Từ năm 2021, dù cơ quan chức năng tỉnh Vĩnh Long đưa ra nhiều giải pháp để nâng cao giá trị khoai lang nhưng diện tích cứ giảm dần. Đến nay diện tích chỉ còn hơn 2.600 ha tập trung ở ba xã Tân Lược, Tân Quới và Mỹ Thuận trong khi người trồng khoai vẫn gặp nhiều khó khăn trong vấn đề tiêu thụ.
Những năm qua, giống khoai tím Nhật đã trở thành cây trồng chủ lực, mang lại giá trị kinh tế cao cho nông dân xã Tân Lược. Tuy nhiên, tình hình sản xuất khoai lang hiện nay đang gặp không ít khó khăn. Diện tích trồng khoai lang sụt giảm hơn 60% so với thời kỳ cao điểm. Chi phí đầu vào tăng cao, trong khi lợi nhuận giảm sút. Giá cả thị trường tiêu thụ nhiều vụ liên tục xuống thấp, có thời điểm dưới giá thành sản xuất. Tình trạng cung vượt cầu, lệ thuộc thị trường xuất khẩu chủ yếu là Trung Quốc, trong khi đầu ra trong nước chưa được mở rộng.
Ông Nguyễn Hoàng Anh, xã Tân Lược, chia sẻ: “Hiện nay giá khoai lang có nhích lên từ 250.000 đồng/tạ đến 280.000 đồng/tạ (1 tạ = 60kg) nhưng vẫn chưa đủ chi phí sản xuất. Người trồng lỗ nặng. Mới đây, tôi thu hoạch 11 công khoai lang, bán giá chỉ 120.000 đồng/tạ, mỗi công lỗ khoảng 10 triệu đồng, nếu đất thuê sẽ còn lỗ nhiều hơn nữa. Trung bình giá khoai lang phải ở mức 500.000 đồng/tạ trở lên mới có lời. Sau vụ này, tôi sẽ chuyển sang cây trồng khác”.
Theo Ủy ban nhân dân xã Tân Lược, diện tích khoai lang tính từ đầu năm 2025 đến nay xuống giống 347 ha, đã thu hoạch 285 ha, còn lại dự kiến thu hoạch 62 ha, sản lượng ước tính 8.850 tấn. Giá mua bán hiện nay khá thất thường...
Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Tân Lược Trần Phú Hữu, cho biết: Khoai lang có giá cả bấp bênh là do phụ thuộc quá lớn vào thị trường Trung Quốc, mà chưa có thị trường ổn định, chính ngạch. Thiếu thông tin thị trường, nông dân sản xuất theo phong trào, chưa gắn kết với doanh nghiệp, hợp tác xã. Chưa xây dựng được chuỗi giá trị bền vững, thiếu nhà máy chế biến, bảo quản sau thu hoạch.
Khoai lang Vĩnh Long nổi bật với củ to, ruột dẻo ngọt, giàu dinh dưỡng, có lợi thế cạnh tranh so với nhiều địa phương khác. Không chỉ đáp ứng nhu cầu ăn tươi, khoai còn là nguyên liệu tiềm năng cho công nghiệp chế biến: bột, snack, tinh bột, thực phẩm chức năng… Chất lượng củ ổn định, vị ngon đặc trưng đã giúp khoai lang Vĩnh Long xuất khẩu chính ngạch sang Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc. Một số vùng trồng đã được cấp mã số vùng trồng, mở ra cơ hội khai thác thị trường quốc tế.
Thời gian qua, ngành nông nghiệp tỉnh Vĩnh Long đã phối hợp với địa phương, không ngừng tuyên truyền vận động nông dân cải tiến quy trình kỹ thuật canh tác, ứng dụng khoa học kỹ thuật để nâng cao năng suất, an toàn vệ sinh thực phẩm và sức khỏe người tiêu dùng theo tiêu chuẩn quốc tế. Đến nay tỉnh Vĩnh Long đã đạt được 27 mã số vùng trồng và 3 cơ sở đóng gói khoai lang đã được cấp mã số xuất sang thị trường Trung Quốc.
Gần đây, Tập đoàn Wago (Nhật Bản) đã khảo sát và bày tỏ ý định cung cấp thêm một số giống khoai ngọt để trồng thử nghiệm tại tỉnh Vĩnh Long. Ông Kiuchi Hirokazu, Chủ tịch Tập đoàn Wago, cho biết: “Chúng tôi đặc biệt quan tâm đến mô hình chế biến sâu. Nếu giống khoai này thành công, chúng tôi sẽ đầu tư nhà máy đông lạnh sử dụng công nghệ hiện đại, khi rã đông, sản phẩm không bị nát”.
Theo lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Vĩnh Long, ngành chức năng đang rốt ráo đưa ra nhiều giải pháp nhằm khắc phục tình trạng nêu trên. Các đơn vị liên quan khuyến khích người dân tham gia hợp tác xã, tổ hợp tác, liên kết với doanh nghiệp theo mô hình sản xuất-tiêu thụ khép kín. Tăng cường tập huấn kỹ thuật canh tác, ứng dụng công nghệ mới, giảm chi phí đầu vào. Địa phương đang phối hợp với các ngành chức năng rà soát, quy hoạch lại vùng trồng, phù hợp điều kiện thổ nhưỡng và nhu cầu thị trường, xây dựng nhãn hiệu tập thể, truy xuất nguồn gốc... Những nỗ lực này nhằm tăng uy tín, thương hiệu khoai lang Vĩnh Long trên thị trường.
