Những vấn đề này được trao đổi tại Hội nghị ASEAN về 5G lần thứ 7 do Bộ Khoa học và Công nghệ vừa tổ chức trong khuôn khổ Tuần lễ Số Quốc tế Việt Nam 2026 tại thành phố Quảng Ninh. Đại diện các cơ quan quản lý viễn thông, tổ chức quốc tế và doanh nghiệp chia sẻ kinh nghiệm triển khai, chính sách thúc đẩy ứng dụng 5G và định hướng phát triển hạ tầng di động thế hệ tiếp theo.
Gắn phát triển hạ tầng với nhu cầu thực tế
Phát biểu khai mạc, Thứ trưởng Khoa học và Công nghệ Phạm Đức Long nhấn mạnh tầm quan trọng của việc khai thác hiệu quả 5G và chủ động định hình 6G trong tương lai nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh trong nền kinh tế số. Thứ trưởng Phạm Đức Long chỉ ra thách thức lớn nhất hiện nay là chuyển năng lực kết nối hạ tầng thành giá trị kinh tế-xã hội thực tế, đòi hỏi trọng tâm phát triển phải chuyển mạnh sang các ứng dụng thương mại trong sản xuất, logistics, giao thông, nông nghiệp và y tế.
Đối với công nghệ 6G và 5G nâng cao, Thứ trưởng cho rằng, việc chuẩn bị cần có lộ trình phù hợp mức độ trưởng thành công nghệ, gắn liền với nhu cầu thực tế và sự tích hợp sâu giữa trí tuệ nhân tạo (AI) cùng cảm biến thông minh. Thứ trưởng khẳng định Việt Nam chú trọng phát triển hạ tầng viễn thông gắn với đổi mới sáng tạo, làm chủ công nghệ nội địa, sự vào cuộc các cơ quan quản lý, doanh nghiệp, viện nghiên cứu và trường đại học, đồng thời sẵn sàng hợp tác thực chất với các nước ASEAN, Nhật Bản cùng các đối tác quốc tế trên tinh thần cùng có lợi.
Chia sẻ kinh nghiệm từ Nhật Bản, ông Koizumi Hidechika, đại diện Bộ Nội vụ và Truyền thông Nhật Bản cho biết, Nhật Bản đang tích cực mở rộng phủ sóng cáp quang, mạng 5G và các mạng phi mặt đất qua vệ tinh nhằm phục vụ nông nghiệp thông minh và ứng phó thiên tai.
Nhằm hỗ trợ lưu lượng dữ liệu bùng nổ trong kỷ nguyên AI, Nhật Bản thúc đẩy Sáng kiến Hành lang số để xây dựng hạ tầng truyền thông an toàn và đáng tin cậy. Trong khuôn khổ hợp tác số Nhật Bản-ASEAN năm 2026, Nhật Bản thúc đẩy hợp tác về AI, an ninh mạng, hạ tầng số và chuyển đổi số
Ngoài ra, Nhật Bản đang tích cực nghiên cứu các công nghệ mạng quang toàn phần và thử nghiệm tích hợp AI với mạng vô tuyến để chuẩn bị cho kỷ nguyên 5G nâng cao và 6G. Ông Koizumi Hidechika cũng bày tỏ mong muốn tăng cường hợp tác đồng kiến tạo với các nước ASEAN, đặc biệt là Việt Nam, để giải quyết các bài toán xã hội và xây dựng hệ sinh thái công nghệ dùng chung.
Thúc đẩy ứng dụng, tháo gỡ rào cản đầu tư
Kinh nghiệm được các nước ASEAN chia sẻ cho thấy, mỗi thị trường có lộ trình triển khai và lĩnh vực ưu tiên khác nhau, song đều quan tâm đến việc khai thác hiệu quả mạng lưới sau đầu tư.
Đại diện Cục Giám sát vô tuyến từ đơn vị về truyền thông Campuchia cho biết quốc gia này đã chính thức thương mại hóa dịch vụ 5G từ tháng 12/2025 và triển khai cấp phát đa dạng các dải băng tần, đặc biệt là băng tần vàng C-band lên tới 400 MHz cho ba nhà mạng di động lớn. Tính đến tháng 9/2026, độ phủ sóng 5G của Campuchia đã đạt 34,5% dân số với gần 1.500 trạm phát sóng, tập trung ưu tiên cho thủ đô Phnom Penh, các trung tâm du lịch như Siem Reap và các khu công nghiệp.
Campuchia đặt mục tiêu mở rộng vùng phủ sóng 5G lên mức 70-80% dân số vào năm 2030 theo Khung chính sách kinh tế số giai đoạn 2021-2035. Đồng thời, Campuchia xác định 5G là động lực thúc đẩy sáu ngành kinh tế trọng điểm gồm công nghiệp chế biến chế tạo, nông nghiệp, logistics, du lịch, giáo dục và y tế.
Theo đại diện Ủy ban Phát thanh và Truyền hình Quốc gia Thái Lan (NBTC), quốc gia này đã phân bổ tổng dung lượng phổ tần IMT lên tới 3.220 MHz, đưa tỷ lệ phủ sóng 5G theo dân số đạt 98% tính đến tháng 6/2026. Thái Lan đang đẩy mạnh các kịch bản ứng dụng 5G thực tế như dự án Bệnh viện thông minh Siriraj 5G kết hợp AI và xe tự hành, cùng trung tâm tự động hóa robot trong công nghiệp. Để chuẩn bị cho 5G nâng cao và 6G, Thái Lan đang nghiên cứu nhu cầu phổ tần giai đoạn 2024-2029 và lên kế hoạch đấu giá dải băng tần từ 3,3 GHz đến 3,7 GHz.
Báo cáo về tình hình phát triển hạ tầng trong nước, ông Vũ Hoàng Hiếu, đại diện Cục Viễn thông (Bộ Khoa học và Công nghệ) cho biết, tỷ lệ dân số được phủ sóng 5G đạt 90,2% vào cuối năm 2025, số thuê bao 5G đạt 22,41 triệu vào tháng 3/2026. Trong giai đoạn 2027-2030, ưu tiên hàng đầu của Việt Nam là chuyển hóa hạ tầng viễn thông thành các ứng dụng thực tế mang lại giá trị kinh tế đo lường được trong các ngành sản xuất và dịch vụ.
Một số mô hình, hướng ứng dụng 5G được giới thiệu tại hội nghị như mô hình nông nghiệp thông minh tại Ninh Bình, Lâm Đồng, Khánh Hòa, cùng việc sử dụng thiết bị bay không người lái để giám sát thiên tai và đô thị…
Từ kết quả khảo sát các nước ASEAN, Việt Nam kiến nghị các quốc gia tăng cường chia sẻ kinh nghiệm triển khai, hợp tác thử nghiệm tiêu chuẩn và đồng xây dựng mô hình kinh tế 5G để tránh lãng phí nguồn lực.
Đánh giá bối cảnh chung của ngành viễn thông khu vực, bà Jeanette Whyte, Trưởng bộ phận Chính sách công và đối ngoại khu vực châu Á-Thái Bình Dương, Hiệp hội di động thế giới (GSMA) nhận định, ASEAN cần các chính sách linh hoạt cho phép từng thị trường đầu tư, mở rộng quy mô và tối ưu hóa giá trị.
Bà Jeanette Whyte đánh giá cao Việt Nam như một câu chuyện thành công điển hình trong việc bứt phá nhanh chóng từ giai đoạn thương mại hóa muộn sang tỷ lệ bao phủ rộng lớn và môi trường chính sách thuận lợi. Bà nhấn mạnh, các chính phủ cần đưa ra lộ trình cấp phép minh bạch và mức giá hợp lý để khuyến khích nhà mạng phát triển hạ tầng dài hạn.
