Trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh tập trung nhiều trường đại học, là nơi đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, trong đó có lĩnh vực trí tuệ nhân tạo. Hiện thành phố có khoảng 35 trường có chương trình đào tạo công nghệ thông tin-truyền thông, tuy nhiên, chỉ có 14 chương trình đào tạo ngành AI, khoa học dữ liệu, kỹ thuật dữ liệu với chỉ tiêu đào tạo khoảng 1.000 sinh viên đại học. Qua kết quả khảo sát nhu cầu nhân lực ngành AI của Trường đại học Khoa học Tự nhiên (Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh), gần 60% số doanh nghiệp được khảo sát cho rằng, chất lượng nhân sự AI hiện nay chỉ đáp ứng được một phần nhu cầu sử dụng; gần 26% cho rằng chất lượng đào tạo nhân lực AI chưa đáp ứng yêu cầu của thị trường lao động... Điều này đồng nghĩa, nguồn nhân lực AI tại Thành phố Hồ Chí Minh hiện nay vẫn còn nhiều hạn chế về chất lượng và số lượng. Thành phố cần tập trung vào việc đào tạo và phát triển nhân sự, nhất là những kỹ năng chuyên môn sâu, cập nhật với công nghệ AI mới. Đồng thời, chính sách hỗ trợ của Nhà nước cũng là yếu tố cần thiết để thúc đẩy việc nâng cao chất lượng nhân sự AI.
Theo các chuyên gia, trong bối cảnh cách mạng công nghiệp 4.0, AI đã trở thành động lực then chốt thúc đẩy đổi mới và tăng trưởng kinh tế trên toàn cầu. Đối với Thành phố Hồ Chí Minh, hướng đến mục tiêu tăng trưởng bền vững, phát triển nguồn nhân lực AI không chỉ là yếu tố quan trọng để hội nhập quốc tế mà còn là cơ hội để nâng cao năng lực cạnh tranh, hiện đại hóa các lĩnh vực kinh tế-xã hội. Tuy nhiên, bên cạnh tiềm năng lớn, việc phát triển nguồn nhân lực AI đang đối mặt với nhiều thách thức, đòi hỏi những giải pháp toàn diện và hiệu quả. Ông Phạm Chí Thành, chuyên viên quản lý mạng-máy tính, Công ty TNHH CJ Vina AGRI cho biết: AI là xu hướng công nghệ cao thay đổi toàn diện nền kinh tế-xã hội và đời sống con người. Từ các ứng dụng trong y tế, giáo dục đến các ngành nghề như tài chính, giao thông…, AI đã trở thành một phần không thể thiếu. Tuy nhiên, sự phát triển nhanh chóng của AI cũng đặt ra vấn đề về nguồn nhân lực. Để phát triển nguồn nhân lực AI cần đầu tư vào giáo dục và đào tạo AI một cách bài bản; tăng cường hợp tác quốc tế để học hỏi kinh nghiệm và chia sẻ nguồn lực; khuyến khích sáng tạo và ứng dụng thực tiễn thông qua các dự án cộng đồng và doanh nghiệp. Đồng thời, phát triển các chương trình định hướng nghề nghiệp AI dành cho học sinh, sinh viên; thành lập các trung tâm nghiên cứu AI để bảo đảm sự phân bổ đều trong đào tạo và ứng dụng.
Thạc sĩ Trần Linh Huân, Trường đại học Luật Thành phố Hồ Chí Minh cho rằng, để khắc phục những bất cập và nâng cao chất lượng phát triển nguồn nhân lực AI, cần triển khai các giải pháp toàn diện và đồng bộ trên nhiều lĩnh vực. Trước hết, chương trình đào tạo cần được đổi mới theo hướng cập nhật các nội dung thực tiễn và bắt kịp xu hướng công nghệ AI toàn cầu như học sâu (Deep Learning), AI tạo sinh (Generative AI), dữ liệu lớn (Big Data)... Đồng thời, cần tích hợp các kỹ năng liên ngành như đạo đức AI, trách nhiệm xã hội và kỹ năng giải quyết vấn đề để trang bị cho sinh viên kiến thức toàn diện. Mở rộng các mô hình đào tạo thực hành giúp sinh viên áp dụng hiệu quả kiến thức vào thực tế. Ngoài ra, cần phát triển đội ngũ giảng viên và chuyên gia trong lĩnh vực AI. Trước hết, việc đào tạo lại giảng viên là ưu tiên hàng đầu, với mục tiêu cập nhật kiến thức mới về các công nghệ AI hiện đại, giúp giảng viên đáp ứng tốt hơn yêu cầu giảng dạy và nghiên cứu; xây dựng cơ chế đãi ngộ hấp dẫn để thu hút các nhà nghiên cứu và chuyên gia AI từ nước ngoài về giảng dạy và làm việc, góp phần nâng cao chất lượng nhân lực và chia sẻ kinh nghiệm quốc tế.
Để đào tạo nguồn nhân lực AI đáp ứng yêu cầu của doanh nghiệp, việc hợp tác giữa nhà trường và doanh nghiệp rất cần thiết. Đây được xem là giải pháp quan trọng để nâng cao chất lượng đào tạo và đáp ứng nhu cầu thị trường lao động. Các doanh nghiệp cần tham gia tích cực vào quá trình thiết kế chương trình đào tạo, bảo đảm nội dung học tập phù hợp với yêu cầu thực tế, giúp sinh viên sau khi tốt nghiệp đáp ứng tốt các tiêu chí tuyển dụng. Bên cạnh đó, doanh nghiệp cũng nên đầu tư tài trợ cho các dự án nghiên cứu và phát triển (R&D) tại các trường đại học, vừa hỗ trợ nâng cao năng lực nghiên cứu của nhà trường, vừa tận dụng được nguồn nhân lực trẻ và ý tưởng sáng tạo từ các nhà nghiên cứu và sinh viên. Sự hợp tác chặt chẽ này không chỉ mang lại lợi ích cho cả hai bên mà còn góp phần phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, thúc đẩy sự đổi mới và cạnh tranh trên thị trường
