1/Trên phố Hàng Mã, nhiều bạn trẻ thích thú khi lần đầu tiên được thấy tận mắt đèn kéo quân, đèn cá chép... “Đây là lần đầu tiên em có trải nghiệm tham quan các món đồ chơi trung thu tại phố Hàng Mã. Những câu chuyện ngày xưa ông nội hay kể có đèn ông sao, đèn cá chép, ông tiến sĩ giấy nhưng bây giờ em mới thấy tận mắt, em cảm thấy những loại đèn này đẹp và có giá trị rất nhiều so các món đồ chơi nước ngoài”, em Thục Anh (13 tuổi) chia sẻ.
Theo quan niệm cha ông ta xưa, mỗi món đồ chơi không chỉ mang tính giải trí, mà còn có nhiều giá trị giáo dục, gắn liền với nét văn hóa truyền thống của dân tộc. Xuất phát từ nền văn minh lúa nước nên các món đồ chơi dịp Trung thu của người Việt Nam đều rất gần gũi, quen thuộc với người nông dân như: đèn ông sao, đèn con cua, đèn con cá, đèn con tôm...
Anh Trần Văn Quyền chia sẻ khi tìm mua những món đồ chơi cho gia đình: “Cùng một loại đèn được bày ở chợ, tôi vẫn có thể dễ dàng nhận ra được đâu là loại đèn truyền thống. Ngày trước, gia đình nào ở xóm mua được cho con một chiếc đèn ông sao, đèn kéo quân, phải là một gia đình khá giả, hoặc sẽ phải tiết kiệm. Có nhà chơi được 3-4 năm, vì các loại đèn truyền thống rất chắc chắn, không giống như những món đồ chơi chạy theo xu hướng trên thị trường”.
2/Gần 50 năm gắn bó với mùa Tết trông trăng, nghệ nhân Nguyễn Thị Tuyến ở làng nghề Hậu Ái (xã Vân Canh, huyện Hoài Đức, Hà Nội), người cuối cùng gắn bó và gìn giữ nghề làm đèn trung thu truyền thống xúc động chia sẻ: “Mỗi năm, trung bình gia đình tôi bán ra hơn 1.000 sản phẩm đồ chơi các loại, bao gồm đèn ông sao, đèn kéo quân, đèn cá chép... Vì làm thủ công nên mất rất nhiều thời gian, trung bình mỗi ngày tôi làm được từ 20-30 chiếc đèn. Giá bán mỗi món đồ chơi truyền thống từ trước đến nay từ 40 đến 45 nghìn đồng, tôi cũng không có ý định tăng giá sản phẩm mặc dù giá nguyên liệu ngày một tăng”.
Bà Tuyến mong muốn sản phẩm của mình được các em nhỏ yêu thích và biết đến nhiều hơn. Ngày nay, trên thị trường có vô số đồ chơi trung thu hiện đại với nhiều mẫu mã đặc sắc, đa dạng, việc các em nhỏ chọn những đồ chơi truyền thống chỉ chiếm một phần rất nhỏ. Điều này khiến bà trăn trở.
Theo TS Bùi Ngọc Quang, Phó Giám đốc phụ trách Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam, Trung thu 2023 tại bảo tàng được tổ chức nhằm bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống. Bảo tàng muốn đem đến cho du khách trẻ tuổi cơ hội học tập, trải nghiệm văn hóa dân gian, là dịp đặc biệt để ông bà, cha mẹ ôn lại ký ức tuổi thơ và chia sẻ những hiểu biết của mình, qua đó gắn kết các thành viên trong gia đình.
Tại Hoàng thành Thăng Long, hoạt động trưng bày đèn lồng trung thu cổ cũng đón nhận được nhiều sự quan tâm, trong đó có những người con sinh sống xa quê hương. Chị Nguyễn Thanh Hà, Việt kiều tại Mỹ chia sẻ: “Đây là lần đầu tiên tôi đến Hà Nội và đón Trung thu tại đây, thấy lồng đèn làm bằng thủ công tôi cảm thấy rất gần gũi và khâm phục các nghệ nhân đã gìn giữ những nét văn hóa truyền thống này. Tôi cũng đã mua rất nhiều lồng đèn và khi quay về Mỹ sẽ chia sẻ cho các con của mình về Trung thu ở Việt Nam”.
Chiều xuống chậm, các nghệ nhân vẫn miệt mài những chiếc đèn lồng, đôi bàn tay đầy những vết sẹo vì bị những khung tre cứa vào vẫn thoăn thoắt, đôi mắt các nghệ nhân chăm chú, tỉ mẩn làm từng chiếc khung đèn bằng tất cả niềm đam mê và tình yêu nghề thắm thiết.
Bà Tuyến cũng đã nhận được nhiều lời mời từ các nhà trường, đến giới thiệu nghề làm đèn trung thu truyền thống cho các cháu thiếu nhi, các em học sinh. Các viện bảo tàng cũng nhiều lần mời bà đến để giới thiệu và quảng bá các sản phẩm làng nghề.
