Khát vọng làm chủ công nghệ điện hạt nhân
Trong diễn văn chào mừng Lễ kỷ niệm, Tiến sĩ Trần Chí Thành, Viện trưởng Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam nhấn mạnh, năm 1976, khi đất nước vừa bước ra khỏi chiến tranh, còn muôn vàn khó khăn của thời kỳ tái thiết, xây dựng đất nước, Đảng và Nhà nước đã ký quyết định thành lập Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam.
Lịch sử Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam cũng chính là lịch sử phát triển của ngành năng lượng nguyên tử Việt Nam của đất nước: Từ việc khôi phục và vận hành an toàn Lò phản ứng hạt nhân Đà Lạt năm 1984 đến nghiên cứu và sản xuất các đồng vị dược chất phóng xạ phục vụ hàng triệu lượt người bệnh; từ những ứng dụng kỹ thuật hạt nhân trong công nghiệp, trong nông nghiệp, trong tài nguyên môi trường đến việc xây dựng mạng lưới an toàn bức xạ, mạng lưới hạt nhân quốc gia.
Viện trưởng Trần Chí Thành cho biết, Đảng và Nhà nước đã có nhiều quyết sách rất quan trọng để phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Trong đó, Chương trình điện hạt nhân được tái khởi động vào cuối năm 2024. Các công nghệ chiến lược được xác định là nền tảng cho sự phát triển nhanh và bền vững. Đối với ngành năng lượng nguyên tử, đây là cơ hội lớn nhất trong nhiều thập kỷ qua.
Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam mong muốn trở thành một tổ chức khoa học, công nghệ hạt nhân chiến lược của quốc gia; một tổ chức đủ năng lực nghiên cứu, làm chủ công nghệ, chuyển giao công nghệ, đào tạo đội ngũ cán bộ khoa học hạt nhân, đủ năng lực tham mưu cho lãnh đạo Đảng và Nhà nước, đồng hành cùng đất nước trong việc xây dựng nền công nghiệp hạt nhân hiện đại.
"Chúng tôi mong muốn đóng góp vào việc làm chủ được công nghệ điện hạt nhân tiên tiến, từng bước làm chủ công nghệ lò phản ứng hạt nhân mô-đun nhỏ (SMR), điện hạt nhân đóng vai trò vô cùng quan trọng trong giai đoạn sắp tới… Đồng thời đào tạo đội ngũ chuyên gia giỏi, chuyên gia đầu đàn trong lĩnh vực hạt nhân cho nhiều thế hệ mai sau. Đó không chỉ là khát vọng của Viện, đó là trách nhiệm của Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam trước đất nước", Viện trưởng Trần Chí Thành chia sẻ.
Khẳng định vị thế qua những thành tựu khoa học và công nghệ hạt nhân
Phát biểu chỉ đạo tại Lễ kỷ niệm, thay mặt Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng chúc mừng và biểu dương những thành tựu to lớn mà các thế hệ lãnh đạo, các nhà khoa học và những người lao động của Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam đã đạt được trong suốt chặng đường 50 năm qua.
Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng nhấn mạnh, chặng đường 50 năm qua của Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam đã khẳng định tầm nhìn chiến lược của Đảng, Nhà nước khi quyết định thành lập Viện ngay từ những ngày đầu của đất nước thống nhất. Từ nền móng vững chắc này, Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam đã không ngừng phát triển, xây dựng nên một hệ thống các đơn vị nghiên cứu chuyên sâu, đạt được những thành tựu đáng ghi nhận trong nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ hạt nhân và kỹ thuật bức xạ hiện đại.
Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam đã khẳng định vị thế qua các dấu mốc ứng dụng đa ngành, đóng góp trực tiếp vào sự phát triển kinh tế-xã hội của đất nước. Trong lĩnh vực y tế, Viện đã làm chủ công nghệ điều chế các chủng loại đồng vị và dược chất phóng xạ phục vụ y học hạt nhân trên toàn quốc. Trong lĩnh vực nông nghiệp, Viện đã ghi dấu ấn đậm nét thông qua chọn tạo giống đột biến bằng kỹ thuật bức xạ mang lại giá trị kinh tế cao.
Trong lĩnh vực công nghiệp, với kỹ thuật kiểm tra không phá hủy và đánh dấu phóng xạ, Viện đã phục vụ đắc lực cho các ngành kinh tế trọng điểm như dầu khí và hóa dầu, chiếu xạ khử trùng vật phẩm y tế, thanh trùng thực phẩm, trái cây phục vụ xuất khẩu ở các thị trường như Mỹ, Australia, Nhật Bản.
Đồng thời, Viện đã xây dựng và vận hành mạng lưới quan trắc và cảnh báo phóng xạ môi trường quốc gia, đóng vai trò nòng cốt trong việc quan trắc, góp phần bảo đảm an toàn bức xạ và ứng phó với các sự cố hạt nhân xuyên biên giới.
Phó Thủ tướng cũng đánh giá, Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam đã xây dựng được một đội ngũ chuyên gia đầu ngành với một nền tảng tri thức vững vàng, sẵn sàng đảm nhận các nhiệm vụ chiến lược mang tầm vóc quốc gia.
Khẩn trương kiện toàn mô hình tổ chức để đáp ứng yêu cầu phát triển
Phó Thủ tướng nhấn mạnh, Đảng và Nhà nước ta đã xác định năng lượng hạt nhân giữ vai trò quan trọng trong việc bảo đảm an ninh năng lượng và thực hiện cam kết quốc tế đạt phát thải ròng bằng không vào năm 2050.
Để thực hiện thành công mục tiêu chiến lược này, Chính phủ đang khẩn trương triển khai nhiều nhiệm vụ, giải pháp toàn diện, đồng bộ, trong đó có công tác chuẩn bị triển khai dự án nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1 và dự án nghiên cứu khoa học công nghệ hạt nhân tại thành phố Đồng Nai. Đây là những dự án rất lớn và quan trọng của quốc gia, đòi hỏi các cơ quan liên quan, trong đó có Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam, phải tập trung nhiều nguồn lực để triển khai thực hiện.
Chính vì vậy, Phó Thủ tướng đề nghị Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam khẩn trương hoàn thành việc kiện toàn mô hình tổ chức để đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới theo đúng chỉ đạo của Bộ Chính trị và của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm.
Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam cần phấn đấu thực hiện hoàn thành tốt nhiệm vụ, mục tiêu theo chiến lược phát triển ứng dụng năng lượng nguyên tử vì mục đích hòa bình đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2050. Phát triển Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam trở thành một tổ chức dẫn dắt, giữ vai trò nòng cốt trong nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ, hỗ trợ kỹ thuật và đào tạo trong lĩnh vực hạt nhân.
Trên cơ sở các cơ chế, chính sách của nhà nước về thu hút, trọng dụng, bồi dưỡng nhân tài, các nhà khoa học trẻ tài năng, Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam cần chủ động đào tạo, bồi dưỡng, duy trì và phát triển nguồn nhân lực nhằm xây dựng đội ngũ chuyên gia, nhà khoa học hạt nhân đầu ngành của quốc gia, thu hút, hợp tác hiệu quả với chuyên gia quốc tế, chuẩn bị sẵn sàng nhân lực vận hành Trung tâm nghiên cứu khoa học và công nghệ hạt nhân và nhân lực chất lượng cao cho các dự án điện hạt nhân trong tương lai.
Bên cạnh đó, đẩy mạnh ứng dụng năng lượng nguyên tử vào đời sống, tiếp tục đưa các thành tựu khoa học hạt nhân vào phục vụ trong lĩnh vực y tế, nông nghiệp, công nghiệp, môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu, chế biến sâu đất hiếm, titan…
Phó Thủ tướng tin tưởng với truyền thống 50 năm vẻ vang và đội ngũ cán bộ giàu tâm huyết, Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam sẽ tiếp tục phát huy vai trò tiên phong, hoàn thành xuất sắc sứ mệnh cao cả được Đảng, Nhà nước giao phó trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử, đóng góp xứng đáng vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, nhất là để hiện thực hóa khát vọng đưa Việt Nam trở thành nước phát triển có thu nhập cao vào năm 2045.
Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân trân trọng tiếp thu đầy đủ các ý kiến chỉ đạo của Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng, đồng thời khẳng định Bộ sẽ phối hợp chặt chẽ các bộ, ngành, địa phương để cụ thể hóa và triển khai hiệu quả các nhiệm vụ được giao.
Bộ trưởng đề nghị tập thể lãnh đạo, cán bộ, nhà khoa học và người lao động của Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam tiếp tục phát huy truyền thống 50 năm xây dựng và phát triển, đoàn kết, đổi mới sáng tạo, nỗ lực làm chủ công nghệ, tiếp tục có nhiều đóng góp thiết thực, hiệu quả cho sự phát triển của ngành năng lượng nguyên tử, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng, thúc đẩy phát triển khoa học và công nghệ và phục vụ sự nghiệp phát triển nhanh, bền vững của đất nước.
Tại sự kiện, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng, Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân đã trao hoa tri ân và vinh danh các nhà khoa học có những đóng góp đặc biệt quan trọng đối với sự phát triển của Viện và ngành năng lượng nguyên tử Việt Nam, đó là: Giáo sư, Tiến sĩ Phạm Duy Hiển, Nguyên Phó Viện trưởng Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam, Viện trưởng Viện Nghiên cứu hạt nhân (Đà Lạt); Giáo sư, Tiến sĩ Trần Hữu Phát, Nguyên Viện trưởng Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam; Tiến sĩ Lê Văn Hồng, Nguyên Phó Viện trưởng Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam; Giáo sư, Tiến sĩ Đào Tiến Khoa, chuyên gia vật lý hạt nhân; Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Nhị Điền, Nguyên Phó Viện trưởng Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam, Viện trưởng Viện Nghiên cứu hạt nhân.
