Không chỉ góp phần giảm phát thải, nhiên liệu sinh học còn được kỳ vọng trở thành giải pháp bảo đảm an ninh năng lượng, thúc đẩy phát triển nông nghiệp và giảm phụ thuộc vào xăng, dầu nhập khẩu.
Xăng E10 tăng tốc về đích trước giờ G
Theo Thông tư 50 của Bộ Công thương, lộ trình bắt buộc sử dụng xăng E10 trên toàn quốc sẽ được áp dụng từ ngày 1/6/2026. Tuy nhiên, hưởng ứng chỉ đạo của Chính phủ về việc đẩy sớm lộ trình nhằm giảm áp lực nhập khẩu xăng khoáng trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu biến động và căng thẳng tại Trung Đông kéo dài, nhiều doanh nghiệp đầu mối đã chủ động triển khai chuyển đổi từ sớm.
Tổng công ty Dầu Việt Nam (PVOIL) cho biết, từ ngày 15/5 đã chính thức phân phối xăng sinh học E10 RON 95-III tại gần 1.000 cửa hàng xăng, dầu trên toàn quốc. Doanh nghiệp cho biết, đã hoàn tất công tác chuẩn bị từ nguồn cung ethanol, phối trộn nhiên liệu đến nâng cấp hạ tầng kỹ thuật, hệ thống bồn chứa và vận hành logistics nhằm bảo đảm quá trình chuyển đổi diễn ra đồng bộ, an toàn và không gián đoạn nguồn cung.
Song song với việc triển khai bán xăng E10, hệ thống bán lẻ của Công ty CP Xăng dầu Dầu khí Sài Gòn (thành viên của PVOIL) cũng bắt đầu dừng kinh doanh xăng khoáng RON95-III tại các cửa hàng trực thuộc từ giữa tháng 5. Theo kế hoạch, toàn bộ hệ thống sẽ hoàn tất chuyển đổi sang kinh doanh xăng sinh học trước cuối tháng, qua đó tạo bước chuẩn bị cho việc áp dụng đồng loạt trên phạm vi cả nước từ đầu tháng 6.
Không chỉ PVOIL, Công ty TNHH MTV Dầu khí TP Hồ Chí Minh (Saigon Petro) cũng đã chính thức đưa xăng E10 RON 95-III ra thị trường từ ngày 15/5. Trong giai đoạn đầu, doanh nghiệp duy trì song song xăng sinh học và xăng khoáng để tạo điều kiện cho thị trường thích nghi, đồng thời đánh giá phản hồi của người tiêu dùng và khả năng đáp ứng của hệ thống phân phối. Theo lộ trình, Saigon Petro sẽ dừng kinh doanh xăng khoáng RON95-III sau ngày 31/5 để đồng bộ với chủ trương chuyển đổi nhiên liệu của Chính phủ.
Trong khi đó, dự kiến đến ngày 20/5, toàn bộ mạng lưới cửa hàng của Petrolimex - "ông lớn" chiếm hơn 50% thị phần xăng, dầu trên cả nước cũng sẽ hoàn tất chuyển đổi sang bán xăng E10.
Việc các doanh nghiệp đầu mối đồng loạt đẩy nhanh tiến độ triển khai cho thấy thị trường xăng, dầu trong nước đã sẵn sàng bước vào giai đoạn phổ cập xăng sinh học, hướng tới mục tiêu giảm phát thải, đa dạng hóa nguồn năng lượng và giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch nhập khẩu.
Hướng tới các mức phối trộn cao hơn như E15, E20
Hiện nay, xăng sinh học đã trở thành “chuẩn phổ biến” tại nhiều quốc gia. Cụ thể, Mỹ đã sử dụng xăng E10 từ những năm 80 thế kỷ trước và hiện linh hoạt triển khai từ E10 đến E85. Mới đây, ngày 14/5, Hạ viện Mỹ đã thông qua dự luật cho phép bán xăng E15 quanh năm trên toàn quốc thay vì bị giới hạn theo mùa như trước đây. Như vậy, việc Việt Nam triển khai lộ trình xăng E10 cho thấy xu hướng bắt nhịp với thế giới trong chuyển dịch sang nhiên liệu sạch hơn, đồng thời hướng tới các mức phối trộn cao hơn như E15, E20 trong tương lai.
“Xăng E10 chỉ là bước khởi đầu, Bộ Công thương sẽ tiếp tục nghiên cứu lộ trình E15, E20 hoặc cao hơn”, đó là khẳng định của ông Đào Duy Anh, Phó Cục trưởng Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công, Bộ Công thương. Theo vị này, có nhiều lợi ích của việc thúc đẩy sử dụng xăng sinh học. Đó là, ethanol sử dụng trong xăng sinh học được sản xuất từ các nguyên liệu tái tạo như sắn, ngô, mía… qua đó góp phần đa dạng hóa nguồn cung năng lượng, giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch và tăng cường an ninh năng lượng quốc gia.
Bên cạnh đó, nhiên liệu sinh học được đánh giá có lợi thế rõ rệt về môi trường nhờ hàm lượng phát thải carbon thấp hơn xăng truyền thống. Nhiều nghiên cứu vòng đời tại các quốc gia nhiệt đới cho thấy việc sử dụng bioethanol có thể giúp giảm phát thải khí nhà kính trong lĩnh vực giao thông từ 37% đến 84%, đồng thời hạn chế phát thải CO2 và muội than - những tác nhân góp phần làm gia tăng hiện tượng nóng lên toàn cầu.
Việc phát triển và sử dụng xăng sinh học cũng mang lại lợi ích lâu dài đối với sức khỏe cộng đồng. Ngay cả với tỷ lệ phối trộn ethanol ở mức 10%, nhiên liệu sinh học vẫn góp phần cải thiện chất lượng không khí, giảm ô nhiễm môi trường đô thị, từ đó hạn chế các bệnh về hô hấp và giảm chi phí y tế liên quan đến ô nhiễm không khí.
Ngoài ra, nhiều hãng xe lớn như Toyota, Honda hay Ford cùng các tổ chức kỹ thuật quốc tế khẳng định, xăng sinh học E5, E10 không gây ảnh hưởng đến động cơ. Với trị số octan cao hơn, xăng E10 còn giúp động cơ vận hành ổn định hơn, nâng cao hiệu suất đốt cháy nhiên liệu và giảm hiện tượng kích nổ.
Xăng E10 là loại nhiên liệu được pha trộn giữa khoảng 90% xăng khoáng truyền thống và 10% ethanol nhiên liệu (cồn sinh học). Ethanol thường được sản xuất từ các nguyên liệu sinh khối như sắn, mía, ngô… Việc phối trộn giúp giảm phát thải và thân thiện hơn với môi trường so với xăng khoáng thông thường.
Ông Đỗ Văn Tuấn, Chủ tịch Hiệp hội Nhiên liệu sinh học Việt Nam cho biết, hiện cả nước có 6 nhà máy sản xuất ethanol, trong đó 4 nhà máy đang vận hành nhưng mới khai thác khoảng 35% công suất do thị trường tiêu thụ còn hạn chế. Khi chương trình xăng E10 được triển khai đồng bộ, các nhà máy có thể nâng công suất hoạt động, đồng thời bổ sung thêm các dự án mới để đáp ứng nhu cầu trong nước.
Ông Tuấn cho hay, Việt Nam hiện có hơn 500.000 ha sắn với sản lượng hơn 10 triệu tấn mỗi năm. Tuy nhiên, đầu ra của mặt hàng này vẫn phụ thuộc lớn vào xuất khẩu thô sang thị trường Trung Quốc nên giá cả thường xuyên biến động. Khi ngành công nghiệp ethanol phát triển, cây sắn sẽ có đầu ra ổn định hơn, giúp nông dân yên tâm sản xuất, ông Tuấn nói.
Ông cũng cho biết, nhiều nhà máy ethanol trong nước đã cải tiến công nghệ, không chỉ sản xuất cồn nhiên liệu mà còn tận dụng phụ phẩm để thu hồi CO₂ lỏng, dầu fusel và DDGS phục vụ sản xuất thức ăn chăn nuôi, góp phần giảm chi phí và nâng cao năng lực cạnh tranh theo mô hình kinh tế tuần hoàn.
Ước tính, Việt Nam hiện tiêu thụ hơn 10 triệu tấn xăng mỗi năm. Nếu triển khai E10 cho cả xăng RON92 và RON95, nhu cầu ethanol phối trộn sẽ vào khoảng 1 triệu tấn/năm. Trong trường hợp nâng lên E15, nhu cầu ethanol có thể đạt khoảng 1,5 triệu tấn/năm.
