Qua thảo luận trên nghị trường, đa số các đại biểu (ĐB) QH đánh giá cao những kết quả ấn tượng đạt được thời gian qua như tăng trưởng cao nhất trong 10 năm, bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô và kiểm soát lạm phát dưới 4% trong ba năm liên tiếp, các cân đối lớn của nền kinh tế được giữ vững.
Theo ĐB Trần Hoàng Ngân (đoàn ĐBQH thành phố Hồ Chí Minh), với việc triển khai Luật NSNN năm 2015, năm 2017 là năm đầu tiên bội chi NS giảm 4.000 tỷ đồng, tỷ lệ bội chi được kéo giảm xuống dưới 3,5% GDP. Cùng với tăng trưởng GDP, tỷ lệ nợ công trên GDP cũng giảm từ 63,7% xuống còn 61,7%.
ĐB Mai Sỹ Diến (đoàn ĐBQH tỉnh Thanh Hóa) đánh giá, công tác phòng, chống tham nhũng, công tác thực hành tiết kiệm, chống lãng phí (THTK, CLP) thời gian qua đã có những chuyển biến tích cực. Chính phủ, các bộ, ngành, địa phương đã ban hành chương trình THTK,CLP, đưa ra nhiều chủ trương, giải pháp chấn chỉnh công tác quản lý cải thiện môi trường đầu tư, kiện toàn bộ máy hành chính Nhà nước, gắn cơ cấu lại đội ngũ cán bộ, công nhân, viên chức, sắp xếp lại đơn vị sự nghiệp, siết lại kỷ luật tài chính, đẩy mạnh thanh tra, kiểm tra chống thất thu NSNN. Tuy nhiên, có những quy định trong Luật THTK, CLP cũng như nhiệm vụ, giải pháp trong thực hiện nghị quyết của Đảng, QH, chương trình của Chính phủ đề ra chưa được thực hiện một cách đồng bộ, nghiêm túc, kịp thời ở một số ngành, địa phương, đơn vị, làm ảnh hưởng đến hiệu lực và hiệu quả thực thi pháp luật về THTK, CLP.
Việc chấp hành kỷ luật tài chính, NS chưa nghiêm. Công tác quản lý sử dụng kinh phí thường xuyên của nhiều đơn vị không đúng tiêu chuẩn, định mức, chế độ gây thất thoát, lãng phí ở các mức độ khác nhau. Tình trạng vi phạm chính sách, pháp luật về đất đai, khai thác khoáng sản, khai thác cát, đá gây thất thoát nguồn tài nguyên khoáng sản quốc gia và gây nhiều khiếu kiện trong nhân dân. Do đó, đề nghị siết chặt kỷ luật, kỷ cương trong lĩnh vực này. Tăng cường thanh tra, kiểm tra, xem xét kết luận việc THTK, CLP nhằm chấn chỉnh và xử lý cơ quan, đơn vị chưa quyết liệt trong công tác chỉ đạo và triển khai thực hiện.
ĐB Mai Sỹ Diến nhận xét, trong thời gian vừa qua, việc quy trách nhiệm để bồi thường và xử lý kỷ luật người vi phạm, khuyết điểm để xảy ra thất thoát, lãng phí có vẻ như chưa đủ sức răn đe, ngăn chặn việc thực hiện không nghiêm túc, không hiệu quả Luật THTK, CLP. Đồng thời, tập trung đẩy mạnh thực hiện các giải pháp THTK, CLP thời gian lao động ở khu vực nhà nước, nhằm tiết kiệm thời gian, chi phí và tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp (DN), bởi “lãng phí lĩnh vực này đang gây bức xúc đối với người dân và DN”.
Đề xuất giải pháp siết kỷ luật, kỷ cương trong lĩnh vực tài chính, NS, ĐB Ngô Sách Thực (đoàn ĐBQH tỉnh Bắc Giang) cho rằng, cần có “ranh giới đỏ” để tăng cường kỷ cương, xem xét vi phạm mức nào thì cần nhắc nhở, mức nào phải có “thẻ vàng” và như thế nào thì phải dừng chi hoặc thu hồi các khoản chi không đúng. Về thất thu, ngoài biện pháp xử lý hành chính cũng phải tăng cường xử lý hình sự về hành vi trốn lậu thuế để tránh việc năm sau vẫn lặp lại các hành vi vi phạm của năm trước.
Đề cập một vấn đề không mới nhưng luôn nóng là đất đai, ĐBQH Nguyễn Sỹ Cương (đoàn ĐBQH tỉnh Ninh Thuận) nêu, thực tế, dù Luật Đất đai đã được sửa đổi nhiều lần theo hướng tiệm cận cơ chế thị trường nhưng tình trạng khiếu kiện vẫn gia tăng. Với mức giá hằng năm mà các tỉnh công bố chỉ bằng 10 - 20% giá thị trường, cộng với việc chính quyền đứng ra thu hồi đất giao cho DN, DN làm hạ tầng, hoặc thậm chí chỉ lập bản đồ phân nền bán ra với giá gấp hàng chục, hàng trăm lần thì việc người dân đi khiếu kiện khắp nơi cũng là điều dễ hiểu. Không thể cứ kéo dài mãi tình trạng thu hồi hàng nghìn m2 đất, dù chỉ là đất ruộng, mà người dân vẫn không mua nổi một suất đất hay một căn chung cư của chính dự án để sinh sống. Đồng tình với việc thu hồi đất vì mục đích quốc phòng - an ninh và công trình công cộng, nhưng việc thu hồi đất vì mục đích KT-XH, nhất là thu hồi đất để giao cho DN cần phải thay đổi, cả về cơ chế lẫn quy định của pháp luật theo hướng DN phải tự thỏa thuận với người dân theo giá thị trường. Chính quyền không thu hồi đất cho DN và trước khi phê duyệt DA phải lấy ý kiến người dân.
Theo ĐBQH Nguyễn Sỹ Cương, một tình trạng đáng lo ngại nữa là các DA Xây dựng – Chuyển giao (BT), hay còn gọi là DA đổi đất lấy hạ tầng. Việc đổi đất lấy công trình hạ tầng đang diễn ra ở nhiều địa phương, khiến một lượng đất không nhỏ, trong đó có cả đất công ở những vị trí đắc địa lần lượt rơi vào tay DN. Các DA đổi đất này lẽ ra phải mang lại những công trình, giải quyết cho nhu cầu bức thiết của người dân như bệnh viện, trường học hay những công trình phục vụ cộng đồng. Tuy nhiên hằng năm, hàng nghìn ha đất vàng, đất kim cương của Nhà nước và của người dân bị thu hồi, giải tỏa chỉ để đổi lấy trụ sở, trung tâm hội nghị, thậm chí là cổng chào hay tượng đài. Do đó, đề nghị QH, Chính phủ quan tâm tăng cường quản lý Nhà nước về đất đai, có như vậy mới tránh được “lửa bùng lên từ đất”.
