Đây là sự kiện có ý nghĩa quan trọng, có tầm ảnh hưởng sâu sắc trong đời sống văn hóa của đồng bào người H’Mông huyện vùng cao Mù Cang Chải, góp phần tạo thuận lợi cho công tác gìn giữ, bảo tồn và phát huy di sản văn hóa đặc sắc của cộng đồng các dân tộc thiểu số tỉnh Yên Bái. Đồng thời, đặt ra trách nhiệm đối với việc nâng cao hiệu quả công tác quản lý, bảo vệ, phát huy giá trị di tích cấp quốc gia.
Danh thắng Ruộng bậc thang Mù Cang Chải được xếp hạng là di tích quốc gia đặc biệt theo Quyết định số 1954/QĐ-TTg ngày 31/12/2019 của Thủ tướng Chính phủ. Danh thắng ruộng bậc thang phân bố ở 14/14 xã, thị trấn với tổng diện tích khoảng 7.000ha. Trong đó, diện tích được khoanh vùng bảo vệ là gần 853ha, tập trung tại 6 xã: La Pán Tẩn, Chế Cu Nha, Dế Su Phình, Kim Nọi, Mồ Dề, Lao Chải.
Danh thắng đã được nhiều tạp chí du lịch, kênh truyền hình nổi tiếng, trang web nước ngoài bình chọn, giới thiệu là 1 tài nguyên du lịch nhân văn độc đáo của Việt Nam với “những thửa ruộng bậc thang đẹp nhất thế giới, trở thành nguồn cảm hứng đặc biệt cho du khách và giới nhiếp ảnh gia”, “Top 20 điểm đến sắc màu nhất trên thế giới”, “50 điểm đến đẹp nhất thế giới năm 2020”. Đây là những kỳ tích khai phá của đồng bào, những điểm ruộng điển hình về cảnh quan, về lịch sử và kỹ thuật khai phá, canh tác cũng như bảo đảm được độ bền vững của danh thắng.
Bên cạnh di tích, người H’Mông huyện Mù Cang Chải còn có những nghi thức tín ngưỡng trong quá trình khai khẩn và canh tác ruộng bậc thang rất phong phú và đa dạng như lễ cầu mưa, lễ cúng ruộng, lễ mừng cơm mới…trong đó điển hình là Lễ mừng cơm mới, 1 nghi lễ nông nghiệp truyền thống quan trọng gắn liền với đời sống tín ngưỡng, tâm linh của đồng bào H’Mông Mù Cang Chải.
Sân khấu hóa Lễ mừng cơm mới của người H’Mông huyện Mù Cang Chải.
Nghi thức này chứa đựng ý nghĩa tâm linh sâu sắc, vừa thể hiện sự kính trọng, biết ơn của con cháu với thần linh, tổ tiên, ông bà, báo công của gia chủ sau 1 năm làm ăn quanh năm mưa thuận gió hòa, tránh được bệnh dịch, gia đình có vụ mùa bội thu.
Chính vì những nét độc đáo, Lễ mừng cơm mới của người H’Mông huyện Mù Cang Chải được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia tại Quyết định số 824/QĐ-BVHTTTDL ngày 9/3/2021. Đây là sự khẳng định những giá trị của di sản đối với cộng đồng tộc người cũng như đối với bức tranh chung về di sản văn hóa của cộng đồng các dân tộc Việt Nam.
Tại buổi lễ, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, đồng chí Hoàng Đạo Cương, Thứ trưởng Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã trao Bằng xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt danh lam thắng cảnh Ruộng bậc thang Mù Cang Chải và trao giấy chứng nhận Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia “Lễ mừng cơm mới của người H’Mông huyện Mù Cang Chải, tỉnh Yên Bái” cho lãnh đạo Ủy ban nhân dân tỉnh Yên Bái và Ủy ban nhân dân huyện Mù Cang Chải.
