý thức của đối tượng được kiểm tra
Kiểm tra không chỉ nhằm phát hiện vấn đề phát sinh, mà còn là dịp để cấp ủy và mỗi cán bộ, đảng viên tự soi, tự sửa. Tại Phòng Cấp thoát nước, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình hạ tầng kỹ thuật và nông nghiệp thành phố Hà Nội - đơn vị trực tiếp triển khai dự án cải tạo kênh Thụy Phương, tinh thần này càng thể hiện rõ. Với tổng mức đầu tư hơn 920 tỷ đồng, thực hiện theo lệnh xây dựng khẩn cấp và yêu cầu hoàn thành trong thời gian ngắn, dự án đặt ra áp lực lớn về tiến độ và tổ chức thực hiện. Trong bối cảnh đó, các đợt kiểm tra, giám sát thường xuyên của Ủy ban Kiểm tra Thành ủy Hà Nội không chỉ là hoạt động quản lý, mà còn được đội ngũ cán bộ coi là cơ hội để kiến nghị tháo gỡ vướng mắc, đồng thời rà soát, hoàn thiện quá trình triển khai nhiệm vụ.
Anh Trương Quốc Bảo, Trưởng phòng Cấp thoát nước, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình hạ tầng kỹ thuật và nông nghiệp thành phố Hà Nội chia sẻ, với vai trò là đơn vị trực tiếp tổ chức thực hiện, đội ngũ cán bộ luôn xác định phải tuân thủ đầy đủ các quy định của pháp luật. Tuy nhiên, trong bối cảnh nhiều quy định mới, nếu không nghiên cứu kỹ rất dễ phát sinh sai sót. Vì vậy, đơn vị coi công tác kiểm tra, giám sát là cơ hội để rà soát lại toàn bộ quy trình, kịp thời chấn chỉnh, bảo đảm thực hiện đúng ngay từ đầu, tránh những vi phạm đáng tiếc có thể xảy ra.
Trên tinh thần đó, các tổ chuyên môn của Ban đã chủ động chuẩn bị đầy đủ, chi tiết nội dung báo cáo, phối hợp nghiêm túc với đoàn kiểm tra trong quá trình làm việc. Nhờ sự vào cuộc trách nhiệm của đơn vị được kiểm tra cùng sự quyết liệt của đoàn kiểm tra, giám sát, mọi khó khăn, vướng mắc nhanh chóng được tháo gỡ, bảo đảm tiến độ công trình theo kế hoạch đề ra.
PGS, TS Trần Văn Độ, nguyên Phó Chánh án TAND tối cao cho rằng, trước đây công tác kiểm tra, giám sát chủ yếu được thực hiện theo hai hình thức định kỳ và khi có dấu hiệu vi phạm. Tuy nhiên, việc chuyển sang kiểm tra chủ động, gắn với quá trình thực hiện nhiệm vụ đã tạo sự thay đổi căn bản, không chỉ cơ quan kiểm tra mà cả đối tượng được kiểm tra đều chủ động hơn, qua đó góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động.
Công tác kiểm tra, giám sát khó đạt hiệu quả thực chất nếu đối tượng được kiểm tra làm việc với đoàn kiểm tra giám sát theo cách chung chung, né tránh, thậm chí che giấu vấn đề. Thực tế tâm lý sợ sai, sợ khuyết điểm vẫn còn hiện hữu, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng kiểm tra. Ông Hoàng Nguyên Hồng, nguyên chuyên viên cao cấp Ủy ban Kiểm tra Trung ương cho rằng, trong bối cảnh hiện nay, khi Trung ương đặt ra yêu cầu phải làm việc thực chất, tăng trưởng thực chất, đòi hỏi các tổ chức đảng phải có sự thay đổi mạnh mẽ trong tư duy và phương thức làm việc.
Với phương châm hành động quyết liệt, việc chuyển trọng tâm công tác kiểm tra, giám sát sang chủ động, thường xuyên, gắn với quá trình thực hiện nghị quyết, công tác kiểm tra giám sát nhiệm kỳ này được kỳ vọng sẽ góp phần khắc phục triệt để tình trạng “nói hay làm dở”, “nói mà không làm”, “nghị quyết hay nhưng triển khai chậm”, để mọi chủ trương, đường lối của Đảng được thực thi nghiêm túc, hiệu quả.
