Vĩnh biệt nhà thơ Lâm Thị Mỹ Dạ

Nhà thơ Lâm Thị Mỹ Dạ qua đời hồi 5 giờ sáng 6/7/2023 tại nhà riêng (quận Bình Thạnh, Thành phố Hồ Chí Minh), hưởng thọ 75 tuổi. Lâm Thị Mỹ Dạ từng là cán bộ Ty Văn hóa Quảng Bình, sau đó làm phóng viên, biên tập viên Tạp chí Sông Hương, là Ủy viên Ban Chấp hành Hội Văn học nghệ thuật tỉnh Thừa Thiên Huế, hội viên Hội Nhà văn Việt Nam, Ủy viên Ban Chấp hành Hội Nhà văn Việt Nam khóa III, Ủy viên Hội đồng thơ Hội Nhà văn Việt Nam khóa V.

Lâm Thị Mỹ Dạ là một trong những nhà thơ nữ tiêu biểu của văn học Việt Nam hiện đại. Cũng như Xuân Quỳnh, Ý Nhi, Phan Thị Thanh Nhàn… Lâm Thị Mỹ Dạ để lại một phong cách thơ đặc sắc, độc đáo thể hiện qua những tác phẩm mang đậm dấu ấn cá nhân, được sáng tác trong một thời kỳ với những biến động dữ dội của lịch sử dân tộc.

Sinh năm 1949 tại vùng đất lửa Lệ Thủy (Quảng Bình), Lâm Thị Mỹ Dạ "vào đời" cũng là bước vào sự nghiệp văn chương khi cuộc chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ lan rộng trên toàn đất nước.

Lâm Thị Mỹ Dạ là một trong những nhà thơ nữ tiêu biểu của văn học Việt Nam hiện đại. Cũng như Xuân Quỳnh, Ý Nhi, Phan Thị Thanh Nhàn… Lâm Thị Mỹ Dạ để lại một phong cách thơ đặc sắc, độc đáo thể hiện qua những tác phẩm mang đậm dấu ấn cá nhân, được sáng tác trong một thời kỳ với những biến động dữ dội của lịch sử dân tộc.

Như một phép thử của tồn tại, chiến tranh càng ác liệt, bom đạn càng tàn khốc…, con người tinh thần càng phải rắn rỏi, tâm hồn càng phải tráng kiện, tươi xanh.

Từ trong bom đạn, thơ Lâm Thị Mỹ Dạ là tiếng họa mi lảnh lót hôm qua bom nổ trước thềm/ sáng ra trời vẫn ngọt mềm tiếng chim; là hạt sương trong trẻo trái tim như hạt sương/ trong chiếc lá của hạnh phúc; là vạt cỏ xanh non buổi sớm hồn xanh như cỏ/ hồn đầy nụ xanh; là ánh trăng lãng mạn đêm chiến tranh ánh trăng tan vào hoa cau/ nồi cơm sôi có tiếng cơn mưa; là khoảng trời đã nằm yên trong đất…/ những vì sao ngời chói lung linh (Khoảng trời, hố bom)…

Một hiện thực chiến tranh dữ dội với "những điều trông thấy" đã được "mềm hóa", "xanh hóa", "mờ hóa" bởi những câu thơ đầy biểu cảm như thể để vượt qua, vượt lên theo quy luật "tiếng hát át tiếng bom" trong ý thức của mỗi con người, của cả dân tộc. Lâm Thị Mỹ Dạ đã "mỹ lệ hóa" hiện thực theo ý nghĩa mỹ học tích cực nhất của từ này. Thơ chị là tiếng hát của người trong cuộc trên một dải đất đang trải qua những ngày tàn khốc nhất của chiến tranh, vì vậy có sức lay động trái tim người đọc, củng cố niềm tin của họ về một chiến thắng tất yếu mà toàn dân tộc hướng đến.

Nhưng không phải chất tươi xanh hồn nhiên vượt trội trong thơ Lâm Thị Mỹ Dạ phản chiếu tất cả những ánh sáng trong tâm hồn chị. Thế giới nội tâm của Lâm Thị Mỹ Dạ không hề giản đơn.

Chị có một quá khứ "tuổi nhỏ" không mấy suôn sẻ Có nỗi buồn như tro/ Hoang lạnh cả một đời thiếu nữ…/ Em chết trong nỗi buồn/ Chết như từng giọt sương/ Trong xứ sở anh/ Em bị lạc/ Xứ sở hiếm hoi niềm vui/ Khô thắt đến nao lòng (Tặng nỗi buồn riêng); có một "tuổi lớn" không mấy nhẹ nhõm Bao vết thương trái tim sẹo chai lỳ/ Tưởng là vậy, tưởng là mình gan góc/ Nào đâu ngờ nước mắt cạn đêm nay (Viết về câu trả lời của con), Trên đôi vai bình yên/ mà bão giông nghiêng ngửa/ em quặn mình như rễ giữa đất im (Cho anh tựa vào em).

Luôn trung thực với ngòi bút của mình, Lâm Thị Mỹ Dạ ghi lại những khoảnh khắc tâm trạng riêng tư của chị như để minh chứng cho cuộc đời trên trần thế không mấy hạnh phúc mà chị trải qua.

Kể từ khi còn là thiếu nữ, chị đã có nhiều thơ in báo. Chị đã để lại hơn một chục tập thơ: Trái tim sinh nở (1974); Bài thơ không năm tháng (1983); Hái tuổi em đầy tay (1990); Đề tặng một giấc mơ (1999); Cốm non (2005); Hồn đầy hoa cúc dại (2007); Thơ tình Lâm Thị Mỹ Dạ (2008)…

Chị cũng từng đoạt giải Nhất cuộc thi thơ báo Văn Nghệ năm 1973, giải thưởng Hội Nhà văn năm 1983, Giải thưởng Nhà nước về Văn học Nghệ thuật năm 2007.

Hơn chục năm cuối đời là một giai đoạn cơ cực của Lâm Thị Mỹ Dạ, khi phải gồng mình chăm sóc cho người bạn đời - nhà thơ Hoàng Phủ Ngọc Tường - ốm liệt giường. Nhưng cứ vài hôm một lần chị lại gọi điện, những câu chuyện không đầu không cuối. Giọng Lệ Thủy ríu rít trong trẻo, không hề chen tiếng thở dài, cho dù chị đang rất mệt mỏi.

Rồi đến lượt chị, căn bệnh Alzheimer quái ác ập đến lấy đi trí khôn của chị, cướp đi tâm hồn đầy hoa cúc dại của chị. Cho đến một ngày không còn nghe tiếng chị gọi, và cũng không bao giờ nghe chị trả lời nữa…

Vậy là đã khép lại một vòng đời đủ vui buồn, một sinh mệnh đủ gian nan, một tâm hồn thi ca nhiều cung bậc. Với thi ca, Lâm Thị Mỹ Dạ đã lao động hết mình.

Kể từ khi còn là thiếu nữ, chị đã có nhiều thơ in báo. Chị đã để lại hơn một chục tập thơ: Trái tim sinh nở (1974); Bài thơ không năm tháng (1983); Hái tuổi em đầy tay (1990); Đề tặng một giấc mơ (1999); Cốm non (2005); Hồn đầy hoa cúc dại (2007); Thơ tình Lâm Thị Mỹ Dạ (2008)…

Chị cũng từng đoạt giải Nhất cuộc thi thơ báo Văn Nghệ năm 1973, giải thưởng Hội Nhà văn năm 1983, Giải thưởng Nhà nước về Văn học Nghệ thuật năm 2007.

Nhưng trên hết, thơ chị đã đến với người đọc, ở lại trong tâm trí họ, trở thành nỗi buồn vui của họ, đặc biệt là những người cùng thời với chị. Đó là hạnh phúc của một người cầm bút.

Xin vĩnh biệt chị, nhà thơ Lâm Thị Mỹ Dạ!

Ngày 6 tháng 7 năm 2023.

Có thể bạn quan tâm

Lãnh đạo 2 tỉnh tặng quà lưu niệm tại lễ khai mạc Ngày Văn hóa, Du lịch Khánh Hòa tại Quảng Trị. (Ảnh: HƯƠNG GIANG)

Quảng Trị-Khánh Hòa: Từ miền hoa lửa đến vịnh ngọc xanh

Tối 16/8, tại phố đi bộ Regal Legend, phường Đồng Hới, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Khánh Hòa phối hợp Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Quảng Trị tổ chức lễ khai mạc Ngày Văn hóa, Du lịch Khánh Hòa tại Quảng Trị năm 2026 với chủ đề “Quảng Trị-Khánh Hòa: Từ miền hoa lửa đến vịnh ngọc xanh”. 

Các em thiếu nhi được tiếp cận tác phẩm văn học, âm nhạc tại Không gian lưu niệm nhà văn Tô Hoài.

Đưa văn học đến với trẻ em qua âm nhạc

Từ sân khấu guitar cổ điển tại Không gian lưu niệm nhà văn Tô Hoài, chuỗi chương trình “Cùng bước chân Dế Mèn - Âm nhạc” đã mang đến luồng gió mới, mở rộng cách tiếp cận với văn học thiếu nhi...

[Video] Những con số ấn tượng trước ngày diễn ra "Concert quốc gia: Tổ quốc trong tim" tại Thành phố Hồ Chí Minh

[Video] Những con số ấn tượng trước ngày diễn ra "Concert quốc gia: Tổ quốc trong tim" tại Thành phố Hồ Chí Minh

Concert Quốc gia: Tổ quốc trong tim tổ chức tại TP Hồ Chí Minh (diễn ra lúc 20h ngày 23/8/2026 tại Khu đô thị Vạn Phúc, TP Hồ Chí Minh do Báo Nhân Dân phối hợp tổ chức) đã lập kỷ lục với 5.729.323 lượt yêu cầu truy cập đăng ký vé trực tuyến và toàn bộ vé miễn phí đã được phát hành chỉ trong 1 phút 27 giây mở cổng.

Nghệ nhân làng Chuông hướng dẫn du khách trải nghiệm các công đoạn làm nón tại không gian học tập cộng đồng ở đình làng Chuông.

Khi lớp học trở về làng

Từ xa xưa, nhiều thế hệ người làng Chuông đã biết khâu nón, và những chiếc nón lá được hình thành qua bàn tay khéo léo của các nghệ nhân đã theo chân các bà, các mẹ, các chị đi muôn nơi, góp phần lan tỏa thương hiệu nón làng Chuông nổi tiếng.

Hội thảo lấy ý kiến góp ý dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hóa khu vực miền bắc.

Kiến tạo hành lang pháp lý, khơi dòng chảy giá trị văn hóa

Từ ngày 5-24/8, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tổ chức lấy ý kiến rộng rãi đối với Dự thảo Luật Phát triển công nghiệp văn hóa, hướng tới hoàn thiện những cơ chế, chính sách then chốt và xây dựng khung khổ pháp lý phù hợp cho lĩnh vực này.

Ảnh minh họa. (Ghép ảnh: K.T)

Thi Tài năng Múa học sinh, sinh viên toàn quốc năm 2026

Ngày 14/8, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cho biết, nhằm phát hiện, tuyển chọn, tôn vinh tài năng trẻ, đồng thời góp phần nâng cao chất lượng đào tạo và phát triển nguồn nhân lực nghệ thuật múa, Bộ đã ban hành kế hoạch tổ chức Cuộc thi Tài năng Múa học sinh, sinh viên toàn quốc năm 2026.

Các chương trình mang đậm bản sắc văn hóa luôn thu hút đông đảo người xem trên nền tảng số. (Ảnh: KHÁNH AN)

Hướng tới nền tảng số mang bản sắc Việt

Các mạng xã hội như Facebook, YouTube, TikTok, Instagram… không chỉ thay đổi cách người dân tiếp cận thông tin, học tập, giao lưu và kết nối mà còn trở thành kênh quảng bá hình ảnh đất nước, con người và bản sắc văn hóa.

Các đồng chí lãnh đạo tỉnh tặng hoa chúc mừng Hội thảo khoa học. (Ảnh: A.T)

Bắc Ninh: Phát huy giá trị hệ thống di tích thuộc phòng tuyến sông Như Nguyệt

Ngày 14/8, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Bắc Ninh tổ chức Hội thảo khoa học về Bảo tồn và phát huy hệ thống di tích thuộc phòng tuyến sông Như Nguyệt. 45 bài tham luận của các nhà nghiên cứu, tiếp cận vấn đề từ nhiều góc độ đã làm rõ và khẳng định giá trị của hệ thống di tích thuộc phòng tuyến sông Như Nguyệt.

Điện ảnh Quân đội nhân dân vinh dự nhận nhiều giải thưởng uy tín. (Nguồn: Điện ảnh Quân đội nhân dân)

Hành trình vẻ vang 66 năm của Điện ảnh Quân đội nhân dân

Kỷ niệm 66 năm Ngày truyền thống Điện ảnh Quân đội nhân dân (17/8/1960-17/8/2026), cán bộ, nghệ sĩ, chiến sĩ của đơn vị có dịp nhìn lại chặng đường vẻ vang và đáng tự hào. Từ chiến trường đến thời bình, đội ngũ làm phim quân đội đã góp phần lưu giữ những giá trị tinh thần đặc biệt quan trọng của đất nước và quân đội.

[Video] Giới thiệu sự kiện “Cùng Việt Nam tiến bước 2026”

[Video] Giới thiệu sự kiện “Cùng Việt Nam tiến bước 2026”

Sự kiện “Cùng Việt Nam tiến bước” tổ chức vào năm 2025 với hàng triệu bước chân đã cùng tạo nên một hành trình đầy tự hào. Hơn 1,1 triệu người tham gia, cùng nhau tích lũy 6 tỷ bước chân – lan tỏa tinh thần đoàn kết, rèn luyện sức khỏe và khát vọng vươn lên. Và hành trình ấy sẽ chính thức trở lại trong mùa thu này.

Công viên Thống Nhất có nhiều tiềm năng phát triển không gian sáng tạo. (Ảnh: Ngọc Liên

Ươm mầm không gian sáng tạo

Với diện tích rộng, hệ thống cây xanh lâu năm và cảnh quan mở, Công viên Thống Nhất (Hà Nội) có nhiều lợi thế trở thành một không gian sáng tạo giữa lòng Thủ đô. Nhiều ý tưởng đang được “ươm mầm” nhằm khai thác tiềm năng sẵn có, tạo nên đời sống sáng tạo thường xuyên phục vụ cộng đồng.

Đại diện các cơ quan tiến hành động thổ bắt đầu khai quật khẩn cấp. (Ảnh: Bảo tàng Nghệ An-Xô Viết Nghệ Tĩnh)

Nghệ An: Khai quật khẩn cấp mộ gạch cổ tại Rú Bụt

Ngày 13/8, thông tin từ Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nghệ An cho biết, Bảo tàng Nghệ An-Xô Viết Nghệ Tĩnh phối hợp Trường đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội đang tổ chức khai quật khẩn cấp lăng mộ gạch cổ tại xã Kim Liên. Sau hai ngày khai quật, nhiều hiện vật đã được tìm thấy.

Các nghệ nhân vừa nghe nhạc vừa vẽ tranh. (Ảnh: THÙY VÂN)

Zhostovo - thương hiệu khay vẽ thủ công nổi tiếng của Nga

Phong cách nghệ thuật Zhostovo với những bó hoa rực rỡ đầy biểu cảm và hài hòa khó có thể nhầm lẫn với bất kỳ nghệ thuật nào khác trên thế giới. Đằng sau mỗi chiếc khay được vẽ là lịch sử nghệ thuật dân gian Nga, đã tồn tại qua nhiều thế kỷ, vẫn giữ được giá trị và chỉ cần nhìn thấy là đã cảm nhận được "chất Nga".