Cứ vào ngày mồng 4 Tết, lễ hội chùa Keo mùa xuân tại xã Vũ Tiên lại diễn ra cùng sự háo hức của bao người, trong duy nhất một ngày. Vì thế có những năm thu hút hàng vạn du khách trẩy hội, nhiều nhất vẫn là các bạn trẻ đến chiêm bái và hòa mình vào không khí lễ hội của vùng quê trồng lúa nước.
Tại lễ hội còn bảo lưu các tập tục truyền thống là hồn cốt từ bao đời nay ở ngôi chùa có tuổi đời gần 400 năm, gồm: Lễ khai chỉ mở cửa đền; tranh tài thổi cơm thi của các thôn chung quanh khu vực chùa Keo. Hơn thế nữa, đông đảo du khách xa gần được đắm chìm trong những làn điệu mượt mà của các liền anh, liền chị với du thuyền hát hội. Những trò chơi dân gian như leo cầu ngô, bịt mắt đánh trống, chơi cờ tướng (theo hình thức cờ bỏi)… cũng được tổ chức quy củ, bài bản giúp du khách cảm nhận rõ hơn về sức sống văn hóa xưa cũ vẫn còn tồn tại trong đời sống đương đại.
Xuôi xuống vùng ven biển tỉnh Hưng Yên, từ ngày mồng 7 đến mồng 9 Tết Nguyên đán diễn ra lễ hội truyền thống vật cầu đền Hét tại xã Thái Ninh. Đây là lễ hội truyền thống đặc sắc nhằm tưởng nhớ danh tướng Phạm Ngũ Lão, với điểm nhấn là trò chơi cướp cầu bằng củ chuối nặng 15-20kg, tái hiện tinh thần thượng võ. Trong trò chơi này, các thanh niên trai tráng chia làm 2 đội: Nông (mặc quần đỏ) và Ngư (mặc quần xanh); mỗi đội gồm 1 tướng và 8 quân, thi đấu trên bãi cát để tranh quả cầu làm bằng củ chuối có trọng lượng lớn. Trận đấu đòi hỏi người chơi phải can đảm và phát huy tối đa sức mạnh tập thể để đưa quả cầu nặng và nhẵn vào bồ của mình.
Mỗi trận đấu diễn ra trong khoảng 20 phút mang đến sự kịch tính, quyết liệt và cả những tiếng cười sảng khoái. Ông Nguyễn Văn Hiến, sống tại thành phố Hà Nội cho biết: “Từ khi biết đến lễ hội thông qua các phương tiện thông tin đại chúng, những năm gần đây gia đình tôi luôn về vùng quê biển để được trải nghiệm sắc màu lễ hội đặc sắc này. Được sống trong không khí náo nhiệt của trai tráng tham gia vật cầu, lòng người cũng nhẹ nhõm, an vui đầu xuân mới”.
Vào ngày mồng 9 Tết, tại thôn Thọ Lộc, xã Vũ Thư còn bảo lưu được một tập tục rất riêng là nghi lễ rước kiệu dưới nước tại lễ hội đền, chùa Phượng Vũ. Ông Trần Thanh Hải, Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Vũ Thư cho biết: Quần thể di tích đền, chùa Phượng Vũ được xây dựng từ thời nhà Lý (khoảng năm Đinh Tỵ), cách nay hơn 900 năm, là nơi tôn thờ Đức Thánh Tổ Lý triều Quốc sư Từ Đạo Hạnh, người có công giúp dân trồng lúa, trồng dâu, dạy dân nghề và cứu giúp nhân dân. Điểm nhấn trong lễ hội năm nay là nghi lễ rước kiệu dưới nước. Chính bởi sự độc đáo, hấp dẫn trong nghi thức rước kiệu, nét tâm linh trong lễ hội đền, chùa Phượng Vũ mà dù thời tiết mưa phùn hay gió rét cũng không thể cản bước hàng nghìn du khách thập phương tìm về. Theo các cụ cao niên trong xã, hình ảnh kiệu thờ lướt trên mặt sông trong tiếng trống chiêng thể hiện sâu sắc văn hóa nông nghiệp lúa nước và mối quan hệ hài hòa giữa con người với thiên nhiên.
Màn rước kiệu xuất phát từ đình làng gồm ba chiếc kiệu: Song Loan, Long Đình và Lễ. Đoàn rước qua nhiều ao hồ, ruộng đồng, sông nước và qua nhà các đời chủ hội để lên chùa. Dù có ngập cả người dưới nước, đoàn phù giá vẫn tiến về phía trước, trên vai giữ chắc kiệu và đi chân trần. Mỗi buổi rước thường kết thúc đúng giờ chính Ngọ (12 giờ trưa), sau đó ba kiệu được quy tụ tại đền thánh Từ Đạo Hạnh. Tuy nhiên, cũng có những năm nghi lễ kéo dài đến 15 giờ. Bà Đinh Thu Uyên, Việt kiều Pháp chia sẻ: “Tôi là người con xa quê hơn 10 năm, nay trở về được hòa mình vào một lễ hội rất ấn tượng mang đời sống tâm linh, hồn cốt dân tộc, nhất là sắc thái văn hóa của cư dân trồng lúa nước. Tôi đã lưu giữ cho bản thân nhiều tấm hình đẹp về nghi lễ rước kiệu dưới nước và sẽ lan tỏa đến bạn bè quốc tế về hình ảnh sống động tại quê hương ”.
Còn tại Di tích quốc gia đặc biệt Khu Lăng mộ và đền thờ các vị vua triều Trần (xã Long Hưng), hằng năm diễn ra lễ hội đền Trần, bắt đầu từ ngày 13 tháng Giêng âm lịch và kéo dài trong 5 ngày. Đây là lễ hội cấp vùng có tầm ảnh hưởng lớn đến đời sống văn hóa, tinh thần của đông đảo các tầng lớp nhân dân. Điểm nhấn trong lễ hội đầu xuân này là nghi lễ rước nước đặc sắc kéo dài hàng km. Điểm xuất phát từ đền Vua (nằm trong khu di tích), đoàn người lên tới nghìn người đi bộ, rồi lên thuyền tiến ra lấy nước thiêng tại ngã ba sông Hồng-sông Luộc rước về đền thờ để cầu mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu.
Trong lễ hội đền Trần còn có tục thi cỗ cá để nhắc nhớ thuở hàn vi của tổ tiên nhà Trần gắn liền với nghề sông nước, đánh cá. Cá dùng trong hội thi được các thôn chuẩn bị từ đầu năm trước, chủ yếu là cá trắm, cá chép và cá mè nặng từ 5-12kg. Khi làm cỗ, cá không được gãy vây, gãy đuôi và để nguyên vảy; được tạo dáng theo tư thế tự nhiên nhất và làm chín bằng cách tưới dầu nóng để chín từ từ và có màu vàng bắt mắt. Chính vì tính cầu kỳ, nghệ thuật và đậm tính dân gian mà năm nào hội thi cỗ cá cũng thu hút đông đảo du khách thập phương tới tham quan.
