Định vị mới của quan hệ Trung-Mỹ

Không đạt kết quả đột phá trong các vấn đề gai góc là thuế quan hay công nghệ, song Hội nghị thượng đỉnh tuần trước giữa Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Mỹ Donald Trump được hai bên đánh giá là bước đi quan trọng duy trì ổn định quan hệ Trung-Mỹ. 

Hai nhà lãnh đạo Trung Quốc (bên trái) và Mỹ gặp gỡ tại Bắc Kinh. Ảnh: BBC
Hai nhà lãnh đạo Trung Quốc (bên trái) và Mỹ gặp gỡ tại Bắc Kinh. Ảnh: BBC

Đáng chú ý, cụm từ “ổn định chiến lược mang tính xây dựng” lần đầu được sử dụng để định vị quan hệ Trung-Mỹ trong giai đoạn mới.

Chuyến thăm hai ngày của Tổng thống Mỹ Donald Trump tới Trung Quốc diễn ra trong bối cảnh cả hai nước đều đối mặt sức ép lớn, do các vấn đề liên quan xung đột ở Trung Đông, khủng hoảng năng lượng và tình trạng đứt gãy chuỗi cung ứng toàn cầu. Cuộc chiến tại Iran khiến hoạt động vận tải biển và nguồn cung năng lượng toàn cầu gián đoạn, tác động trực tiếp đến Mỹ, làm suy giảm tỷ lệ ủng hộ Tổng thống Trump trong nước, cũng đặt nền kinh tế Trung Quốc vào thế nhạy cảm trước nguy cơ cú sốc năng lượng toàn cầu, khi một nửa lượng dầu thô nhập khẩu của Trung Quốc đi qua Eo biển Hormuz.

Trong bối cảnh đó, ổn định quan hệ song phương và sớm hạ nhiệt xung đột Trung Đông trở thành lợi ích thiết thực của cả Trung Quốc và Mỹ. Theo Tân Hoa xã, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Mỹ Donald Trump đã nhất trí xây dựng mối quan hệ Trung-Mỹ mang tính xây dựng và ổn định chiến lược, chèo lái con tàu khổng lồ của quan hệ hai bên theo đúng hướng, mang lại sự ổn định và chắc chắn hơn cho một thế giới nhiều biến động và chuyển mình. Đây là điểm nhấn đáng chú ý nhất của Hội nghị thượng đỉnh Trung-Mỹ lần này.

Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình giải thích “ổn định chiến lược mang tính xây dựng” là ổn định tích cực với hợp tác là trụ cột, ổn định lành mạnh với cạnh tranh vừa phải, ổn định bền vững với khác biệt có thể kiểm soát, ổn định lâu dài với cam kết về hòa bình. Làm rõ tầm nhìn mới trong quan hệ Trung-Mỹ, Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Vương Nghị nhấn mạnh, trước hết là trạng thái ổn định tích cực, trong đó hợp tác giữ vai trò trung tâm. Khuôn khổ quan hệ mới bảo đảm cạnh tranh có chừng mực, trạng thái ổn định lâu dài và có thể kiểm soát khác biệt, thay vì để quan hệ hai nước liên tục biến động. Yếu tố cốt lõi là duy trì hòa bình bền vững, không để xảy ra xung đột, đối đầu hay chiến tranh giữa hai cường quốc.

Phía Trung Quốc cho rằng, tầm nhìn mới đóng vai trò định hướng quan hệ Trung-Mỹ trong ba năm tới và xa hơn nữa. Theo giới quan sát, trong bối cảnh bất ổn toàn cầu gia tăng, tầm nhìn mới gửi đi một thông điệp quan trọng: Trung Quốc và Mỹ nên chọn đối thoại thay vì đối đầu, hợp tác thay vì xung đột và ổn định thay vì hỗn loạn; không chấm dứt cạnh tranh chiến lược, mà đặt cạnh tranh trong giới hạn có thể kiểm soát.

Phía Mỹ cũng đánh giá tích cực kết quả Hội nghị thượng đỉnh Mỹ-Trung lần này, song tiếp cận theo khía cạnh khác. Thông báo từ Nhà Trắng không trực tiếp đề cập khái niệm “ổn định chiến lược mang tính xây dựng”, mà nhấn mạnh về quan hệ thương mại và tôn trọng lẫn nhau lâu dài làm nền tảng cho tương lai cùng có lợi giữa hai nước. Trong bài đăng trên mạng xã hội Truth Social sau chuyến thăm, Tổng thống Trump nêu rõ, hy vọng quan hệ Mỹ-Trung sẽ “mạnh mẽ và tốt đẹp hơn bao giờ hết”. Tổng thống Trump cho biết, hai bên đã thảo luận gần như mọi vấn đề và đạt được những thỏa thuận thương mại tuyệt vời. Trong đó, Trung Quốc đồng ý mua 200 máy bay Boeing và bày tỏ quan tâm mua dầu và đậu nành của Mỹ. Phía Mỹ kỳ vọng sẽ đạt thêm các thỏa thuận lớn về nông sản và năng lượng sau chuyến thăm của Tổng thống Trump.

Tuy nhiên, hai bên chưa đạt tiến triển liên quan vấn đề thuế quan, dù đã nhất trí duy trì và gia hạn “thỏa thuận đình chiến thương mại” đạt được sau cuộc chiến thuế quan năm ngoái. Các vấn đề chiến lược cốt lõi giữa hai nước gần như không có chuyển biến rõ rệt, nhất là trong lĩnh vực đất hiếm và công nghệ cao - vấn đề phủ bóng lên Hội nghị thượng đỉnh. Tổng thống Trump cho biết, sẽ sớm quyết định liệu có dỡ bỏ các lệnh trừng phạt đối với các công ty Trung Quốc nhập khẩu dầu từ Iran hay không. Vấn đề Đài Loan tiếp tục là “lằn ranh đỏ” lớn nhất, phía Trung Quốc tiếp tục cảnh báo nếu xử lý sai có thể dẫn tới va chạm hoặc thậm chí xung đột. Ngoài ra, cạnh tranh công nghệ, kiểm soát đất hiếm, trí tuệ nhân tạo (AI), chuỗi cung ứng bán dẫn và ảnh hưởng địa-chính trị tại khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương vẫn là những bất đồng mang tính cấu trúc khó tháo gỡ trong ngắn hạn.

Hội nghị Thượng đỉnh Trung-Mỹ chưa thể thay đổi quỹ đạo cạnh tranh chiến lược Trung-Mỹ, song bầu không khí hợp tác nổi lên, cho thấy hai bên không mong muốn bất đồng leo thang vượt tầm kiểm soát, mà nỗ lực duy trì cánh cửa đối thoại, nhất trí về “định vị mới” cho quan hệ hai nước trong giai đoạn tới. Bằng chứng là Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình sẽ thăm cấp Nhà nước tới Mỹ vào mùa thu tới, theo lời mời của Tổng thống Mỹ Donald Trump.

Có thể bạn quan tâm

Trình diễn nấu phở tại sự kiện.

Quảng bá phở Việt Nam ở châu Âu

TS Phan Bích Thiện - Ủy viên Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Phó Chủ tịch Hiệp hội người Việt Nam tại Hungary cho biết, trước đây, mỗi khi muốn thưởng thức món phở Việt Nam, bà phải chạy xe tới khu chợ của người Việt mới có.

Chuyển đổi xe cổ thành xe điện ở Mỹ. Ảnh: GettyImages

“Cuộc đời thứ hai” cho xe cổ

Chuyển đổi sang xe điện đang mang lại “cuộc đời thứ hai” cho hàng triệu chiếc xe cổ và xe đời cũ ở Mỹ. Đây cũng trở thành một ngành dịch vụ kinh doanh do mạng lưới Fuel2Electric (Tạm dịch “Từ xăng sang điện”) cung cấp, nhằm giải quyết tình trạng thiếu phụ tùng và thợ sửa chữa các dòng xe đời cũ tại nước này.

Biếm họa: ARES

Đoàn kết với “Hòn đảo tự do”

Ngày 16/5, Bộ trưởng Ngoại giao Nhóm các nền kinh tế mới nổi (BRICS) đã khẳng định lại sự cần thiết phải chấm dứt lệnh cấm vận kinh tế, thương mại và tài chính do Mỹ áp đặt đối với Cuba. Trong khi đó, nhiều quốc gia, tổ chức xã hội và đối tác quốc tế tiếp tục triển khai các hoạt động hỗ trợ đảo quốc Caribe.

Ảnh: EC AUDIOVISUAL SERVICE

“Super Mario”của châu Âu

Cựu Chủ tịch Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) Mario Draghi (trong ảnh) vừa được trao giải thưởng Charlemagne 2026. Đây là một trong những giải thưởng danh giá nhất dành cho các cá nhân có đóng góp nổi bật cho tiến trình thống nhất và tăng cường hiểu biết giữa các dân tộc châu Âu.

Biếm họa: LATUFF

Điểm sáng hiếm hoi

Israel và Lebanon tuần qua tiếp tục tiến hành đàm phán tại Thủ đô Washington D.C (Mỹ) nhằm tìm kiếm cơ hội chấm dứt căng thẳng leo thang. Dù cánh cửa hòa bình vẫn chưa thể mở ra song hai bên cũng đã đạt thỏa thuận kéo dài lệnh ngừng bắn thêm 45 ngày.

Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao Nhóm BRICS. Ảnh: FINANCIAL EXPRESS

Iran hoan nghênh nỗ lực ngoại giao của Bắc Kinh

Trong bối cảnh căng thẳng tại Trung Đông tiếp tục leo thang tại Eo biển Hormuz và nguy cơ đối đầu Mỹ - Iran chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, Tehran bất ngờ phát đi tín hiệu “xuống thang” khi xác nhận đã nhận được thông điệp từ Washington về khả năng nối lại đàm phán.

Quán cà-phê do AI quản lý

Quán cà-phê do AI quản lý

Một quán cà-phê tại Stockholm (Thụy Điển) thu hút chú ý khi thử nghiệm mô hình quản lý bởi trí tuệ nhân tạo (AI).

Tổng thống Macron (giữa) tại Thủ đô Nairobi của Kenya. Ảnh: AFP

Tìm lại vị thế

Hội nghị Thượng đỉnh “Africa Forward” (Châu Phi Tiến bước) diễn ra từ ngày 11 đến 12/5 tại Thủ đô Nairobi của Kenya được xem là dấu mốc khép lại gần một thập niên đầy biến động trong quan hệ giữa Pháp và châu Phi dưới thời Tổng thống Emmanuel Macron.

An ninh được thắt chặt tại các điểm công cộng ở Pháp. Ảnh: GETTYIMAGES

Nguy cơ “sói đơn độc” trở lại

Giới chức chống khủng bố Pháp vừa bắt giữ một công dân Tunisia bị tình nghi chuẩn bị thực hiện vụ tấn công nhằm vào Bảo tàng Louvre ở Thủ đô Paris và cộng đồng người Do Thái tại Pháp. Loạt vụ tiến công gần đây ở một số nước châu Âu đang cho thấy nguy cơ những “con sói đơn độc” trở lại “lục địa già”.

Biếm họa: KOREA JOONGANG DAILY

Bài kiểm tra giữa nhiệm kỳ

Chính trường Hàn Quốc đang trở nên nóng trước thềm cuộc bầu cử địa phương giữa nhiệm kỳ dự kiến diễn ra ngày 3/6 tới.

Lớp học tự vệ của Empoderadas. Ảnh: EMPODERADAS

“Lá chắn” của phụ nữ Brazil

Làn sóng bạo lực giới gia tăng đang khiến ngày càng nhiều phụ nữ Brazil tìm đến các lớp võ thuật và tự vệ. Với họ, đây không chỉ là cách bảo vệ bản thân, mà còn là hành trình đấu tranh chống bất bình đẳng giới.

Trực thăng tham gia dập tắt cháy rừng tại Canada. Ảnh: THE CANDIAN PRESS

Gieo mây ngăn cháy rừng

Trước nạn cháy rừng ngày càng nghiêm trọng do biến đổi khí hậu, chính quyền bang British Columbia (Canada) đang thử nghiệm công nghệ gieo mây để giảm sét đánh, nguyên nhân gây ra phần lớn các vụ cháy rừng tại khu vực này.

Hoạt động sơ tán hành khách và thủy thủ đoàn tàu MV Hondius đã cơ bản hoàn tất. Ảnh: CNN

Virus Hanta bùng phát gây lo ngại

Đợt bùng phát virus Hanta liên quan tàu du lịch MV Hondius đang khiến cộng đồng quốc tế lo ngại, dù hoạt động sơ tán hành khách và thủy thủ đoàn đã cơ bản hoàn tất. Cảnh báo về khả năng xuất hiện thêm ca mắc trong thời gian tới, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) kêu gọi các nước tuân thủ khuyến nghị y tế nhằm ngăn chặn dịch lây lan.

Ngày càng nhiều du khách tới Nam Cực. Ảnh: TRAVEL NEWS

Nguy cơ gia tăng với hệ sinh thái Nam Cực

Ngày càng nhiều du khách đang đổ tới những điểm đến băng giá như Nam Cực để chứng kiến cảnh quan trước khi biến mất do biến đổi khí hậu. Điều này đang làm gia tăng lo ngại về nguy cơ dịch bệnh và tác động tiêu cực tới hệ sinh thái mong manh tại các vùng cực.

Giáo dục dạy nghề tại Uganda. Ảnh: ILO

Hướng tới hệ thống học tập bao trùm

Trong bối cảnh số hóa, trí tuệ nhân tạo (AI), chuyển đổi xanh và biến động nhân khẩu học đang diễn ra mạnh mẽ, việc tái định hình thị trường lao động toàn cầu, đưa học tập suốt đời trở thành trụ cột trung tâm trong chính sách kinh tế - xã hội sẽ giúp giảm nguy cơ gia tăng bất bình đẳng giữa các quốc gia và trong từng quốc gia.

Biếm họa: PETER SCHRANK

Đồng minh rạn nứt

Không chỉ các thành viên thân cận của Mỹ trong Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) không muốn can dự vào cuộc tấn công nhằm vào Iran.

Interpol thu giữ nhiều loại thuốc giả trong các chiến dịch Pangea. Ảnh: INTERPOL

Dai dẳng cuộc chiến chống dược phẩm giả

Tổ chức Cảnh sát Hình sự quốc tế (Interpol) đã thu giữ hàng triệu liều thuốc giả và thuốc chưa được cấp phép trong chiến dịch triển khai tại 90 quốc gia và vùng lãnh thổ. Quy mô thị trường dược phẩm bất hợp pháp trực tuyến đang trở thành mối đe dọa nghiêm trọng đối với sức khỏe cộng đồng toàn cầu.

Một phiên thảo luận của các nhà lãnh đạo ASEAN. Nguồn: THE ASEAN SECRETARIAT

ASEAN chủ động kiến tạo tương lai

Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 48 vừa kết thúc tại Cebu (Philippines), đánh dấu bước chuyển quan trọng của Hiệp hội về chủ động thích ứng trong kỷ nguyên mới.

Ảnh: POLITICO.EU

Quốc hội bác kiến nghị điều tra Thủ tướng Starmer

Hạ viện Anh đã bỏ phiếu bác kiến nghị của phe đối lập về việc tiến hành điều tra Thủ tướng Keir Starmer với cáo buộc cung cấp thông tin sai lệch trước Quốc hội liên quan quyết định bổ nhiệm ông Peter Mandelson (trong ảnh) làm Đại sứ tại Mỹ.

Chung tay xây dựng ASEAN

Chung tay xây dựng ASEAN

Nhân chuyến thăm Việt Nam vào tháng 4 vừa qua, Đại sứ Delia Albert (trong ảnh), nữ Bộ trưởng Ngoại giao đầu tiên của Philippines, đã trả lời phỏng vấn phóng viên (PV) Thời Nay về tầm quan trọng của hợp tác quốc tế cũng như tiến trình hội nhập ở Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN).

Biếm họa: AMEEN ALHABARAH

“Chìa khóa” cho an ninh năng lượng

Thế giới phải hành động nhanh và mạnh hơn để giảm lượng khí thải methane từ ngành sản xuất nhiên liệu hóa thạch. Điều này sẽ giúp giảm tốc biến đổi khí hậu (BĐKH) và tăng cường an ninh năng lượng trong bối cảnh xung đột ở Trung Đông làm gián đoạn nguồn cung.

Tàu du lịch MV Hondius neo ngoài khơi. Ảnh: GETTY

Kích hoạt biện pháp phòng ngừa

Tổ chức Y tế thế giới (WHO) đã ghi nhận hai ca dương tính với Hanta - loại virus gây bệnh đường hô hấp cấp tính nguy hiểm - và một số trường hợp nghi nhiễm khác trên tàu du lịch đang kẹt lại ngoài khơi Cape Verde, quốc gia phía tây châu Phi.

Biếm họa: ALAA ALLAGTA

Nút thắt khó gỡ

Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian khẳng định Tehran sẵn sàng tham gia đối thoại với Mỹ trên cơ sở luật pháp quốc tế, nhưng sẽ không chấp nhận các yêu cầu mang tính áp đặt. Trong khi đó, Mỹ cũng đã bày tỏ thiện chí đàm phán khi tạm thời ngừng chiến dịch hộ tống tàu qua Eo biển Hormuz nhằm tránh đối đầu quân sự trực tiếp với Iran.

Thế hệ máy tính lượng tử mới của Nhật Bản. Ảnh: THE YOMIURI SHIMBUN

Thúc đẩy các thỏa thuận với Indonesia, Ấn Độ

Ngày 4/5, Indonesia và Nhật Bản đã chính thức ký kết thỏa thuận hợp tác quốc phòng, mở đường cho việc tăng cường liên kết trong công nghiệp quốc phòng, phát triển nguồn nhân lực và triển khai các biện pháp giảm nhẹ thiên tai.

Hai nhà lãnh đạo Nhật Bản (bên trái) và Australia cam kết nâng tầm hợp tác. Ảnh: THE KOREA HERALD

Nhật Bản tăng cường quan hệ hợp tác quốc tế

Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae vừa tiến hành chuyến thăm Australia được đánh giá là rất thành công. Trong khi đó, Bộ trưởng Ngoại giao “đất nước mặt trời mọc” cũng có chuyến công du quan trọng tới bốn quốc gia châu Phi.

Việt Nam từng bước tham gia sâu rộng vào đời sống kinh tế mở rộng quan hệ đối tác chiến lược toàn diện với nhiều quốc gia. Ảnh: NAM HẢI

Chiến lược quan hệ quốc tế

Quan hệ quốc tế (IR) của một quốc gia định nghĩa các tương tác chính thức, chính sách đối ngoại và mối quan hệ của quốc gia đó với các quốc gia khác, các tổ chức quốc tế và các chủ thể phi nhà nước trong các lĩnh vực an ninh, thương mại và quan hệ đa phương.

Biếm họa: DERKAOUI ABDELLAH

Hệ lụy nghiêm trọng

Tổng Thư ký LHQ Antonio Guterres cảnh báo tình trạng gián đoạn kéo dài tại Eo biển Hormuz có thể gây ra những hệ lụy nghiêm trọng cho kinh tế toàn cầu.