Những con số kỷ lục
Fintech (công nghệ tài chính) hiện là một từ thông dụng trên thị trường tài chính. Có thể nói các cuộc khủng hoảng đã đóng vai trò là chất xúc tác cho sự phát triển của fintech. Sau cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu 2007-2009, các khoản đầu tư vào fintech ngày càng tăng, tạo điều kiện cho hàng triệu người quản lý các giao dịch tài chính của họ một cách thông minh. Đại dịch Covid-19 càng đẩy nhanh quá trình số hóa ngành tài chính do sự chuyển dịch của người tiêu dùng và doanh nghiệp sang kỹ thuật số. Tháng 6 vừa qua, tạp chí Forbes đã công bố danh sách 50 công ty fintech lần thứ 6. Theo đó, tất cả các công ty khởi nghiệp có trong danh sách fintech đều ghi nhận sự phát triển mạnh mẽ trong đại dịch Covid-19, khi người Mỹ chuyển sang mua hàng online và thanh toán trực tuyến, mua bán cổ phiếu và tiền điện tử.
Đi cùng xu thế này là sự quan tâm đến các công ty khởi nghiệp fintech. Để giảm những tổn thất do dịch Covid-19 gây ra, các tổ chức tài chính lớn có lịch sử lâu đời trên thị trường tài chính đang tìm cách hợp tác với các công ty fintech để mở rộng thị trường. Tương tự, bản thân các doanh nghiệp fintech cũng đang tìm cách hợp tác với các tổ chức tài chính lớn để nâng cao tốc độ tăng trường và mở rộng thị trường, dịch vụ của họ, đưa đến sự phát triển mạnh mẽ của thị trường fintech.
Theo CNN, những báo cáo được công bố thời gian qua đều cho thấy, từ đầu năm đến nay, các giao dịch fintech mới trên toàn cầu đã đạt số lượng kỷ lục. Tháng 11/2021, Tập đoàn tư vấn Boston cho hay, đầu tư vào ngành fintech trong quý III/2021 đã tăng 173% so cùng kỳ năm 2020, nhiều hơn 90% tổng các khoản tài trợ vào ngành này trong năm ngoái, đạt tổng trị giá 34,4 tỷ USD trên toàn cầu. Theo Tập đoàn này, các thương vụ lớn (vòng gọi vốn có giá trị bằng hoặc hơn 100 triệu USD) đã thúc đẩy sự tăng trưởng mạnh mẽ về đầu tư vào fintech trong năm 2021. Trong đó, chỉ riêng quý III/2021 đã có 101 thương vụ lớn được thực hiện, có tổng trị giá 23 tỷ USD, tăng 250% so cùng kỳ năm 2020.
Từ đầu năm đến tháng 11 vừa qua, các khoản đầu tư vào fintech trên thế giới đã đạt 93 tỷ USD. Phân tích của Tập đoàn tư vấn Boston cho thấy, xét về khu vực, châu Mỹ tiếp tục dẫn đầu về tổng tài trợ vào ngành nói trên, với 56 tỷ USD tài trợ trong ba quý đầu năm 2021. Châu Mỹ, châu Âu, Trung Đông và châu Phi có mức tăng trưởng đầu tư lớn nhất so cùng kỳ năm 2020. Tại khu vực châu Á-Thái Bình Dương, hơn 7 tỷ USD được huy động vào fintech trong quý III/2021, tăng trưởng 97% về vốn đầu tư so quý trước đó. Đầu tư vào các công ty chuyên về thanh toán và tài khoản chiếm số lượng lớn, với mỗi lĩnh vực nhận được hơn 7,5 tỷ USD, chiếm 45% tổng số đầu tư vào fintech trong quý III.
Trong Báo cáo fintech ở ASEAN phát hành vào tháng 11/2021, United Overseas Bank (UOB), cho hay đầu tư vào các công ty fintech ở ASEAN đã tăng trở lại trong chín tháng đầu năm 2021, đạt mức cao nhất mọi thời đại là 3,5 tỷ USD, gấp ba lần số tiền huy động được trong năm ngoái. Singapore tiếp tục dẫn đầu về số lượng tài trợ và giao dịch trong ASEAN. Các công ty thanh toán, đầu tư công nghệ, tiền điện tử gọi được nhiều vốn nhất. Tại ASEAN, ví điện tử đã nổi lên như một phương thức thanh toán quan trọng, chỉ đứng sau tiền mặt. Theo khảo sát của United Overseas Bank, cứ hai người được hỏi thì có một người biết đến các sản phẩm đầu tư “xanh”, 55% trong số này cho biết đã đầu tư vào các sản phẩm đó. Gần 9/10 người được hỏi cho biết đang sử dụng hoặc sẵn sàng sử dụng các loại tiền kỹ thuật số trong tương lai.
Còn theo báo cáo của Tập đoàn Tài chính SVB, các công ty fintech chiếm 14% tổng số thương vụ đầu tư mạo hiểm nhưng chiếm 18% vốn đầu tư. Theo báo cáo này, sự gia tăng người dùng kỹ thuật số đã mở rộng thị trường, dẫn đến sự gia tăng số lượng các công ty fintech. Một ước tính khác cho rằng, trong năm 2021, cứ 5 USD vốn đầu tư mạo hiểm thì có 1 USD được đổ vào fintech.
Thời gian qua, fintech đã tăng trưởng theo cấp số nhân nhờ sự phát triển nhanh chóng của thanh toán điện tử. Trên toàn cầu, việc thanh toán điện tử đã gia tăng cùng với sự thay đổi hành vi của người tiêu dùng. Thí dụ, tại Ấn Độ, phần lớn người mua hàng ở các thành phố lớn ưa thích phương thức thanh toán điện tử hoặc qua kênh được số hóa. Ngoài ra, với việc điện thoại thông minh trở thành một trong vật dụng không thể thiếu của nhiều người như hiện nay, ngân hàng số đã trở nên khá phổ biến đối với nhiều người dùng. Cùng với đó, việc trực tiếp đến ngân hàng để sử dụng dịch vụ thời gian qua cũng giảm đáng kể. Chính những yếu tố này đã đưa đến sự phát triển mạnh mẽ của fintech.
Vai trò quan trọng của khuôn khổ pháp lý
Theo dữ liệu của công ty phân tích thị trường CB Insights, Mỹ latin là thị trường fintech phát triển nóng nhất trên thế giới. Tính đến tháng 9/2021, đầu tư vào fintech ở khu vực này đã lên đến 9,8 tỷ USD, tăng 211% so với năm 2020. Trong số các nguyên nhân khiến fintech phát triển mạnh có yếu tố nhân khẩu học và việc thiếu các dịch vụ tài chính tiên tiến. Theo Ngân hàng Thế giới (WB), Mỹ latin có thị trường dịch vụ tài chính trị giá 1.000 tỷ USD mỗi năm và lượng người dùng rất lớn. Đồng thời, khu vực này cũng có lượng người sử dụng internet lớn, với thời gian sử dụng ứng dụng di động trung bình cao, tạo ra môi trường hoàn hảo cho việc áp dụng fintech.
Sự hỗ trợ của các chính phủ và những quy định tạo thuận lợi cho fintech cũng đang tạo ra sân chơi bình đẳng cho các doanh nghiệp mới gia nhập thị trường. Năm 2018, Mexico đã ban hành khuôn khổ pháp lý tạo thuận lợi cho các công ty fintech trong việc cạnh tranh với các tổ chức tài chính truyền thống. Năm 2019, Brazil đã phê duyệt Dự án ngân hàng mở, và tới đầu năm 2021, giai đoạn đầu tiên của dự án này đã đi vào hoạt động. Theo các chuyên gia, việc triển khai ngân hàng mở tại Brazil tạo ra cơ hội kinh doanh mới cho các doanh nghiệp fintech do Ngân hàng Trung ương quản lý. Quy định ngân hàng mở đã xác lập vai trò của nhà cung cấp dịch vụ khởi tạo thanh toán (PISP), tạo một không gian kinh doanh mới cho các doanh nghiệp fintech.
Hiện, Brazil có khoảng 750 công ty fintech. Trong năm 2020, các công ty này thu hút 1,7 tỷ USD vốn đầu tư, gần gấp đôi con số của năm 2019. Đà tăng trưởng này tiếp tục được duy trì trong năm 2021. Theo báo cáo của CB Insights, hai trong số 10 thương vụ fintech lớn nhất thế giới diễn ra trong quý I/2021 liên quan các công ty có trụ sở tại Brazil, đó là nền tảng bất động sản kỹ thuật số Loft và Ngân hàng Nubank. Tương tự, một số nước như Peru và Argentina cũng đang trong quá trình xây dựng các khung khổ pháp lý để vừa tạo thuận lợi cho hoạt động của các công ty fintech, vừa bảo đảm được việc quản lý.
