Đừng mang hoa rời khỏi núi
Lễ hội Hoa dã quỳ - Núi lửa Chư Đăng Ya sẽ diễn ra từ ngày 30/10 đến 8/11 gắn với Festival Cồng chiêng Gia Lai năm 2026. Thông điệp được Ban tổ chức đưa ra khá rõ ràng: “Vẻ đẹp của hoa dã quỳ thuộc về thiên nhiên và tất cả chúng ta”. Theo đó, du khách được khuyến nghị không hái hoa, bẻ cành, không kết vòng hay bó hoa từ những bông hoa đang nở trên các triền đồi. Lời nhắc ấy xuất phát từ một thực tế dễ nhận thấy.
Hoa dã quỳ thường nở thành từng vạt lớn, tạo nên vẻ đẹp khi được nhìn trong không gian tự nhiên. Một vài bông hoa bị hái có thể không khiến cảnh quan thay đổi ngay lập tức, nhưng khi nhiều người cùng làm theo thì những đoạn đường hoa sẽ dần thưa vắng. Cành bị bẻ, cây bị giẫm đạp cũng ảnh hưởng khả năng sinh trưởng của hoa trong những mùa tiếp theo.
Trên mạng xã hội, hình ảnh du khách đội vòng hoa dã quỳ, cầm bó hoa vàng rực rỡ thường thu hút sự chú ý. Vì thế, mong muốn có một bức ảnh đẹp là điều dễ hiểu, nhất là khi nhiều người phải đi quãng đường xa mới đến được Chư Đăng Ya vào đúng mùa hoa. Tuy nhiên, nếu để có một khoảnh khắc đẹp mà làm tổn hại cảnh quan chung, trải nghiệm của người này có thể trở thành sự thiệt thòi cho những người đến sau. Trên fanpage Cổng thông tin Đoàn xã Biển Hồ gửi gắm lời nhắn đến du khách: “Hãy để hoa đẹp trên sườn núi, để mỗi du khách đến sau đều được ngắm nhìn!”. Lời kêu gọi ngắn gọn nhưng đặt ra một nguyên tắc cần thiết đối với du lịch tại những nơi có cảnh quan tự nhiên, đó là tận hưởng vẻ đẹp không đồng nghĩa với việc mang vẻ đẹp ấy về làm của riêng.
Ở làng Ia Gri, nơi có tuyến đường thu hút đông du khách vào mùa hoa, người dân cũng đã được vận động cùng tham gia giữ gìn cảnh quan. Anh Pyưi, Trưởng thôn Ia Gri cho biết, cán bộ thôn đã đến các gia đình nhắc nhở, nhất là với trẻ em, không hái hoa dọc tuyến đường chính. Nếu muốn làm vòng hoa để bán cho du khách, người dân có thể sử dụng hoa ở những khu vực xa tuyến tham quan, tránh ảnh hưởng cảnh quan chung. “Trước và trong dịp lễ hội, Tổ an ninh trật tự của thôn sẽ thường xuyên phối hợp Công an xã tuần tra, nhắc nhở về vấn đề này”, anh Pyưi cho biết.
Giữ mùa hoa, giữ cả sinh kế
Theo nhiếp ảnh gia Nguyễn Linh Vinh Quốc, hội viên Văn học Nghệ thuật tỉnh Gia Lai và Hội Nghệ sĩ Nhiếp ảnh Việt Nam, vòng hoa dã quỳ đã trở thành một hình ảnh được nhiều du khách yêu thích khi đến Chư Đăng Ya. Nhu cầu chụp ảnh, lưu giữ kỷ niệm là có thật, vì vậy điều cần thiết không phải là phủ nhận nhu cầu ấy, mà tìm cách dung hòa giữa trải nghiệm của du khách và việc giữ gìn cảnh quan, sinh kế của người dân địa phương.
Từ góc nhìn đó, bảo vệ hoa dã quỳ cần được xem là một phần trong cách tổ chức du lịch, thay vì chỉ dừng ở việc nhắc nhở không được hái hoa. Thực tế ở một số điểm du lịch thiên nhiên cho thấy, việc vận động du khách không hái hoa, không xả rác đã được triển khai như một cách gìn giữ cảnh quan. Thí dụ, Vườn quốc gia Ba Vì từng nhắc nhở du khách bảo vệ hoa dã quỳ trong mùa nở rộ, tại Đà Lạt, việc giữ gìn các mùa hoa hay mùa quả hồng cũng gắn với yêu cầu không hái hoa, bẻ cành để chụp ảnh. Tuy nhiên, những lời nhắc ấy chỉ phát huy hiệu quả khi đi cùng sự đồng thuận của người dân và cách tổ chức phù hợp tại điểm đến.
Với Chư Đăng Ya, hoa dã quỳ không chỉ làm đẹp cho núi đồi mà mỗi mùa hoa còn tạo cơ hội để người dân đón khách tham quan, cung cấp dịch vụ và giới thiệu nét đặc trưng của vùng đất. Nếu cảnh quan bị tổn hại, sức hút của điểm đến cũng có thể suy giảm, người chịu ảnh hưởng trước tiên không ai khác chính là cộng đồng đang sống dựa vào nguồn sinh kế ấy. Bởi vậy, phát triển du lịch mùa hoa cần đi cùng việc giữ gìn những gì đang tạo nên giá trị của nơi này. Bên cạnh tuyên truyền, địa phương có thể tính đến việc bố trí khu vực chụp ảnh, hướng dẫn khách lựa chọn góc chụp không làm ảnh hưởng cây hoa, đồng thời khuyến khích người dân phát triển các sản phẩm thủ công và dịch vụ trải nghiệm phù hợp.
Chuỗi sự kiện văn hóa-du lịch sắp diễn ra là dịp để tỉnh Gia Lai giới thiệu cảnh sắc, văn hóa và con người địa phương. Sức sống của mùa lễ hội không chỉ nằm ở số lượng du khách hay những bức ảnh được chia sẻ rộng rãi. Điều đáng giữ lại sau mỗi mùa hoa là cảnh quan vẫn nguyên vẹn, người dân có thêm cơ hội phát triển sinh kế và du khách vẫn muốn quay trở lại. Để làm được điều đó, đôi khi chỉ cần bắt đầu từ một việc giản dị: Ngắm hoa, chụp ảnh và để hoa ở lại với núi đồi.
Việc bảo vệ hoa chuẩn bị cho lễ hội không thể chỉ trông chờ vào những bảng nhắc nhở. Ý thức của từng người dân, từng du khách mới là yếu tố quyết định để những triền hoa được giữ gìn lâu dài. Khi trẻ em hiểu rằng, hoa trên sườn núi là tài sản chung, người lớn không còn xem việc hái vài cành là chuyện nhỏ, việc bảo vệ cảnh quan mới có thể trở thành thói quen.
