Đến các di tích, khu bảo tồn thiên nhiên hay ở nhiều vùng quê xứ Thanh, du khách đều có thể gặp những cổ thụ hàng trăm năm tuổi đang tỏa bóng, xanh rợp một khoảng trời. Trong đó, phải kể đến quần thể 22 cây xà cừ trên đường dẫn vào đền Nưa-Am Tiên, xã Tân Ninh; 18 cổ thụ tại Khu di tích quốc gia đặc biệt Lam Kinh, xã Lam Sơn; 2 cây đa, 1 cây bàng ở xã Hà Trung; quần thể cây bùi (còn gọi là cây trám đen) tại đền thờ Trần Khát Chân, xã Vĩnh Lộc. Trong Khu Bảo tồn thiên nhiên Pù Hu có 6 cây chò xanh đã được Hội Bảo vệ Thiên nhiên và Môi trường Việt Nam công nhận Cây di sản Việt Nam. Hay cây nhội, trong khu sinh thái Linh Kỳ Mộc (thôn Thịnh Vạn (phường Quảng Phú) đã được công nhận là nhội lớn nhất Việt Nam. Nhiều Cây di sản đã gắn với không ít sự kiện lịch sử, trở thành “nhân chứng sống”, chứng kiến bao biến thiên của đời sống, lịch sử.
Cụ Nguyễn Văn Trấn, tổ 6, xã Tân Ninh, tự hào chia sẻ: “Tôi được đi nhiều nơi và thấy quần thể 22 cây xà cừ trên đường vào đền Nưa-Am Tiên rất độc đáo. Những cây xà cừ như thể xếp hàng hai bên đường để chào đón du khách đến thăm và tiễn khách ra về. Du khách đi qua ai cũng phải trầm trồ ngước nhìn những thân cây cao lớn, vạm vỡ. Người dân địa phương luôn coi hàng cây như báu vật của quê hương và nâng cao ý thức, bảo vệ”.
Theo Ban Quản lý Khu di tích quốc gia đặc biệt Lam Kinh, quần thể thực vật ở Lam Kinh được trồng, khoanh nuôi tái sinh tập trung trên diện tích gần 100ha. Trong 18 cổ thụ được công nhận Cây di sản Việt Nam, nổi bật là cây đa 300 năm tuổi ở gần đầu hồi Nghi Môn. Cây cao khoảng 50m, cành lá sum suê, quanh năm xanh tốt. Chị Vũ Thị Hiền, hướng dẫn viên, cho hay: “Khu di tích ngày càng được nhiều du khách tham quan. Nhiều người rất quan tâm và chụp ảnh với các cây cổ thụ, nghe thuyết minh về những sự tích gắn với một số cây ở đây”.
Đánh giá cao công tác bảo tồn cổ thụ của tỉnh Thanh Hóa, ông Vũ Thế Bình, Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Việt Nam chia sẻ: “Công tác bảo vệ, gìn giữ cổ thụ không chỉ là để tạo dựng không gian, thắng cảnh đẹp, thu hút du khách, mà còn để bảo tồn nguồn gien quý. Tỉnh cần tiếp tục khơi dậy ý thức của cộng đồng trong bảo vệ, gìn giữ cây quý, bởi cây di sản không chỉ có giá trị vật chất, mà còn có giá trị tinh thần to lớn”.
Đồng quan điểm, GS, TS Trần Hiếu Nhuệ, Phó Chủ tịch Hội Bảo vệ Thiên nhiên và Môi trường Việt Nam chia sẻ: “Chúng tôi đã và sẽ tiếp tục phối hợp chính quyền trong kiểm kê, vinh danh Cây di sản, khơi dậy niềm tự hào cho người dân địa phương, đồng thời giáo dục ý thức giữ gìn cây cho mai sau”.
Những năm gần đây, nhiều cổ thụ đã được công nhận Cây di sản Việt Nam. Điều đó thể hiện sự quan tâm của chính quyền cơ sở, cơ quan bảo vệ thiên nhiên, môi trường sinh thái. Tuy nhiên, việc vinh danh cổ thụ đồng thời là lời nhắc nhở về trách nhiệm bảo vệ và gìn giữ.
