Trong vòng ba năm trở lại đây, tốc độ TTKT của Việt Nam rất nhanh, luôn nằm trong nhóm dẫn đầu thế giới. Tuy vậy, vẫn còn sự mâu thuẫn đan xen giữa các mục tiêu nhanh, toàn diện và bền vững. Hầu hết các chuyên gia khẳng định, những nước đi sau như Việt Nam chú trọng phát triển nhanh là cần thiết, để đuổi kịp các nước đi trước, nhưng phải luôn bảo đảm yếu tố bền vững chứ không thể hy sinh nhiều nguồn lực để đẩy tăng trưởng lên 7% thì giá phải trả quá lớn.
Theo Thứ trưởng Tài chính Đỗ Hoàng Anh Tuấn, tái cấu trúc (TCT) tài chính công đã mang lại những kết quả tích cực như: cắt giảm nhiều thủ tục hành chính, trọng tâm là thuế và hải quan. Ban hành, sửa đổi một số điều luật quan trọng giúp tạo thuận lợi thương mại, tạo môi trường để huy động vốn đầu tư, chống chuyển giá, chống xói mòn thuế, nhờ đó tăng thu thêm 300 triệu USD và quan trọng hơn là giảm lỗ 2,2 tỷ USD từ việc quản lý thuế với các doanh nghiệp (DN) trong và ngoài nước. Ngoài ra, thu nội địa chiếm 82% tổng thu ngân sách, cùng với đó tăng được tỷ trọng chi đầu tư phát triển từ 21-22% đến nay đã đạt được 26-27%, bội chi được kiểm soát từ 5,12% GDP vào năm 2015 xuống còn 3,6% GDP năm 2016... Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức trong TCT nền tài chính công của Việt Nam hướng đến một nền tài chính công phát triển nhanh, toàn diện và bền vững.
Tham luận tại Diễn đàn Tài chính Việt Nam 2018 với chủ đề “Tái cấu trúc nền tài chính quốc gia hướng đến phát triển nhanh, toàn diện và bền vững của Việt Nam” do Bộ Tài chính tổ chức, Phó Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội Nguyễn Hồng Sơn cho rằng, PTBV là xu thế chung của thế giới. Việt Nam cũng không nằm ngoài xu thế đó. Quan điểm về PTBV được thể hiện trong các văn kiện của Đảng từ khóa X đến khóa XII và được thể chế hóa ở các luật, các chiến lược và chính sách phát triển. Việt Nam đặt ra mục tiêu không chỉ PTBV mà còn phát triển nhanh. Có hai nội hàm của PTBV được thừa nhận rộng rãi: Thứ nhất, PTBV là phát triển đáp ứng nhu cầu, không gây trở ngại cho khả năng của các thế hệ tương lai. Thứ hai, PTBV bao gồm ba trụ cột: kinh tế, xã hội và môi trường.
Theo ông Nguyễn Hồng Sơn, nói về PTBV, xét cả trên khía cạnh bền vững và thực tiễn thì có hai cách tiếp cận là: PTBV yếu/thấp và PTBV mạnh/cao. Cách thức thứ nhất, PTBV thấp đạt được khi tổng các loại vốn được duy trì và không thay đổi trong điều kiện các vốn cấu thành có thể thay đổi cho nhau. Đơn cử như vốn tự nhiên có thể được thay thế bằng vốn con người, vốn xã hội nhưng vẫn bảo đảm cho hiện tại và tương lai. Cách thức thứ hai, PTBV cao, có nghĩa là tổng các loại vốn duy trì không đổi, thậm chí là tăng về vốn cấu thành, không thể thay thế cho nhau mà bổ trợ cho nhau. PTBV cao đạt được trong bối cảnh vốn con người, vốn xã hội không thể thay thế cho vốn tự nhiên.
Cùng quan điểm này, Hiệu trưởng Đại học Kinh tế Quốc dân Trần Thọ Đạt cho rằng, mô hình PTBV mạnh/cao như ông Nguyễn Hồng Sơn đưa ra là khá mới, trước đây chưa được đề cập. Tại sao chúng ta phải tăng trưởng nhanh, bởi vì nếu không tăng trưởng nhanh thì không thể thoát khỏi bẫy thu nhập trung bình. Trong quá trình đó, Đảng và Nhà nước đã xác định rất rõ không để một ai tụt hậu. Tuy nhiên, cũng phải đặt ra câu hỏi, chúng ta đặt ra mục tiêu tăng trưởng 6,5% đã là nhanh hay chưa?
Chuyên gia tài chính Vũ Đình Ánh cho rằng, trong những năm gần đây, Việt Nam rất chú trọng vấn đề phát triển nhanh, toàn diện, bền vững. Việc lựa chọn mục tiêu phát triển của Việt Nam là phù hợp xu thế chung hiện nay. Tuy nhiên, chúng ta đặt ra mục tiêu phát triển nhanh, vậy như thế nào là nhanh? Rõ ràng trong bối cảnh của Việt Nam hiện nay, giữa các biến động quốc tế, chúng ta lựa chọn tốc độ TTKT xoay quanh 7% có thể bảo đảm vẫn duy trì đặt Việt Nam là một trong nhóm đầu về tốc độ phát triển kinh tế. Kinh nghiệm cho thấy, chúng ta đã từng tăng trưởng GDP mức 8%, 9% thậm chí vào năm 1995 là 9,5% và chúng ta đã nhận ra cái giá phải trả cho tăng trưởng quá cao.
Theo ông Vũ Đình Ánh, trong 5 năm sắp tới, với sự phát triển của cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0 cùng với sự tác động của nó sẽ giúp cho Việt Nam xác định tốc độ phát triển nhanh là bao nhiêu? Việc này cần bước đi cụ thể hơn. Mặt khác, bên cạnh phát triển nhanh thì cần PTBV. Sự tăng trưởng trồi sụt, năm cao năm thấp, thậm chí có năm chúng ta phải hy sinh khá nhiều nguồn lực để đẩy tăng trưởng lên 5 đến 6% chẳng hạn, thì rõ ràng cái giá phải trả quá lớn. Gần đây cuộc chiến tranh thương mại Mỹ - Trung cho thấy nội lực, sự chủ động của Việt Nam trong TTKT. Liên quan đến phát triển toàn diện, xét về mặt đánh giá, công tác xóa đói, giảm nghèo ở nước ta được các tổ chức quốc tế đánh giá cao, đạt nhiều thành tựu quan trọng, mọi người đều được hưởng thành quả tăng trưởng nhanh, bền vững. Tài chính với vai trò phân phối lại sẽ có tác động rất mạnh trong việc hỗ trợ để thúc đẩy xóa đói, giảm nghèo. Tuy nhiên, chúng ta đã thực hiện TCT cho đến nay đã gần một thập kỷ, cũng kèm theo đó là thực hiện TCT rất toàn diện trong đó có giải quyết các vấn đề thu, chi, cân đối ngân sách, các vấn đề liên quan tài sản công, nợ công... chỉ có điều dường như TCT tài chính Việt Nam chưa gắn kết với TCT nền kinh tế. TCT nền tài chính quốc gia chủ yếu xuất phát từ các vấn đề tự thân của nó, tức là ngành tài chính gặp phải vấn đề gì thì tổ chức TCT vấn đề đó để hoạt động tốt hơn mà thiếu sự gắn kết tài chính với kinh tế.
