Giao dịch hai mặt
Là một tập đoàn hàng đầu cung cấp dịch vụ kiểm toán, tư vấn thương vụ, tư vấn thuế và pháp lý, tuy nhiên từ tháng 5 vừa qua, PwC Australia đã bị phát hiện hành vi lạm dụng thông tin mật về chính sách thuế của Australia để giúp các đối tác của mình trục lợi, trốn thuế thương mại. Vụ bê bối liên quan một giám đốc thuế cấp cao của PwC Australia đã truy cập thông tin mật về kế hoạch đánh thuế các công ty đa quốc gia của Chính phủ Australia, sau đó bán cho chính các doanh nghiệp đang trong diện điều tra.
Người này là chuyên gia cao cấp Peter Collins, mặc dù đã ký thỏa thuận bảo mật với Bộ Tài chính Australia trong giai đoạn từ năm 2013 đến năm 2018, song lại cố ý vi phạm thỏa thuận bảo mật từ năm 2016. PwC đã tiết lộ một số thông tin mật quan trọng của cơ quan chính phủ để giúp công ty “thúc đẩy hoạt động kinh doanh”, song đây lại là hình thức trục lợi thương mại, gây thiệt hại nghiêm trọng cho ngành thuế cũng như ảnh hưởng tới uy tín của chính phủ trong triển khai chính sách công.
Theo ABC News, Hội đồng hành nghề thuế Australia vào năm 2021 đã phát hiện một số dấu hiệu vi phạm của Peter Collins và ra lệnh hủy các đăng ký hành nghề của Collins. Tuy nhiên, phải đến tháng 1/2023, báo chí nước này đồng loạt đưa tin về báo cáo các sai phạm của PwC và việc một số đối tác của PwC trốn thuế một cách hợp pháp tại Australia, cũng như những tác động tiêu cực tới nền kinh tế nước này, vụ bê bối mới bắt đầu được công khai và thu hút sự chú ý của dư luận.
Đầu tháng 5, một ủy ban Thượng viện Australia đã công bố hơn 140 trang email nội bộ của PwC Australia cho thấy Collins đã tiết lộ thông tin nhạy cảm cho các nhân viên khác. Chẳng hạn trong một email có từ năm 2016, nhân viên của PwC đã “ăn mừng việc giành được hợp đồng với các khách hàng nhờ vào thông tin do đối tác thuế cung cấp”, trong đó có cả các công ty công nghệ lớn trong diện bị theo dõi đánh thuế. Ngoài ra, trong email thông báo nội bộ vào năm 2016 cho thấy PwC thúc giục các công ty khách hàng “hành động sớm trước những thay đổi về thuế”. Động thái này diễn ra nhờ thông tin tình báo chính xác mà Collins có thể cung cấp.
Báo cáo của Ủy ban Thực hành thuế tại Thượng viện Australia cho hay, các kế hoạch thuế của Bộ Tài chính nhằm ngăn chặn công ty đa quốc gia trốn thuế bằng cách chuyển lợi nhuận từ Australia sang các “thiên đường thuế” khi đó đã được đưa ra thảo luận trong các buổi họp giao ban kín, với sự có mặt của Peter Collins - đại diện chính thức của Tập đoàn tư vấn PwC. Cơ quan của Thượng viện cũng nhấn mạnh, việc PwC lạm dụng lòng tin và sự tín nhiệm của Bộ Tài chính và cách xử lý sau đó của PwC đối với hành vi vi phạm này là một vấn đề rất nghiêm trọng. Ngay sau đó, vào ngày 24/5, Cảnh sát Australia đã mở cuộc điều tra hình sự đối với PwC, sau khi tiếp nhận vụ việc từ Bộ Tài chính. Vụ bê bối đã khiến Giám đốc điều hành của PwC Australia, ông Tom Seymour phải từ chức song vẫn đang tiếp tục gây ra những hậu quả nghiêm trọng đối với công ty tư vấn này. Ngày 29/5 vừa qua, quyền Giám đốc điều hành PwC Australia Kristub Stubbins đã có thư xin lỗi chính phủ và người dân Australia về vụ việc.
Là một trong những doanh nghiệp hàng đầu trong lĩnh vực hoạt động kiểm toán, thuế và tư vấn khu vực tư nhân, PwC đã chịu tổn thất lớn về mặt thương hiệu. Công ty này dự kiến sẽ phải bán một phần hoạt động kinh doanh liên quan các hợp đồng của chính phủ cho một công ty cổ phần tư nhân với giá 1 USD. Hàng loạt các đối tác trong khu vực công đang xem xét lại hợp đồng với PwC. Peter Collins và Giám đốc điều hành PwC Tom Seymour cùng hàng chục lãnh đạo, nhân viên PwC và một danh sách đối tác là các chuyên gia thuế cấp cao, đã nhận lệnh đình chỉ hoạt động để điều tra.
 |
| Vụ bê bối ảnh hưởng thương hiệu của PwC. Ảnh: THE AUSTRALIA |
Cải cách pháp lý trong lĩnh vực thuế
Theo Bloomberg, các cuộc điều tra mới ở giai đoạn đầu nhằm tiếp tục xác định những cá nhân, tổ chức liên quan cũng như mức độ nghiêm trọng của việc rò rỉ bí mật quốc gia, từ đó có cơ sở để đánh giá mức độ nghiêm trọng cũng như những hệ lụy mà vụ việc này gây ra.
Trong khi đó, mạng lưới PwC toàn cầu trong một bản nhận xét nội bộ nhận định vụ việc thể hiện sự vi phạm rõ ràng đối với quy tắc đạo đức của công ty. Hành vi lạm dụng của các cố vấn cao cấp ở PwC Australia đã tạo điều kiện cho nhiều công ty, tập đoàn đa quốc gia trốn hàng trăm tỷ AUD tiền thuế trong nhiều năm qua. Hành động này đồng thời ảnh hưởng nghiêm trọng đến cơ quan tư vấn và hoạch định chính sách công của Chính phủ Australia.
Đầu tháng 8 vừa qua, các cơ quan hữu quan của Australia bao gồm Bộ Tài chính, Bộ Tư pháp và Ngân hàng trung ương, đã ra một tuyên bố chung cho biết, giới chức nước này đang tiến hành hàng loạt cải cách pháp lý, qua đó siết chặt hơn quy định nhằm hạn chế những hành vi sai trái của các doanh nghiệp trong lĩnh vực tư vấn, thuế và kiểm toán. Động thái này được đưa ra sau khi vụ bê bối PwC cho thấy những bất cập trong khung pháp lý.
Theo chuyên gia luật cấp cao của Đại học Melbourne, GS Ian Ramsay, Chính phủ Australia đặt mục tiêu khôi phục niềm tin của công chúng sau khi các hành vi sai trái của một trong những doanh nghiệp lớn giúp các tập đoàn đa quốc gia “né thuế” đã ảnh hưởng tiêu cực tới hệ thống thuế và thị trường vốn của nước này. GS Ramsay đánh giá, việc tăng hình phạt giúp các cơ quan quản lý mạnh tay hơn trong điều tra, tố giác tội phạm, đồng thời tăng cường tính minh bạch, khả năng hợp tác và phối hợp trong chính phủ. Theo đó, Bộ Tài chính Australia sẽ điều phối một ủy ban liên ngành xem xét cải cách toàn diện những quy định của các công ty tư vấn, kế toán và kiểm toán; đồng thời bảo đảm các hoạt động này được thực hiện phù hợp với mục đích và ngăn chặn hành vi lạm dụng quyền hạn, trục lợi thương mại.
Theo tạp chí The Lawyer, cải cách bao gồm ba lĩnh vực ưu tiên: Tăng cường tính toàn vẹn của hệ thống thuế; tăng quyền hạn của các cơ quan quản lý; củng cố các cơ chế quản lý để bảo đảm phù hợp với mục đích. Dự kiến vào cuối năm nay, những quy định bổ sung tính toàn vẹn của hệ thống thuế ở Australia sẽ được đưa ra. Các cải cách được đề xuất nhằm quy trách nhiệm cho các đại lý thuế và chuyên gia cố vấn có hành vi hỗ trợ khách hàng trốn thuế có thể đối mặt án phạt lên tới hơn 780 triệu AUD, so mức trước đó chỉ là 7,8 triệu AUD. “Hình phạt lớn hơn nhằm giảm động cơ sử dụng thông tin mật của chính phủ để giúp khách hàng trốn thuế”, GS Ian Ramsay lý giải.
Sau bê bối PwC, giới chức “đất nước chuột túi” đã quyết tâm trao thẩm quyền lớn hơn cho cơ quan quản lý để xác định và xử lý những người vi phạm luật thuế. Những thay đổi này hứa hẹn loại bỏ bớt hạn chế trong Luật Bảo mật thuế, từng là rào cản khi đối phó với sự vi phạm của các công ty tư vấn như PwC. Hơn nữa, cải cách giúp Hội đồng hành nghề thuế chuyển các trường hợp vi phạm đạo đức tới hiệp hội nghề nghiệp để sớm xử lý kỷ luật. Việc bảo vệ người tố cáo cũng sẽ được tăng cường để khuyến khích báo cáo về hành vi sai trái của các đại lý thuế.
