Mỗi năm có khoảng 370 nghìn trẻ em bị tai nạn thương tích
Chiều 12/6, trên địa bàn xã Diễn Vạn (huyện Diễn Châu, Nghệ An) đã xảy ra vụ việc ba học sinh bị thương do điện phóng khi đang cố lấy diều mắc vào cột điện 110 kV. Trong lúc thả diều, dây diều của các em vướng vào cột điện 110 kV. Ba học sinh loay hoay tìm cách lấy diều xuống và bị điện phóng ngã xuống đường.
Trước đó, ngày 13/5, ba em học sinh ở huyện Chương Mỹ (Hà Nội) đang thả diều trên cánh đồng thì diều vướng vào dây điện cao thế. Các em dùng gậy kim loại, kiệu nhau trên vai để lấy lại diều thì bị điện phóng, khiến cả ba em ngã xuống mương nước gần đó. Một em tử vong, một em bất tỉnh được đưa đi cấp cứu, em còn lại bị bỏng.
Theo thống kê, tại Việt Nam, mỗi năm có khoảng 370 nghìn trẻ em bị tai nạn thương tích và có khoảng 8.000 trẻ em tử vong. Riêng trong dịp hè, số ca tai nạn tăng cao do trẻ được nghỉ học, dành nhiều thời gian ở nhà hoặc tham gia các hoạt động ngoài trời, nhưng không phải lúc nào cũng có người lớn bên cạnh. Trong đó, tai nạn đuối nước là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong ở trẻ dịp hè, với khoảng 2.000 ca.
Ngay từ đầu hè 2025, đã có một số vụ đuối nước thương tâm xảy ra đối với trẻ em. Như chiều 21/5, tại xã Quảng Thành (huyện Hải Hà, Quảng Ninh), nhóm bảy học sinh rủ nhau tắm tại đập tràn thì bất ngờ bị lũ cuốn trôi. Người dân đã kịp thời cứu được ba em. Ngày 20/5, tại xã Cao Xá (huyện Lâm Thao, Phú Thọ), anh Đặng Duy Doanh (31 tuổi) đã không ngần ngại lao xuống sông Hồng để cứu bốn học sinh bị đuối nước. Dù cứu được các em, nhưng anh Doanh đã không may tử vong.
Còn tại Thanh Hóa, từ đầu năm đến nay đã xảy ra tám vụ đuối nước làm 13 trẻ tử vong. Tại tỉnh Nghệ An có 13 vụ đuối nước, làm chín trẻ tử vong. Ở Hưng Yên xảy ra 18 vụ với tám trẻ em, Lâm Đồng xảy ra 12 vụ đuối nước, làm 18 trẻ em thiệt mạng…
Nguyên nhân gây ra nhiều vụ đuối nước ở Việt Nam là do môi trường tự nhiên tiềm ẩn nhiều nguy cơ như đường bờ biển dài, hệ thống sông, suối, ao, hồ dày đặc. Bên cạnh đó, môi trường gia đình, cộng đồng còn nhiều yếu tố chưa bảo đảm an toàn như bể nước không có nắp đậy, công trình xây dựng không có rào chắn, thiếu biển báo tại các hố nước. Nhiều ao, hồ tưới tiêu trong khu dân cư không bảo đảm an toàn.
Ngoài ra, nhiều bậc phụ huynh, người chăm sóc trẻ chưa nhận thức được tầm quan trọng của công tác phòng, chống đuối nước, chưa quan tâm tạo môi trường an toàn cho trẻ em. Nhiều trẻ em thiếu kỹ năng an toàn trong môi trường nước, không có kỹ năng cứu đuối, chưa biết bơi... Chính do thiếu kỹ năng nên các em không nhận biết được môi trường nước nguy hiểm vẫn xuống bơi, không biết cách cứu đuối gián tiếp mà nhảy xuống cứu đuối trực tiếp khi thấy bạn bị đuối nước và dẫn đến tử vong nhiều em cùng lúc.
Không chỉ ở không gian công cộng, mối nguy mất an toàn, gây thương tích cho trẻ em còn ở ngay trong chính ngôi nhà của mình từ những thiết bị tưởng chừng quen thuộc và an toàn như: Bỏng do nước sôi, cháy nổ từ chập điện, hóa chất; nuốt dị vật; ong đốt, rắn cắn; ngã, đuối nước...
Mới đây, Bệnh viện Nhi T.Ư (Hà Nội) đã tiếp nhận một bé gái 11 tuổi bị cửa cuốn tự động kẹp vào vùng cổ, dẫn đến ngừng tuần hoàn. Bệnh nhi được chẩn đoán chấn thương cột sống cổ sau ngừng tuần hoàn và phải điều trị tích cực: Thở máy, sử dụng thuốc trợ tim, vận mạch và hạ thân nhiệt chủ động để bảo vệ não và ổn định các chỉ số sinh tồn. Bác sĩ Nguyễn Dũng Tiến (khoa Điều trị tích cực Ngoại khoa, Bệnh viện Nhi T.Ư) cho biết: “Trong những năm qua, bệnh viện đã ghi nhận nhiều trường hợp trẻ bị tai nạn do cửa cuốn, cổng trượt tự động - từ bị kẹp cổ, bụng, tay, chân... dẫn đến nguy cơ đe dọa tính mạng. Nguyên nhân chủ yếu là thiếu sự giám sát của người lớn và trẻ chưa được hướng dẫn kỹ năng an toàn.
Trang bị kỹ năng cho trẻ
Trong các tai nạn thương tích, tai nạn sinh hoạt ở gia đình của trẻ em, các tai nạn điện giật thường chiếm tỷ lệ lớn. Do đó, các bác sĩ khuyến cáo, phụ huynh nên thường xuyên kiểm tra các đồ dùng điện, bịt kín ổ điện, thiết kế hệ thống điện an toàn như treo bảng điện trên cao, không để dây trần, dây điện hở; ưu tiên sử dụng thiết bị điện thông minh có khả năng tự ngắt, biểu tượng cảnh báo nguy hiểm.
Về các kỹ năng phòng, chống tai nạn điện giật, phụ huynh cần có các biện pháp khuyến cáo trẻ không được nghịch các ổ điện, leo trèo cột điện, thả diều nơi có đường điện chạy qua, rút dây cắm điện khi không sử dụng... Người lớn cũng cần am hiểu kỹ năng sơ cứu cho trẻ bị điện giật. Nếu sơ cứu sai cách, trẻ sẽ gặp nguy hiểm đến tính mạng hoặc phải đối mặt với những biến chứng nặng về sau. Do đó, việc đầu tiên cần làm là ngắt nguồn điện bằng cách ngắt cầu dao điện, rút dây điện ra khỏi ổ cắm... và gọi cấp cứu 115.
Bên cạnh các tai nạn do thiết bị điện hay cửa cuốn gây ra, nhiều trẻ còn gặp tai nạn do vấp ngã hoặc va đập vào vật sắc nhọn khi leo trèo ở ban-công, bậc thềm, bàn ghế... Với những trường hợp ngã gây chấn thương phần mềm như sưng, bầm tím, phụ huynh nên chườm lạnh để giảm đau và hạn chế tụ máu. Nếu có vết thương hở hoặc chảy máu, cần nhanh chóng sát khuẩn bằng dung dịch rửa vết thương hoặc nước muối sinh lý, sau đó dùng băng sạch để cầm máu và ngăn ngừa nhiễm trùng. Trường hợp trẻ có dấu hiệu bong gân, gãy xương, trật khớp, chảy máu nghiêm trọng hoặc bất tỉnh, phụ huynh cần đưa trẻ đến cơ sở y tế gần nhất để được khám và xử trí kịp thời.
Tai nạn bỏng do các thiết bị nấu ăn cũng thường xảy ra ở trẻ nhỏ. Để phòng tránh, phụ huynh cần sắp xếp đồ dùng nấu ăn một cách hợp lý, tránh xa tầm với của trẻ; tuyệt đối không để trẻ nghịch diêm, bật lửa hoặc tự ý sử dụng vòi nước nóng lạnh. Khi trẻ bị bỏng, cần sơ cứu kịp thời bằng cách ngâm ngay vùng da bị bỏng vào nước sạch, mát trong vòng 20 - 30 phút. Nếu trẻ bị bỏng do hóa chất dạng lỏng, cần dội rửa liên tục bằng nước sạch để loại bỏ hóa chất. Với hóa chất dạng khô, phải nhanh chóng gạt bỏ hóa chất khỏi cơ thể, đồng thời cởi bỏ quần áo, giày tất, trang sức ở khu vực bị bỏng trước khi da bị phồng rộp. Trong quá trình sơ cứu, phụ huynh không nên tự ý dùng thuốc hoặc áp dụng các mẹo dân gian như thoa kem đánh răng, rượu trắng, hay các loại thuốc thảo dược không rõ nguồn gốc, vì có thể khiến vết bỏng nặng hơn. Nếu vết bỏng có diện tích lớn hơn một bàn tay trẻ, nằm ở vùng mặt, bộ phận sinh dục, hoặc có dấu hiệu nhiễm trùng như sưng tấy, chảy mủ, sốt..., cần đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay để được điều trị đúng cách.
Bên cạnh việc phòng tránh tai nạn thương tích từ các thiết bị trong gia đình, cha mẹ cũng cần thường xuyên kiểm tra đồ chơi của trẻ. Những món đồ chơi bị nứt vỡ có thể tạo ra các cạnh sắc nhọn, dễ gây đứt tay hoặc tổn thương mắt. Đặc biệt, các loại đồ chơi có pin tiểu cần được lưu ý vì trẻ có thể nuốt hoặc nhét vào lỗ mũi, gây nguy hiểm nghiêm trọng. Ngoài ra, đồ chơi sạc điện cũng tiềm ẩn nguy cơ bị điện giật nếu trẻ không sử dụng đúng cách.
Để phòng tránh tai nạn đuối nước cho trẻ em, cần thực hiện tốt các bước: Giám sát chặt chẽ trẻ em, dạy trẻ kỹ năng bơi và biết nhận biết khu vực nguy hiểm, trang bị các thiết bị an toàn như phao và tuyên truyền nâng cao nhận thức về phòng, chống đuối nước trong cộng đồng.
Theo Ths Nguyễn Phương Linh, Viện trưởng Nghiên cứu quản lý phát triển bền vững (MSD), thời gian chính là món quà quý giá nhất mà cha mẹ có thể dành cho con. Vào mùa hè, do con ở nhà và có nhiều thời gian với gia đình, cha mẹ thì đây là khoảng thời gian con cần được ưu tiên và cần được cha mẹ sắp xếp, phân công lập kế hoạch để dành thời gian cho con nhiều hơn, đó cũng là cơ hội để gắn kết tình cảm giữa các thành viên trong gia đình.
Phát biểu ý kiến tại Lễ phát động Tháng hành động vì trẻ em năm 2025 với chủ đề: “Ưu tiên nguồn lực hoàn thành các mục tiêu vì trẻ em”, Bộ trưởng Y tế Đào Hồng Lan nhấn mạnh: “Để hoàn thành các mục tiêu vì trẻ em, như chủ đề Tháng hành động năm nay đã nhấn mạnh, chúng ta cần xác định rõ rằng: Thành công chỉ có thể đạt được khi có sự ưu tiên và huy động nguồn lực một cách đồng bộ, hiệu quả và bền vững. Nguồn lực ở đây không chỉ là tài chính, mà còn là nhân lực, cơ sở hạ tầng, trang thiết bị, công nghệ thông tin và đặc biệt là sự vào cuộc mạnh mẽ của các ngành, các cấp, các tổ chức và toàn xã hội”.
