Diễn biến của phiên 12/4 dường như “trái quy luật”, bởi sau khoảng 2 phiên giảm mạnh thì phiên thứ 3 có khả năng đà giảm được kiềm chế, tuy nhiên phiên 12/4 lực giảm còn... mạnh và bất thường hơn.
Nhìn một cách tổng thể thì diễn biến thị trường chứng khoán trong khoảng hai quý gần nhất đã ngày càng phân hóa đến mức khắc nghiệt tại một số thời điểm. Nói nôm na là thị trường không còn... dễ chơi, những dòng trạng thái than vãn về sự thua lỗ, khó khăn xuất hiện trên diễn đàn chứng khoán đã xuất hiện nhiều hơn. Nguyên nhân thì có nhiều, nhưng một trong số đó chính là những diễn biến khó lường kiểu như phiên 12/4. Lực bán trong những phiên này thường được một số nhà đầu tư kỳ cựu gọi là “force sell” (nghĩa là bán cưỡng bức hoặc bán bắt buộc).
Những ai có thâm niên tham gia chứng khoán chục năm trở lên không lạ gì chuyện bán cưỡng bức. Từ 2019 trở về trước, thanh khoản thị trường còn thấp, nên chỉ cần một lượng bán tăng mạnh lập tức sẽ khiến bên mua chùn chân. Về lý mà nói, dòng tiền của thị trường hiện nay rất mạnh với thanh khoản lên đến hàng tỷ USD (hơn 20.000 tỷ đồng) mỗi phiên. Tiền nhiều thì khả năng đỡ giá cổ phiếu, nhất là những cổ phiếu tốt, bị bán mạnh, sẽ tốt hơn và hạn chế khả năng bán cưỡng bức. Vậy nguyên nhân nằm ở đâu?
Có một thực tế là những nhà đầu tư mới tham gia thị trường trong hai năm gần đây đã áp dụng các công cụ phân tích kỹ thuật rất mạnh. Phân tích kỹ thuật thường được tích hợp trên các ứng dụng chứng khoán hoặc các phần mềm, trang Web chuyên dụng... Trừ những nhà đầu tư kỳ cựu, có khả năng nhìn bảng điện để đọc giao dịch, thì gần như các nhà đầu tư hiện nay ứng dụng phân tích kỹ thuật rất nhiều. Một trong những tác dụng quan trọng của phân tích kỹ thuật chính là “đọc” diễn biến thị trường chứng khoán thông qua số liệu, sau đó phát ra các tín hiệu cảnh báo tích cực hay tiêu cực.
Với những diễn biến như phiên 12/4, thường hệ thống phân tích kỹ thuật sẽ phát tín hiệu cảnh báo rủi ro, bởi lẽ ngưỡng hỗ trợ của VN Index trong ngắn hạn được nhiều người tính toán khoảng 1.480 điểm. Phiên 12/4, cho đến cuối phiên VN Index đã không thể trụ trên ngưỡng này nên theo quan điểm của phân tích kỹ thuật thì có thể xuất hiện rủi ro nên nhà đầu tư có thể hành động bằng cách bán mạnh và hệ quả là một cơn lũ xả hàng tạo áp lực rất lớn cho cả người cắt lỗ và bắt đáy.
Diễn biến phiên 13/4, VN Index lại phục hồi trở lại với việc tăng hơn 20 điểm cho thấy việc bán đáy của phiên 12/4 dường như gây ra nhiều tổn hại và việc áp dụng phân tích kỹ thuật không phải lúc nào cũng phù hợp. Nhưng mấu chốt ở đây là nếu nhà đầu tư vận dụng một cách máy móc, áp dụng phân tích kỹ thuật triệt để trong mọi tình huống sẽ rất dễ xảy ra việc phải bán đáy trong những phiên kiểu như 12/4 vừa qua, hệ quả không chỉ là thua lỗ, mà còn tác động đến tâm lý nhà đầu tư.
Nói tóm lại, các nhà đầu tư sẽ cần phải đặc biệt cẩn thận, khi đã sử dụng triệt để phân tích kỹ thuật thì cũng phải tính đến những phiên rủi ro bị ép bán và rất dễ bán đáy. Nếu vẫn giữ những cổ phiếu có nền tảng cơ bản tốt, vẫn còn đà lên thì cần thận trọng nắm giữ thay vì bán xối xả để chịu thiệt hại.