“Lỗ hổng” quản lý, giám sát
Chung cư CT3 Hoàng Cầu (Khu tái định cư Ao Hoàng Cầu, phường Ô Chợ Dừa, quận Đống Đa) là thí dụ điển hình. Dù đơn vị trúng thầu chỉ ký hợp đồng kinh doanh diện tích bên trong tầng 1, nhưng sau khi thuê đã tự ý xây dựng lấn chiếm hành lang, phá bỏ cây xanh để phục vụ dịch vụ ăn uống. Chị P. H sống tại tầng 2 CT3 bức xúc: “Nhà hàng không chỉ thuê diện tích tầng 1 mà còn sửa chữa vỉa hè, dựng cột, làm mái che vươn cao chắn tầm nhìn. Việc kinh doanh ăn uống trên diện tích hơn 600 m² chắc chắn gây ồn ào, ảnh hưởng trực tiếp đến hàng chục hộ dân ở những tầng liền kề”.
Chị H.N, sống tại tầng 3 tòa nhà không giấu được lo lắng: Các chung cư tái định cư không được thiết kế riêng cho kinh doanh nhà hàng lớn, hệ thống thoát mùi, xả thải đều chung với tòa nhà. Hàng trăm hộ dân chúng tôi không chỉ chịu mùi dầu mỡ, khói bếp, ồn ào mà còn luôn bất an vì cháy nổ có thể xảy ra bất cứ lúc nào.
Dù thuộc địa bàn quản lý nhưng ông Lê Phương Nam, Phó Chủ tịch UBND phường Ô Chợ Dừa cho biết: Phường không nhận được bất cứ thông báo nào về kết quả đấu giá và loại hình dịch vụ kinh doanh từ phía cơ quan quản lý nhà nước cũng như đơn vị thuê diện tích này. Cho đến khi tiếp nhận ý kiến phản ánh của cư dân, cán bộ chuyên môn đi kiểm tra mới phát hiện sự việc.
Ông Hà Tuấn Sơn, Phó Ban Quản trị chung cư CT3 Hoàng Cầu cho rằng: Hoạt động kinh doanh tại các chung cư tái định cư cần tuân thủ nghiêm các quy định về an toàn, từ hệ thống điện, thoát hiểm, xả thải đến phòng cháy, chữa cháy. Đặc biệt, cơ quan chức năng cần tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, nhất là tình trạng lấn chiếm không gian chung, gây ảnh hưởng đến môi trường sống và an toàn của cư dân.
Sớm ban hành quy định riêng
Ông Trần Anh Tuấn, Phó Giám đốc Trung tâm Quản lý nhà TP Hà Nội (đơn vị được Sở Xây dựng giao quản lý, cho thuê tầng 1 tại các tòa nhà tái định cư), cho biết: Trung tâm sẽ kiểm tra việc cải tạo và hoạt động kinh doanh tại diện tích tầng 1 của chung cư CT3 Hoàng Cầu. Trường hợp đơn vị sử dụng không đáp ứng yêu cầu theo quy định, ảnh hưởng đến sinh hoạt của cư dân, chúng tôi sẽ xem xét điều chỉnh phương án khai thác, thậm chí chấm dứt hợp đồng.
Không riêng chung cư CT3 Hoàng Cầu, tình trạng “cơi nới”, sử dụng sai mục đích diện tích tầng 1 tại nhiều khu tái định cư khác cũng đã từng gây bức xúc cho cư dân. Như tại khu nhà N6C Trung Hòa-Nhân Chính (quận Thanh Xuân), nhiều cửa hàng kinh doanh tự ý cơi nới, lấn chiếm không gian chung, thu hẹp lối đi của người dân. Hay như ở nhà N11B Dịch Vọng (quận Cầu Giấy), khu vực tầng 1 bị biến thành chợ tạm với hàng quán bày bán tràn lan, gây mất mỹ quan và ô nhiễm môi trường.
Theo Sở Xây dựng Hà Nội, thành phố hiện có 201 chung cư tái định cư, trong đó 130 tòa nhà có diện tích tầng 1 dành cho kinh doanh với tổng diện tích 97.043 m². Hiện có 43.458 m² đã được cho thuê, còn khoảng 38 nghìn m² đang trong quá trình thu hồi. Riêng tháng 1/2025, Sở Xây dựng Hà Nội tổ chức đấu giá 84 điểm kinh doanh với tổng diện tích hơn 14 nghìn m² tại tầng 1 các chung cư tái định cư. Tuy nhiên, kết quả đấu giá chưa được công bố rộng rãi, gây lo ngại về tính minh bạch trong kiểm soát hoạt động kinh doanh tại các chung cư do Nhà nước quản lý.
Mới đây, Thanh tra TP Hà Nội đã công bố kết luận thanh tra việc cho thuê hơn 16 nghìn m² diện tích kinh doanh tầng 1 Khu nhà ở công nhân, xã Kim Chung (huyện Đông Anh, Hà Nội, do Công ty TNHH MTV Quản lý và phát triển nhà Hà Nội quản lý). Theo đó, phát hiện nhiều sai phạm dẫn tới thất thu ngân sách hàng chục tỷ đồng.
Luật sư Đặng Văn Cường, Trưởng Văn phòng Luật sư Chính Pháp (Hà Nội) đề nghị, UBND thành phố Hà Nội cần sớm ban hành quy định về các loại hình kinh doanh được phép hoạt động tại chung cư tái định cư, ưu tiên các dịch vụ thiết yếu như siêu thị mini, nhà thuốc, cửa hàng tiện lợi... nhằm đáp ứng nhu cầu thực tế của cư dân mà vẫn bảo đảm không gian sống an toàn cho cư dân.
Để bảo đảm trật tự, an toàn và quyền lợi chính đáng của người dân, thời gian tới, trung tâm sẽ kiểm tra, giám sát hoạt động kinh doanh tại chung cư CT3 Hoàng Cầu, ông Trần Anh Tuấn, Phó Giám đốc Trung tâm Quản lý nhà thành phố Hà Nội cho biết.
