Trong bối cảnh ngành y tế đang hướng tới hội nhập quốc tế, Hà Nội đứng trước cơ hội lớn để biến lợi thế chuyên môn thành một ngành dịch vụ có giá trị gia tăng cao - du lịch y tế.
Nền tảng vững chắc để bứt phá
Hiếm có địa phương nào trong cả nước hội tụ nhiều lợi thế phát triển du lịch y tế như Hà Nội. Đây là trung tâm y tế lớn nhất Việt Nam với hệ thống bệnh viện trung ương, bệnh viện bộ, ngành và bệnh viện thành phố có trình độ chuyên môn hàng đầu. Nhiều kỹ thuật cao như ghép tạng, tim mạch can thiệp, điều trị ung thư, hỗ trợ sinh sản, răng hàm mặt, y học cổ truyền, phục hồi chức năng… đều được triển khai thường quy. Không ít bệnh viện của Hà Nội đã được xếp hạng trong nhóm những bệnh viện chuyên khoa tốt nhất khu vực châu Á - Thái Bình Dương, tạo nên thương hiệu chuyên môn được quốc tế ghi nhận.
Theo Phó Giám đốc Sở Y tế Hà Nội Nguyễn Đình Hưng, những năm gần đây ngày càng nhiều người nước ngoài, Việt kiều và người bệnh từ nhiều quốc gia lựa chọn Hà Nội để khám và điều trị. Đây không chỉ là tín hiệu tích cực về uy tín chuyên môn của ngành y tế Thủ đô mà còn cho thấy dư địa rất lớn để phát triển du lịch y tế trong thời gian tới.
Không chỉ có lợi thế về y tế, Hà Nội còn sở hữu hệ thống giao thông thuận lợi với Sân bay quốc tế Nội Bài, mạng lưới khách sạn đa dạng, hạ tầng đô thị ngày càng hiện đại cùng kho tàng di sản văn hóa phong phú. Đây là điều kiện thuận lợi để phát triển các sản phẩm kết hợp giữa khám, chữa bệnh, nghỉ dưỡng, phục hồi chức năng và trải nghiệm văn hóa.
Đặc biệt, hàng loạt chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước đang mở ra cơ hội chưa từng có cho ngành y tế Thủ đô. Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị xác định xây dựng hệ thống y tế hiện đại, chất lượng, hội nhập quốc tế, trong đó Hà Nội giữ vai trò đầu tàu. Nghị quyết số 57-NQ/TW về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số cùng Luật Thủ đô đã tạo cơ chế thuận lợi để Hà Nội đầu tư phát triển hệ thống y tế chất lượng cao và mở rộng hợp tác quốc tế.
Có thể nói, cả “thiên thời”, “địa lợi” và “nhân hòa” đều đang hội tụ. Những lợi thế ấy không còn nằm trên giấy mà đang dần được hiện thực hóa tại nhiều cơ sở y tế của Thủ đô. Một trong những minh chứng rõ nét cho sức hút của y tế Hà Nội là Bệnh viện Ung bướu Hà Nội.
Là bệnh viện chuyên khoa hạng I của Thủ đô, những năm gần đây bệnh viện thường xuyên tiếp nhận người bệnh quốc tế đến khám và điều trị. Đặc biệt, nhu cầu điều trị ung thư của người nước ngoài sinh sống, làm việc tại Hà Nội cũng như bệnh nhân đến từ nhiều quốc gia đang có xu hướng tăng.
Điều khiến nhiều bệnh nhân lựa chọn bệnh viện không chỉ là đội ngũ bác sĩ có trình độ chuyên môn cao mà còn bởi chất lượng điều trị ngày càng tiệm cận tiêu chuẩn quốc tế. Song song với đó, bệnh viện được đầu tư đồng bộ hệ thống trang thiết bị hiện đại phục vụ chẩn đoán và điều trị ung thư. Nhiều kỹ thuật chuyên sâu được triển khai thường quy, góp phần nâng cao hiệu quả điều trị và chất lượng sống cho người bệnh.
“Tôi từng nghĩ muốn điều trị ung thư tốt thì phải sang Singapore. Nhưng sau khi được giới thiệu đến Bệnh viện Ung bướu Hà Nội, tôi đã thay đổi suy nghĩ”, ông David L. (quốc tịch Australia), đang làm việc tại Hà Nội, chia sẻ sau đợt điều trị.
Theo ông David, điều khiến ông yên tâm không chỉ là hệ thống máy móc hiện đại hay sự tận tình của đội ngũ y, bác sĩ, mà còn bởi bệnh viện thường xuyên tổ chức hội chẩn trực tuyến với các chuyên gia ung bướu hàng đầu đến từ Singapore, Hàn Quốc và Mỹ. “Tôi biết hồ sơ bệnh án của mình được các chuyên gia quốc tế cùng trao đổi để đưa ra phác đồ điều trị. Điều đó khiến tôi có thêm niềm tin mà không phải tốn nhiều thời gian, chi phí để sang nước khác”, ông nói.
Ông cũng đánh giá chi phí điều trị tại Việt Nam hợp lý hơn rất nhiều so với nhiều quốc gia trong khu vực, trong khi chất lượng chuyên môn và sự chăm sóc của nhân viên y tế không hề thua kém. Sau những ngày điều trị, ông vẫn có thể dành thời gian tham quan Hà Nội và trải nghiệm văn hóa, ẩm thực của Thủ đô. “Tôi nghĩ Việt Nam hoàn toàn có thể trở thành điểm đến của nhiều bệnh nhân quốc tế nếu những dịch vụ hỗ trợ như phiên dịch, bảo hiểm, đặt lịch khám và tư vấn được hoàn thiện hơn”, ông David chia sẻ.
“Điểm nghẽn” không nằm trong phòng mổ
Mặc dù sở hữu nhiều lợi thế, nhưng Hà Nội vẫn chưa trở thành điểm đến du lịch y tế nổi bật của khu vực. Điều đáng chú ý là những hạn chế hiện nay không nằm ở trình độ chuyên môn.
Tại hội thảo về phát triển du lịch y tế Hà Nội diễn ra mới đây, nhiều chuyên gia đều có chung nhận định rằng “điểm nghẽn” lớn nhất chính là hệ sinh thái dịch vụ hỗ trợ còn thiếu đồng bộ.
Một người bệnh nước ngoài muốn điều trị tại Hà Nội hiện vẫn phải tự tìm kiếm thông tin về bệnh viện, liên hệ đặt lịch, chuẩn bị hồ sơ, tìm phiên dịch, khách sạn, phương tiện đi lại, thanh toán viện phí cũng như các thủ tục bảo hiểm quốc tế. Sau điều trị, họ cũng gần như phải tự sắp xếp việc chăm sóc, phục hồi chức năng hoặc theo dõi sức khỏe.
Trong khi đó, tại Thái Lan, Singapore hay Hàn Quốc, toàn bộ quá trình này đã được tích hợp thành một chuỗi dịch vụ hoàn chỉnh. Người bệnh chỉ cần đăng ký một lần và được hỗ trợ xuyên suốt từ khi nhập cảnh đến khi kết thúc điều trị.
Theo chuyên gia Nhật Bản Kotaro Tanaka, cuộc cạnh tranh của du lịch y tế ngày nay không còn nằm ở chất lượng bác sĩ hay trang thiết bị mà là cuộc cạnh tranh về khả năng vận hành cả một hệ thống dịch vụ quốc tế. Người bệnh lựa chọn điểm đến không chỉ vì có bệnh viện tốt mà còn bởi sự thuận tiện, an toàn và trải nghiệm trong suốt hành trình điều trị.
Thực tế cho thấy, Hà Nội vẫn thiếu đội ngũ điều phối viên quốc tế, phiên dịch y khoa chuyên nghiệp, hệ thống thanh toán bảo hiểm quốc tế, các gói khám, chữa bệnh trọn gói, nền tảng đặt lịch trực tuyến đa ngôn ngữ cũng như hoạt động quảng bá thương hiệu trên thị trường quốc tế.
Theo định hướng của Sở Y tế Hà Nội, thành phố sẽ xây dựng mạng lưới liên kết giữa các bệnh viện trung ương, bệnh viện thành phố và cơ sở y tế tư nhân; đồng thời phát triển các sản phẩm du lịch y tế đặc trưng dựa trên thế mạnh của từng đơn vị như tim mạch, ung bướu, sản phụ khoa, răng hàm mặt, y học cổ truyền, phục hồi chức năng và chăm sóc người cao tuổi.
Song song với đó là đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng bệnh viện thông minh, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, hồ sơ sức khỏe điện tử, thanh toán không dùng tiền mặt và kết nối dữ liệu liên thông nhằm nâng cao trải nghiệm cho người bệnh.
Quan trọng hơn, Hà Nội cần hình thành hệ sinh thái liên kết giữa bệnh viện với doanh nghiệp lữ hành, hàng không, khách sạn, bảo hiểm, ngân hàng và dịch vụ phiên dịch. Khi đó, người bệnh quốc tế có thể sử dụng một gói dịch vụ hoàn chỉnh, từ xin thị thực, đặt lịch khám, đón tại sân bay, lưu trú, điều trị, nghỉ dưỡng đến theo dõi sức khỏe sau khi về nước.
Đó mới là mô hình du lịch y tế đúng nghĩa. Một bài học đáng chú ý từ Thái Lan, Hàn Quốc hay Malaysia là họ không chỉ bán dịch vụ khám, chữa bệnh mà còn bán thương hiệu quốc gia. Trong khi nhiều bệnh viện của Hà Nội đã có uy tín rất lớn trong nước thì thương hiệu này vẫn chưa được quảng bá mạnh trên thị trường quốc tế.
Để thay đổi điều đó, Hà Nội cần có chiến lược truyền thông bài bản hơn, xây dựng cổng thông tin đa ngôn ngữ về du lịch y tế, giới thiệu các gói điều trị chuyên sâu, công khai chi phí, quy trình điều trị và các dịch vụ hỗ trợ để người bệnh quốc tế dễ dàng tiếp cận. Ngoài ra, cần phát triển các trung tâm điều phối du lịch y tế chuyên nghiệp, xây dựng tiêu chuẩn phục vụ người bệnh quốc tế, chuẩn hóa quy trình thanh toán bảo hiểm xuyên biên giới và đào tạo nguồn nhân lực có ngoại ngữ, kỹ năng giao tiếp quốc tế.
Nếu làm được điều này, Hà Nội hoàn toàn có khả năng giữ chân người Việt đang có xu hướng ra nước ngoài khám, chữa bệnh, đồng thời thu hút ngày càng nhiều người nước ngoài lựa chọn Việt Nam là điểm đến chăm sóc sức khỏe.
Không phải ngẫu nhiên Bộ Y tế đang xây dựng Đề án phát triển du lịch y tế giai đoạn 2026-2030 với mục tiêu đưa Việt Nam trở thành điểm đến có sức cạnh tranh trong khu vực Đông Nam Á. Trong mục tiêu đó, Hà Nội được kỳ vọng sẽ đóng vai trò đầu tàu, là nơi hình thành những mô hình du lịch y tế hiện đại đầu tiên của cả nước.
